Skip to main content
فهرست مقالات

پرویز مشکاتیان و حافظ

نویسنده:

(10 صفحه - از 4 تا 13)

کلید واژه های ماشینی : حافظ ، تصنیف ، مشکاتیان ، ریتم ، شعر ، غزل ، شعر حافظ ، آهنگساز ، موسیقی ، وزن

خلاصه ماشینی:

"نشان دادن دگرگونی‌های ریتمیک در دل ریتم شش ضربی این‌ دوازده تصنیف،کاری دشوار و نیازمند بررسی گسترده و جداگانه است؛اما در اینجا برای نمونه الگوی ریتمیک‌ مصراع نخست از دو تصنیف را که بر روی دو غزل حافظ که وزنی یکسان(مفعول مفاعلات مفاعیل فاعلن)دارند، ساخته شده‌اند،می‌آوریم: الگوی ریتمیک مصراع نخست از شعر تصنیف«مقام صبر»: ترسم که اشک بر غم ما پرده‌در شود (به تصویر صفحه مراجعه شود) الگوی ریتمیک مصراع نخست از شعر«صبح است ساقیا»: صبح است ساقیا قدحی پر شراب کن (به تصویر صفحه مراجعه شود) به همان‌سان که می‌بینید،الگوی ریتمیک در این دو مصراع که نه تنها در شمار هجاها(چهارده هجا)که در چینش هجاهای کوتاه و بلند با هم یکسان هستند و در الگوی هجایی زیر سروده شده‌اند: -U-U--UU-U-U- یکسان نیست و ریتم در این دو تصنیف دستخوش دگرگونی‌های چشمگیر شده است. اما برای نمونه در دو بیت زیر که در غزل حافظ هستند و از تصنیف سترده شده‌اند،انگیزه‌ای روشن از آن‌گونه که درباره‌ی‌ تصنیف پیشین گفتیم،نمی‌توان یافت: گر دولت وصالش خواهد دری گشودن‌ سرها بدین تخیل بر آستان توان زد عشق و شباب و رندی مجموعه‌ی مراد است‌ چون جمع شد معانی،گوی بیان توان زد (حافظ،2631:613) بهتر آن است که برای سترده شدن بیت‌های گوناگون در تصنیف‌های مشکاتیان در پی انگیزه نباشیم و بپذیریم که‌ او با در نظر داشتن زمان اجرای آهنگ،در هرتصنیف بر روی پنج یا شش بیت آهنگسازی می‌کند و اگر غزلی دارای‌ شمار ابیات بیشتری باشد،در میان بیت‌ها دست به گزینش می‌زند و در این دست نمونه‌هاست که سنجه‌ی روان و ساده و خوش‌آهنگ بودن بیت‌ها را در نظر می‌توان گرفت."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت)