Skip to main content
فهرست مقالات

فقه و عقل

نویسنده:

ISC (12 صفحه - از 30 تا 41)

کلید واژه های ماشینی : عقل، فقه، دین، ملازمه، حکم، قرآن، دیه، روایات، شریعت، قانون

خلاصه ماشینی:

"(57) اشکال روایاتی چون روایت ابان ـ دراینجا اشکالی به ذهن می‌رسد که بدون پاسخ به آن، مشکل روایات همچنان به حال خود باقی می‌ماند و آن این است که: روایاتی که منبع بودن عقل را برای استنباط احکام ـ با هر تعبیری ـ رد می‌کنند، گاه کلی و عام و گاه موردی و جزئی هستند، مانند روایاتی که در مورد دیه زن وجود دارند (58) و قبلا نیز به یکی از آنها اشاره شد. پاسخ به اشکال ـ در جواب باید گفت: گرچه این اشکال انصافا قوی است زیرا این روایات مخاطب خاصی یا شرایط زمانی و مکانی معینی ندارد تا مثل روایات عامه گذشته، پاسخ دهیم، لکن برغم قوت اشکال، طرفداران ملازمه می‌توانند در قبال این روایات مواضعی داشته باشند از قبیل: تحلیل روایت دیه انگشت ـ همانطور که می‌دانیم در قاعده ملازمه، بحث بین تلازم حکم قطعی عقل با حکم شرع است و عقل در حکم قاطعانه خود باید همه جهات را ملاحظه کند، در غیر این صورت حکم عقل نیست بلکه «توهم عقل» است و در این حال اگر قطع هم بیاورد، هرچند برای قاطع، حجت و معذر است، اما مستلزم حکم واقعی شرعی نیست. بر این اساس منطقی به نظر نمی‌رسد که دیه قطع سه انگشت سی شتر و دیه قطع چهار انگشت، بیست شتر باشد!» پاسخ اول ـ در حل اشکال فوق می‌توان گفت بر فرض قبول تناسب مذکور، هیچ عقلی نمی‌گوید که این تناسب الزاما باید بین جرم و جریمه دنیوی (= دیه) تعیین گردد، زیرا مسلما عقاب اخروی هم نوعی جریمه است و به همین دلیل در برخی گناهان، با اینکه در دفعه اول کفاره تعیین شده، اما در دفعات بعد کفاره نیست و به انتقام الهی حواله شده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.