Skip to main content
فهرست مقالات

فلسفه مردانه بودن گفتمان قرآنی

نویسنده:

ISC (20 صفحه - از 112 تا 131)

گفتمان قرآن، چنان که دیده می شود گفتمان مردانه است به این معنی که هم موضوع سخن وهم روی سخن با مردان است. البته این بدان معنی نیست که خداوند هرگز از زنان یا با زنان سخن نگفته است، چرا که در موارد دیگری هم از زنان سخن گفته )از جمله مریم، مادر موسی، همسر نوح، همسر لوط، همسر فرعون( و هم با زنان )مانند آیات ۰۳ تا ۴۳ سوره احزاب که خداوند به طور مستقیم همسران پیامبر اکرم)ص( را مورد خطاب و طرف سخن قرار می دهد( بلکه مقصود این است که معمول در وحی الهی، توجه به مردان و مسایل مربوط به آنان است، گرچه درمواردی استثنا وجوددارد. چنان که قاعده این است که سخن درباره مردان بالغ و عاقل است، اما گاه دربار ه کودکان ویتیمان نیز سخن می گوید.در تایید ادعای یادشده می توان از سوره نور یاد کرد که به جز آیه ۰۳ ۱۳ در تمام آیات روی سخن با مردان مومن است، چنان که نشانه های کلامی قبل و بعد هر آیه نشان می دهد، اما هم ینکه می خواهد حکم ویژه زنان را بیان کند ناگهان لحن خطاب تبدیل به غیبت می شود: و القواعد من النساء اللاتی لایرجون نکاحا۰ فلیس علیهن۶ جناح ان یضعن ثی ابهن۶ غی ر متبر۶جات بزینه و ان یستعففن خیر لهن۶ و ااﷲ سمیع علیم نور/60

خلاصه ماشینی:

"به عنوان نمونه به آیات آغازین سوره نساء بنگرید؛ از آیه دوم تا آیه ششم که مسائل اجرایی را مطرح کرده است خطاب به مردان است: «و آتوا الیتامی أموالهم و لاتتبدلوا الخبیث بالطیب و لاتأکلوا أموالهم إلی أموالکم… و إن خفتم ألاتقسطوا فی الیتامی فانکحوا ماطاب لکم من النساء… و آتوا النساء صدقاتهن نحلة… و لاتؤتوا السفهاء اموالکم التی جعل الله لکم قیاما و ارزقوهم فیها و اکسوهم… و ابتلوا الیتامی حتی اذا بلغوا النکاح فان آنستم منهم رشدا فادفعوا الیهم أموالهم و لاتأکلوها إسرافا و بدارا… » اما وقتی در آیه هفتم بحث حقوقی می شود لحن سخن تغییر می کند و دیگر خطاب به مردان نیست: «للرجال نصیب مما ترک الوالدان و الأقربون و للنساء نصیب مما ترک الوالدان و الأقربون مما قل منه أو کثر نصیبا مفروضا» نساء/7 سپس در آیات بعدی چون دوباره بحث اجرایی می شود روی سخن به سوی مردان باز می گردد: «و إذا حضر القسمة اولوا القربی و الیتامی و المساکین فارزقوهم منه… » این روش که در همه آیات مربوط به زنان اعمال شده است (مگر موارد بسیار اندک) نشان دهنده این واقعیت است که مرد به لحاظ ویژگیهای جسمی و روانی اش حضور بیشتری در عرصه های اجرایی و عملی زندگی دارد تا زنان، یا دست کم تا زمان نزول قرآن چنین بوده است."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.