Skip to main content
فهرست مقالات

مکان یابی آتشکده های چهارگانه مهر نرسی : بررسی آتشکده های مسیر بیشابور - اردشیر خره

نویسنده:

کلیدواژه ها :

ساسانیان ،فارس ،آتشکده ،بیشابور ،مهر نرسی ،اردشیرخره

کلید واژه های ماشینی : آتشکده ، اردشیر خره ، فراشبند ، فیروزآباد ، مهرنرسی ، کازرون ، آتشکده‌های مسیر بیشابور ، چهارتاقی ، جاده ، طبری

به نوشته طبری و بنابر تحقیقات تاریخی، مهرنرسی وزیر اعظم بهرام پنجم(439 ـ 421م.) در ولایت اردشیرخره، بناهای زیادی ساخت. او ضمن ساخت بناهای عام‌المنفعه، چهار آتشکده در چهارروستا از منطقه دشت بارین از ولایت اردشیرخره بنا نهاد. مقال? حاضر مکان‌یابی دقیق آتشکده‌های یادشده براساس آگاهی‌های موجود در منابع تاریخی، مطالعه مسیرهای ارتباطی بین شهر بیشاپور و اردشیرخره بنابر تحقیقات میدانی و باستان شناسی و بررسی ویژگیهای معماری آتشکده‌های موجود بر سر راه دو مسیر اصلی و عمد? این دو شهر است. بدین‌منظور عمد? تحقیقات باستان شناسی دراین‌باره بررسی شده و مورد نقد قرارگرفته و پیشنهادی برای تعیین موقعیت آتشکده‌های یادشده، ارائه گردیده است.

خلاصه ماشینی:

"مقالۀ حاضر،شرح دقیقمسیرهای بین شهر بیشاپور و اردشیر خره و آتشکده‌های واقع در این مسیرها و مکان‌یابی چهار آتشکدۀساخته مهرنرسی وزیر اعظم بهرام پنجم است. براساس روایت طبری(تاریخ طبری،1967:53-81)و برخیدیگر(ابن مسکویه،1369:84؛بلعمی،1341:352)مهرنرسی در زمان بهرام پنجم برای عبادتگوشه‌نشینی گزید،اگرچه در منابع تاریخی به این عزلت‌گزینی،اشاره‌ای نشده اما با توجه به گفته‌های طبریمی‌توان حدس زد که کارهای عام المنفعه مهرنرسی و بنای آتشکده‌ها و پل‌ها از سوی او در همین دورۀفترت و جدایی از سیاست و سازمان دیوان‌سالاری انجام گرفته است. شیپمان این آتشکده را با نام فراشبند(1)ثبت کرده است (Schippmann,1971: 127) پلان بنا مربع و هر ضلع آن 9/40 متر است. از همین رو،نمی‌توان نظر هرتسفلد و گدار مبنی بر اینکه سه آتشکدۀ کازرون،جره و تون سبزدر حوزۀ جره قرار داشته را با گفتۀ طبری و اینکه آتشکده‌های مهرنرسی در ناحیۀ اردشیر خره بود،پذیرفت. به این ترتیب،مسیر اصلی شاپور به اردشیر خره که اکنوناز شهر کازرون آغاز و به شهرهای بالاده،جره و فراشبند راه می‌یابد به جای مسیر نزدیک غربی(فراشبند-فیروزآباد)به سمت جنوب متمایل شده و به دهرم و از آنجا به فیروزآباد منتهی می‌گردد. بر این اساس نظر هرتسفلد و گدار مبنی بر اینکه سه آتشکدۀ کازرون،جره و تون سبز که درحوزۀ جره قرار داشته با گفتۀ طبری و اینکه آتشکده‌های مهرنرسه در ناحیۀ اردشیر خره بوده است،متناقضبه نظر می‌رسد. بقایای باغ‌ها و نخلستان‌های محور فراشبند-دهرم-فیروزآباد و اطلاق نام محال اربعه به نواحی یاد شده،این گمان را تقویت می‌کند که روستاهای این محور می‌توانسته روستاهای مورد اشارۀ طبری باشد که مهرنرسی در آنجا آتشکده‌های چهارگانۀ تل جنگی،نقاره‌خانه،رهنی و کنارسیاه را ساخته است."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.