Skip to main content
فهرست مقالات

موضع «تفکیک» حکیم رازی

نویسنده:

ISC (13 صفحه - از 27 تا 39)

کلید واژه های ماشینی : فلسفه، دین، حکمت طبیعی و نظام فلسفی، حکیم رازی، مادی، ایران، دهری، امام، کتاب، معارف

این گفتار، بخشی است از کتاب در دست انتشار حکیم رازی (حکمت طبیعی و نظام فلسفی) و در آن، مسئله تفکیک (= جدایی دین از فلسفه) در آراء محمد بن زکریای رازی، مورد بحث قرار گرفته است. نویسنده گفتار، سخن آنان را که رازی را دین ستیز می‌دانند، رد کرده و بر آن است که: ستیزش رازی با دین، صرفا و فقط از موضع دفاع از فلسفه بوده است و متکلمان واقعی دین، خواه سنی و خواه شیعی (امامی) اصلا کمترین اعتراض یا برخورد متعصبانه با رازی نداشته‌اند. «فلسفه هر دورانی مصالح فکری معینی را، به مثابه محمل و مقدمه در اختیار دارد، و آن مصالح فکری را اسلاف آن فلسفه پدید آورده‌اند» [ف. انگلس]

خلاصه ماشینی:

"اما مکتب اصیل «ماتریالیستی» (= طباعی ـ دهری) ایران با پیشینه‌ای بس قدیم و قویم، و با همه مواریث فکری و فرهنگی‌اش ـ که در این کتاب بشرح تمام بازنموده شده است ـ سرانجام در «حکمت طبیعی و نظام فلسفی» حکیم ری تبلور یافته است؛ چه در جهان‌بینی گیتی‌گرای (= ماتریالیستی) وی، نظر به نگره بنیادین «حرکت دهری» او، آراء و تقریرهای «حکمت دهری» نیز نگرش‌پذیر است، یعنی دو گرایش معروف «طباعی ـ دهری» که قدما یاد کرده‌اند؛ و این دو خود جوهر فلسفه مادی رازی می‌باشد (بنیاد نگرش «مادی» اصولا حکمت طبیعی است) و در موضوع معرفت‌شناسی حکیم هم می‌توان گفت که وی نه تنها متأثر از مکاتب طبیعی و دهری پیش از عصر خویش است ـ خواه دنباله فرهنگ اندیشگی «چیهر شناسیک» (= طبیعی دانی) و «زروان داناکیه» (= دهری گری) ایرانی پیش از تازش عربها یا پس از آن بوده ـ، بل حکیم یگانه‌ای است که این دو نگرش فلسفی را در آیین گیتی‌گرای خویش نظام و انسجام کامل بخشیده است؛ و این امر (ـ یعنی «نظام فلسفی» رازی) که هدف اصلی تحقیق حاضر بوده، درست برخلاف نظر کسانی همچون عبدالرحمان بدوی (مصری) است که گوید: «رازی یک نظام منسجم فلسفی نداشت..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.