Skip to main content
فهرست مقالات

خواجه عبدالرحمن خازنی مروزی، پیشاهنگ اصلاح تقویم در ایران

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : تقویم، خازنی، کبیسه، تقویم هجری شمسی برجی، تقویم هجری شمسی، نوروز، کتاب الزیج المعتبر السنجری، ماه، نام ماههای تقویم یزدگردی، نام روزهای ماههای تقویم یزدگردی

خلاصه ماشینی:

"2-تقویم سلطانی خازنی در اجرای دستور رسمی ملکشاه در شهر مرو،کار اصلاح تقویم و پایه‌گذاری تقویمی به نام تقویم سلطانی را با روشی علمی در سال‌ 764 قمری آغاز نمود و مدتی بعد با اجرای کبیسهء دقیق در سال 864 قمری، این امر مهم را به انجام رساند. 3-تقویم جلالی(ملکی) هیئتی از ریاضیدانان و منجمان عهد ملکشاه به نامهای:حکیم عمر خیامی(834 تا 044-715)،حکیم ابو العباس فضل بن محمد لوکری مروزی، مظفر اسفزاری(متوفی قبل از 515)،میمون بن نجیب واسطی،ابن کوشک‌ معموری بیهقی و چند تن دیگر در اصفهان،پس از فراهم نمودن تجهیزات‌ نجومی،کار اصلاح تقویم و پایه‌گذاری تقویمی به نام تقویم جلالی را از سال‌ 764 آغاز نمودند و پس از چهار سال تلاش در 174 این امر مهم را در مقیاس‌ ساده‌تر و بدون ذکر تفصیل علمی به انجام رساندند. 3 ج-نام و تعداد شبانه‌روز ماهها:در رسالهء سی فصل خواجه نصیر الدین‌ طوسی(ولادت 795)که قدیمترین مأخذ نجومی معتبر علمی برای تحقیق‌ پیرامون تقویم جلالی محسوب می‌شود،روایتی وجود دارد که بر طبق آن‌4، تقویم جلالی شامل 21 ماه 03 شبانه‌روزی به ترتیب و نامهای:ماه نو یا نوروز،نوبهار،گرمافزا،روزافزون،جهانتاب،جهان‌آرای،مهرگان،خزان، سرمافزا،شب‌افزون،آتش‌افروز و سال‌افزون،بود. تثبیت نوروز تقویم سلطانی بر نقطهء اعتدال بهاری و اتخاذ پایه‌های نجومی و طبیعی برای تقویم ایرانیان توسط خازنی و در عهد ملکشاه،به‌عنوان یک اقدام علمی بی‌سابقه در تاریخ علم از اهمیت خاصی‌ برخوردار است. استاد سید محمد محیط طباطبایی زواره‌ای(1821-1731 ش)بزرگترین‌ گاهشناس معاصر،بیش از نیم‌قرن از عمر خویش را در راه پژوهش و تفحص‌ پیرامون مسئلهء اصلاح تقویم و پایه‌گذاری تقویمهای سلطانی و جلالی در عهد ملکشاه،سپری نمود و سرانجام با نکته‌یابی‌های ظریف به حل این‌ معمای پیچیده تاریخی و نجومی نایل شد و بعلاوه با استناد به مدارک علمی‌ و معتبر تاریخی و نجومی‌توانست،مقام علمی خازنی را به او بازپس دهد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.