Skip to main content
فهرست مقالات

قرارداد 1919، زمینه ساز کودتای 1299

نویسنده:

خلاصه ماشینی:

"مرحوم یحیی دولت‌آبادی که از آگاهان به مسائل سیاسی زمان خود بود و در این مجمع که اعضای آن به سیصد نفر بالغ می‌گردید حضور فعال داشت غرض واقعی تشکیل‌دهندگان مجلس مشاورۀ عالی را،که«شاید فکر یادداشت دهندگان هم در آن دخالت داشته»31،این می‌داند که«چون مجلس عالی منعقد گشت و یادداشت خوانده شد بدیهی است یک جمعیت سیصدنفری که نمی‌تواند در یادداشت نظر کند و رأی بدهد لذا پیشنهاد می‌شود که رأی درباب این یادداشت در مجلس شورای ملی باید داده شود و چون عدد نمایندگان برای دایرشدن مجلس کافی نیست پس لازم می‌آید که از میان این مجلس رسمی عالی سی‌نفر انتخاب شوند که با بیست و چند نفر نمایندۀ انتخاب شده عددشان با اکثریت نمایندگان در مجلس مطابق شود و این هیأت تقریبا شصت نفری موقتا به‌جای مجلس شورای ملی در موضوع قبول یا رد یادداشت انگلیس رأی بدهند و دراین‌حال سعی بر این باید باشد که آن سی نفر،از طرفداران سیاست انگلیس که به این مجلس عالی دعوت شده‌اند انتخاب شوند که در این صورت در پذیرفته شدن یادداشت تردیدی نخواهد بود و این کار در ظرف یکی دو روز انجام خواهد گرفت و انگلیسیان به فوریت خواهند توانست اختیار زر و زور مملکت را در دست قدرت خود بگیرند. باری،با حذف«قرارداد»از برنامۀ دولت انگلیس دیگر از جانب لردکرزن برای افتتاح مجلس فشاری به دولت ایران وارد نیامد و در دورۀ فترت برنامۀ کودتا توسط عاملان آن(سیدضیاء- رضاخان)انجام گرفت و برای اعتبار بخشیدن به این حرکت ضدملی سیدضیاء الدین طباطبائی نخست‌وزیر کودتا که زمانی از مداحان قرارداد بود و در تمام مراحل مذاکرات محرمانۀ مربوط به قرارداد رابط میان سفارت انگلیس و شخص وثوق الدوله نخست‌وزیر بود39و وقتی پیمان علنی شد در روزنامۀ«رعد»که مدیریت آن را داشت از وثوق الدوله عاقد قرارداد با نهایت بی‌پروایی حمایت کرد و روز بسته شدن قرارداد را«دورۀ شروع تجدد ایران»40می‌نامید!از طرف اربابان خود مأموریت یافت که بعنوان یک حرکت ملی!قرارداد«مرده‌ای»41را لغو نماید و تصمیم دولت ایران مبنی برا الغای قرارداد را به آگاهی سفارت فخیمۀ انگلیس برساند!"


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.