Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی تطبیقی دیدگاه کلامی طباطبایی و فضل الله

نویسنده:

ISC (32 صفحه - از 20 تا 51)

کلیدواژه ها :

شفاعت ،معجزه ،جبر و اختیار ،عصمت ،طباطبایی ،دیدگاه کلامی ،فضل‌الله

کلید واژه های ماشینی : شفاعت ، معجزه ، عصمت ، طباطبایی ، دیدگاه علامه طباطبایی ، اراده ، فعل ، انبیا ، خدا ، دیدگاه کلامی طباطبایی و فضل‌الله

در این نوشتار دیدگاه‌های کلامی دو مفسر مطرح شیعی، علامه سید محمدحسین طباطبایی و سید محمدحسین فضل‌الله مورد مطالعه تطبیقی قرار گرفته است. نویسنده در چهار محور دیدگاه دو مفسر را مقایسه و ارزیابی کرده است: ۱- عصمت انبیا ۲- شفاعت ۳- جبر و اختیار ۴- معجزه. در هر یک از محورهای یاد شده نخست دیدگاه هر یک از دو مفسر مطرح و گزارش شده است، سپس تفاوت‌ها و همانندی‌های آن بیان گردیده، آن‌گاه ادله و مؤیدهایی که برای نظریات وجود داشته، مورد ارزیابی و نقد قرار گرفته است. در پایان نویسنده بر این باور است که دیدگاه علامه طباطبایی در دو محور عصمت و شفاعت به واقع نزدیک‌تر است، اما در دو محور دیگر، یعنی جبر و اختیار و معجزه، دیدگاه فضل‌الله با آیات قرآن سازگارتر می‌نماید تا دیدگاه علامه طباطبایی

خلاصه ماشینی:

"ایشان بر این باور است که عصمت صرف عدم خطا در فهم و سخن یا ترک عمدی و خطایی گناه نیست تا از مقوله عمل باشد، بلکه نوعی علم است؛ البته علم غیر عادی، زیرا علوم دیگر از نظر تأثیر غالبی هستند و در بیشتر موارد تأثیر می‌گذارند، ولی ممکن است در برخی موارد تحت تأثیر عوامل دیگر، از تأثیر بیفتند و مغلوب شوند، اما عصمت علمی است که هرگز مغلوب عوامل دیگر نمی‌شود و همیشه اراده معصوم را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ «فقد بان من جمیع ما قدمناه أن هذه الموهبه الإلهیه التی نسمیها قوه العصمه نوع من العلم و الشعور یغایر سائر أنواع العلوم فی أنه غیر مغلوب لشی‌ء من القوی الشعوریه البته بل هی الغالبه القاهره علیها المستخدمه إیاها، و لذلک کانت تصون صاحبها من الضلال و الخطیئه مطلقا. » (همان، ‌/۱۵۶)۳ نقد و ارزیابی در نقد و ارزیابی این سخنان باید گفت که گرچه از لحاظ نظری نقد فضل‌الله بر استدلال یاد شده وارد است، اما دو نکته در این زمینه شایان یاد است: نخست اینکه تمام استدلال‌های علامه طباطبایی منحصر به شیوه فوق نیست، بلکه از روش‌های دیگر نیز استفاده می‌کند؛ مثل این دلیل: «و یکی دیگر از ادله عصمت انبیا:آیه شریفه (و ما أرسلنا من رسول إلا لیطاع بإذن الله)می‌باشد، چون مطاع بودن رسول را غایت ارسال رسول شمرده؛ و آن‌ هم غایت و یگانه نتیجه."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.