Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی ساختار و ماهیت نظام حقوقی دولت سلجوقی

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (14 صفحه - از 41 تا 54)

در بررسی نظام حقوقی دولت سلجوقی دوگونه محکمه بر اساس وظایف و حیطه های فعالیت هر کدام قابل تشخیص است: محکمه سلطانی یا همان دیوان مظالم که شخص سلطان و در مواردی نواب حکومتی وی در ایالات متولی و مسؤول آن بودند، و محاکم شرع که توسط قضات و علمای دینی اداره می شد. در محاکم شرع به دعاوی و مرافعات خصوصی و عمومی بین اشخاص و در محکمه سلطانی به جرایم و دعاوی اداری و سیاسی مرتبط با حکومت رسیدگی می شد. وجود محکمه سلطانی، در سنت ایرانی به مظالم نشستن پادشاهان ریشه داشت و محاکم شرع برخاسته از سنتهای دین اسلام بود.

خلاصه ماشینی:

"به جهت عوامل مذکور، قضات دینی در محاکم شرع به عنوان بخشی از مجموعه صاحب منصبان حکومتی در حوزه مناصب دینی و وابسته نظام سیاسی و شخص سلطان و مواجب بگیر حکومت بودند و ضمانت اجرایی احکام قضایی صادره از طرف آنها، مستلزم همکاری دیگر صاحب منصبان حکومتی، مانند شحنه و محتسب و داروغه بود(ابن العدیم،1976 90 ؛ کسایی،1374: 402 – 404 – 405 – 407؛ نظام الملک طوسی،1364: 56؛ محمد بن ابراهیم، 1343 :4 و لمبتون،1372: 80). از یک سو، اختیارات قضات محدود به رسیدگی به دعاوی خصوصی و عمومی مردم عادی در سطح جامعه بود و آنها غالبا قدرت به محکمه نشاندن اهل قدرت را نداشتند (همو،1385: 258) و از دیگر سو، در زمینة تدوین برخی قوانین حقوقی مربوط به برخی مشکلات و پیشامدهای حقوقی و قضایی در سطح جامعه نیازمند اجازه حکومت بودند؛ به طوری که به جهت اختیارات مسلط نظام حکومتی سلجوقیان در امور اجرایی دستگاه قضا، قضات و فقهای دینی حتی در شکل جمعی هم قادر به تصمیم گیری مستقل از حکومت در موارد فقهی – حقوقی جدید و مستحدثه که در جامعه مطرح می‌شد، نبودند و تنها بعد از تأیید و صلاحدید حکومت و شخص سلطان می توانستند در موارد مذکور تصمیم گیری کرده، تفاسیری جدید از احکام ارائه دهند؛ به طوری که در دوره سلطان ملکشاه به علت مطرح شدن برخی مسائل و نیازهای جدید و فقدان قواعد و قوانین مکتوب برای حل و فصل نیازها و مسائل جدید حقوقی و قضایی مورد استفاده، انواع سوء استفاده‌ها و بی عدالتیها در رویه‌های قضایی از طرف مدعیان و محاکم شرع رواج یافته و باعث مشکلات زیادی برای مردم شده بود."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.