Skip to main content
فهرست مقالات

نقدی بر مقاله «روشهای علم الحدیثی امام کاظم (علیه السلام)»

ISC (16 صفحه - از 107 تا 122)

کلید واژه های ماشینی : حدیث، روایت، رسول اکرم، راوی، روشهای علم الحدیثی امام کاظم، صحابه، علم، قاعده، تضعیف، دروغ

درشمارة 7 و 8 فصل‌نامة حدیث اندیشه مقاله‌ای به قلم یکی از دانشجویان با عنوان: «روشهای علم الحدیثی امام موسی بن جعفر (علیه السلام)» به چاپ رسیده است که مطالب مطرح شده در این مقاله، در بسیاری از موارد، جای نقد و تأمل دارد. آنچه در پی می‌آید نقدهایی است که به نظر راقم این سطور رسیده است. امید آنکه به لطف خدا مفید واقع شود. نویسندة محترم در باب اول مقاله احادیثی را مورد بررسی قرار داده است که قواعد و گزاره‌های مشخصی دربارة علم حدیث از آنها به دست می‌آید البته، کاربرد بیش از 90 درصد این گزاره‌ها در حوزة علم رجال است. اولین روایتی که نویسنده از قول امام کاظم (علیه السلام) نقل می‌کند چنین است: «قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): من حدث عنی بحدیث و هو یعلم أنه کذب، فهو أحد الکاذبین »روایت دومی را هم به نقل از سنن ابن‌ماجه و به مضمون حدیث اول، ذکر نموده و از این دو روایت این قاعده‌ را به دست آورده است: «راویانی که روایات معلل (دروغ) را با علم به بیماری و عدم صحت آ‌نها نقل کنند تضعیف می‌شوند و روایات آنها غیر قابل اعتماد و ناصحیح است؛ مگر خلاف آن (عدم وجود علت) ثابت شود.»

خلاصه ماشینی:

"«قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): من حدث عنی بحدیث و هو یعلم أنه کذب، فهو أحد الکاذبین »روایت دومی را هم به نقل از سنن ابن‌ماجه و به مضمون حدیث اول، ذکر نموده و از این دو روایت این قاعده‌ را به دست آورده است: «راویانی که روایات معلل (دروغ) را با علم به بیماری و عدم صحت آ‌نها نقل کنند تضعیف می‌شوند و روایات آنها غیر قابل اعتماد و ناصحیح است؛ مگر خلاف آن (عدم وجود علت) ثابت شود. نویسندة محترم از قول امام کاظم (علیه السلام)، روایت سومی را نقل می‌کند که حضرت از قول رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: «شاوروا النساء و خالفوهن فأن فی خلافهن برکه** و لیس للمخنث عقل و لا لحائک عقل» و قاعده‌ای که برداشت کرده‌اند: «روایاتی که در میان رواتشان زن یا مردی سست اراده و ناجوان‌مرد وجود دارد ناصحیح و غیر قابل اعتماد است و این گروه از راویان تضعیف می‌شوند». اما نقدها: الف) قاعدة اول کاملا صحیح و هماهنگ با دلالت ظاهری الفاظ حدیث است ولی ربطی به علم رجال ندارد و صرفا یک گزارة اخلاقی است که از تعالیم قرآن و احادیث دیگر رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) نیز برداشت می‌شود و عمل به آن بسیار شایسته و لازم است. حدیث بعدی که نویسندة محترم ذکر کرده‌اند، ادامة سخنان حکمت‌آمیز امام کاظم (علیه السلام) می‌باشد که می‌فرمایند: «یا هشام، إن العاقل لا یکذب و إن کان فیه هواه …» و قاعده‌ای که ایشان از این سخن بدست آورده‌اند این است: «راویان دروغگو، به سبب عدم عقلانیت، تضعیف شده و روایات آنها ناصحیح و غیر قابل اعتمادند»."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.