Skip to main content
فهرست مقالات

تبیین تسامح مذهبی در بستر حکم رانی اکبر شاه گورکانی

نویسنده:

(14 صفحه - از 1 تا 14)

کلیدواژه ها :

هند ،اکبرشاه ،تسامح مذهبی ،دین الهی

کلید واژه های ماشینی : اکبر ، تسامح ، اکبرشاه ، دین ، هند ، اکبر‌شاه ، سیاسی ، اسلام ، تاریخ ، دین الهی

تحولات مذهبی به‌ویژه تسامح مذهبی در دوره اکبرشاهی که منجر به پدید آمدن دین ‌الهی در میانه سال‌های سلطنت اکبر‌شاه شد، زائیده عوامل مختلفی است که در بستر زمانی ـ مکانی خاصی شکل گرفته است. بر پایه گزارش‌های تاریخی می‌توان پی برد که مهم‌ترین عامل ایجاد این تحولات خود اکبر‌شاه و ویژگی‌های خاص فکری و اخلاقی وی بوده است. در این میان گروهی از پژوهش‌گران با‌ کنار زدن ظواهر گزارش‌های تاریخی، اکبر‌شاه را فراتر از یک مصلح دینی، سیاست‌مداری زیرک و بلکه سیاست باز توصیف کرده‌اند. به‌طور کلی سرچشمه تحلیل‌ها در مورد این پادشاه و اقدامات او به دو دیدگاه عمده باز می‌گردد که در این پژوهش مورد واکاوی و نقد قرار می‌گیرد: نخست دیدگاه ابالفضل علامی، وزیر اکبر‌شاه در دو کتاب «آئین اکبری» و «اکبر نامه» که به ارزیابی مثبت از همه کارهای او پرداخته است و دیگری دیدگاه نظر عبدالقادر بدائونی، که سرسختانه با اقدامات اکبر‌شاه به‌ویژه در زمینه «دین الهی» به مخالفت برخاسته است. در بدنه اصلی تحقیق تحولات مذهبی بررسی و عوامل اصلی برای تبیین تحولات صورت گرفته در بستر حکم‌رانی این پادشاه گورکانی بر‌‌شمرده می‌شود.

خلاصه ماشینی:

"در این راستا، حضور اکبرشاه در جامعه تسامح‌پذیر هند با مذاهب و ادیان گوناگون از یک طرف، و معاشرت با دانشمندان مهاجر با مذاهب مختلف ـ به‌ویژه دانشمندان و شعرای شیعی ایرانی ـ از طرف دیگر، همراه با تحولات روحی، چگونگی شکل‌گیری شخصیت اکبرشاه،‌ اندیشه‌های اصلاح‌گرانه‌اش و شرکت در جلسات عبادت‌خانه که خود وی موسس آن بود، مورد مطالعه و تحلیل دقیق علمی‌قرار گیرد، تا شاید بتوان تا حدودی به حقیقت نهفته در سیره این پادشاه خوش‌نام تاریخ پی برد. 4 برپایه گزارش‌های تاریخی می‌توان پی برد که مهم‌ترین عامل ایجاد این تسامح، شخصیت خود اکبر بوده است؛ بلند‌نظری، آزادی‌خواهی، عدالت‌پروری و روحیه تسامح او که همراه با پیروزی‌های نظامی ‌و تداوم بلندمدت دوران پادشاهی‌اش بود او را بر اتخاذ و اجرای یک رشته سیاست‌های اصلاح‌گرانه اجتماعی و ایجاد تحولات مذهبی توانا ساخت. هرچند گفته شده که اکبر می‌خواست با استفاده از عامل مذهب و تبلیغ و تسامح، گروه راجپوت‌ها را به‌جای گروه‌های دیگر بنشاند، اما دست‌کم او توانست با امضای جواهر لعل نهرو، کشف هند، ترجمه محمود تفضلی (تهران: سپهر، 1350)، ص601. 3 نتیجه‌گیری به‌رغم برخی تحلیل‌ها که با استفاده از اخبار رسیده از بدائونی صورت گرفته و اصلاحات مذهبی ـ اجتماعی اکبر را نوعی بازی سیاسی خوانده‌اند که در اثر معاشرت با وزرایی همچون ابالفضل علامی‌ و برادر او فیضی، یا نفوذ کشیشان در دربار هند صورت گرفته، و همچنین برخی تحلیل‌ها که هدف از این تسامح را مبارزه با تعصب علمای سنی‌مذهب‌، جلوگیری از مداخلات ایشان در امور کشور و تحقق قدرت مطلقه اکبر دانسته‌اند، اما نمی‌توان رفتار مهرورزانه و پسندیده اکبر را که موجب تسخیر Sharma, s, Religious policy in india."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.