Skip to main content
فهرست مقالات

تطور دعوی مهدویت ابن تومرت - 515 - 524 ه. ق - و نقش آن در تکوین دولت موحدان در مغرب اقصی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (16 صفحه - از 93 تا 108)

کلیدواژه ها :

امر به معروف و نهی از منکر ،ابن تومرت ،موحدان ،بلاد مغرب ،مرابطان مهدویت ،صفویه ،ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ،موحدان والی‌نشین اردلان ،روابط سیاسی

Mahdaviat ،Maghrib communities ،Ibn Toumart ،invitation to grand deeds and inhibiting mean action ،Almoravids ،Almohads

کلید واژه های ماشینی : ابن تومرت ، بن تومرت ، مهدویت ، میان قبایل بربر بلاد مغرب ، مغرب ، بلاد مغرب ، تطور دعوی مهدویت ابن تومرت ، بربر ، حرکت دینی ابن تومرت ، موحدان

حرکت دینی محمد بن عبدالله بن تومرت ملقب به المهدی در میان قبایل بربر بلاد مغرب مهم ترین جنبش مهدوی‌گری مبتنی بر الگوی سنی نیمۀ اول قرن ششم هجری به شمار می‌آید؛ جنبشی که به تکوین دومین نظام سیاسی مقتدر بربر با عنوان موحدین انجامید. نقطة آغازین حرکت دینی ابن تومرت بر پایۀ امر به معروف و نهی از منکر استوار بود تا بدین ترتیب از دولت مرابطان جامعه‌ای منحط و غوطه‌ور در فساد اجتماعی و سیاسی به تصویر کشاند و با این پیش زمینه بتواند رابطة معنادار وضع نابهنجار سیاسی، اجتماعی و فکری و ظهور مهدی موعود را بر آن دورۀ تاریخی و برخود تطبیق کرده، پذیرش آن را برای تودۀ مردم آسان سازد. به همین سبب، دعوی مهدویت ابن تومرت تالی امر به معروف و نهی از منکر واصل جهاد بود. پیشتر به منظور تقویت عصبیت قبایل بربر مصموده برای تأسیس یک نظام سیاسی - دینی منطقه‌ای در کوتاه مدت و فرا منطقه‌ای در بلند مدت از راه وحدت اجتماعی عمومی قبایل بربر مصموده با زعامت او بود.والی‌نشین اردلان از جمله حکومت های محلی عصر صفوی بود که سابقۀ تشکیل آن به پس از صفویه باز می گشت. حکام این والی‌نشین، که بر قسمت هایی از مناطق کرد نشین غرب کشور حکم می راندند، به دلیل جایگاه خاص جغرافیایی خود؛ یعنی، قرار گرفتن در مرز ایران با امپراتوری عثمانی، رقیب متخاصم صفویان، نقش قابل توجهی در مناسبات این دو حکومت داشتند؛ چرا که منطقۀ حکومتی این والی‌نشین در میدان نبرد و مبارزه و در مسیر جغرافیایی لشکرکشی های این دو امپراتوری قرار داشت. به همین دلیل حاکمان این والی‌نشین به تناسب ضعف یا قوت دربارهای صفوی و عثمانی گاه با دولت صفویه و گاه با دولت عثمانی سیاست همگرایی و همداستانی را در پیش می‌گرفتند. این پژوهش در صدد است تا با بررسی تعاملات والی‌نشینان اردلان با پادشاهان صفوی به دو پرسش اساسی زیر پاسخ دهد:1. ضعف یا قدرت حاکمان این والی‌نشین چه تأثیری در روابط آنان با مرکز داشت ؟2. واگرایی یا همگرایی والیان اردلان نسبت به سیاست های دربارهای صفوی و عثمانی تا چه اندازه تابع میزان قدرت و انسجام یا ضعف و نابسامانی حاکم بر این دربارها بود ؟

The movement of Muhammad Ibn Abdullah Ibn Toumart، given the name "AI-Mahdi"، among the Barbar tribes of Maghrib communities is known as the most important Mahdavat movement in the first half of the sixth century of Hijira which resulted in the creation of the second powerful political order of Barbar known as "ALMOHAD" The initial religious movement of Ibn Toumart was based on the "invitation to the grand deed and inhibiting the mean action" concept in order to reveal the sociopolitical corruption that had encircled the Almoravids Shiite.، he would assume a meaningful relation between the bad social conditions and the Arrivel of the promised Mahdi. Thus he would pave the way for picturing that historical period and His acceptance by the majority of the people. Therefore، Ibn Toumarts claim of Mahdaviat is the corollary of "invitation to the grand deed and inhibiting the mean action" and the principle of Jaehad، more in a sapse of fostering the Barbar tribes prejudice in order to establish a politico-religious order، in the region in the short run and beyond the region in the long run، through general social unity in the Islamic world under his leadership.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.