Skip to main content
فهرست مقالات

تساهل و جامعه مدنی

نویسنده:

(8 صفحه - از 34 تا 41)

کلید واژه های ماشینی : تساهل، سیاسی، دینی، مدارا، جامعه، دموکراسی، حق، اقلیت، تعصب، حقیقت

خلاصه ماشینی:

"تساهل چیست؟ تساهل را که بعضی به تساهل سیاسی و دینی و جز آن تقسیم کرده‌اند و به نظر می‌رسد نیاز به این تقسیم‌بندی نیست،بر حول این‌ محور می‌چرخد که«حقیقت»،«معشوق نقاب به رخ درکشیده»ای است‌ که کسی نمی‌تواند توصیف‌گر تمام جمال و جلال و شکوهش باشد بلکه‌ هر کس به اندازهء«وسع»و امکان و توان و قابلیت و لیاقت خویش از او حکایتی می‌کند آنهم شاید به تعبیر خواجهء شیراز«به تصور»!حال که‌ چنین است،هیچکس نباید چنین بپندارد که خودش در«وادی ایمن» است و دیگری در صحرای جهل و ضلال و ظلمت و در«تیه»سرگردانی‌ و گمراهی!این تصور که در تمثیل پروین از قول گوهر خطاب به اشک‌ گفته شده است«من،ز ازل پاک،تو پست و پلید»،پنداری است خطرناک‌ و دشمن تساهل که پیامدش برای بشریت چیزی جز درگیری و خشونت‌ و جنگ نخواهد بود. این توانایی که در نزد ما تساهل یا مدارا نامیده می‌شود،ربطی‌ به اندازهء پیشرفت مادی یا علمی جوامع ندارد و به صرف برخورداری آنها از آزادیهای سیاسی و حکومت ملی به دست نمی‌آید بلکه حاصل رشد وجدان اجتماعی و آگاهی افراد بر ضرورت عقلی آیین زندگیشان‌ است. 23 برای کاستن دامنهء این خطر یک راه‌ اساسی این است که آدمی نگرشی وسیع پیدا کند و خود را از دایرهء تنگ‌ کوته‌بینی و عناد و لجاج و تعصب رها سازد،نگاهش را از پیش‌پای بردارد و به افقهای گسترده‌تری بدوزد یعنی«همان انسانی باشد که عرفان‌ اسلامی ما بر آن نه تنها توصیه می‌کند بلکه اصرار می‌ورزدو»24 و به تعبیر برتراندراسل این گونه بیندیشد که انسان اهل و ساکن‌ «عالم»است نه«تابع بلدهء محصوره‌ای که با بقیهء جهان در حال جنگ و خلاف است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.