Skip to main content
فهرست مقالات

آرایه های تناسبی در قرآن کریم: قسمت پنجم از سلسله مقالات «بدیع در آیینه قرآن»

نویسنده:

(28 صفحه - از 31 تا 58)

کلید واژه های ماشینی : قرآن ، آرایه ، تناسب ، طباق ، خدا ، بدیع ، آرایه‌های تناسبی در قرآن کریم ، قرآن کریم ، خداوند ، کلام

خلاصه ماشینی:

"(سبأ/ 17) مشاکله مشاکله ـ به‌معنای موافق، نظیر و هم‌شکل بودن ـ آن است که وقتی دو چیز همراه هم ذکر شود، از یکی به لفظ دیگری تعبیر شود (1) ؛ مانند، تعبیر از کیفر و قصاص به لفظ «سیئة» در قول خداوند متعال: «جزاء سیئة سیئة مثلها» (2) ؛ بی‌گمان، مقابله به مثل و کیفر دادن، کار زشت و گناه نبوده و حق است؛ اما، سر آنکه در قالب «سیئة» بیان شده، آن است که در مصاحبت «سیئة» آمده است، فزون بر آن، مقتضای حال آن است که در پاداش زشت‌کردار، تعبیر به سیئه شود تا در او تأثیر عمیق‌تری برای دورکردنش از بدی داشته باشد. مشاکله در قرآن و حدیث، نمونه‌های فراوان دارد و یکی از اسالیب بیان عرب است چنانکه در این بیت از خیاطی تعبیر به طبخ شده؛ چون در مجاورت آن آمده است: قالوا اقترح شیئا نجد لک طبخه قلت اطبخوا لی جبة و قمیصا (3) مشاکلت و مجاورت، باعث تبدیل حروف و اثرگذاری در اعراب نیز می‌شود؛ چنانکه در «إهدنا الصراط المستقیم» (4) ، «سین» به «صاد» تبدیل شده تا با «طاء» در صفت اطباق موافق باشد و در قول خداوند متعال: «یدخل من یشاء فی رحمته و الظالمین أعد لهم عذابا ألیما» (5) ، «الظالمین» توسط فعل مضمر منصوب گردیده تا با «یدخل» در فعلیه بودن مطابقت کند (6) . تفسیر نمونه، ج19، ص554 می‌توان پاسخ داد که چون در آیات گذشته درباره جهنمیان آمده بود: «و سیق الذین کفروا إلی جهنم زمرا» (1) در این آیه نیز که در مقابل آن قرار دارد، برای هم‌شکلی به همان بیان آمده است."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.