Skip to main content
فهرست مقالات

فیلسوفی جهانگرد: احمدبن طیب سرخسی و سفرنامه او بازشناسی متنی جغرافیایی از قرن سوم هجری

معرف:

علمی-پژوهشی/ISC (18 صفحه - از 59 تا 76)

کلیدواژه ها :

جغرافیای اسلامی ،مسالک و ممالک نگاری ،احمدبن طیب سرخسی ،سفرنامه سرخسی

کلید واژه های ماشینی : سرخسی ، یاقوت حموی ، سفرنامه ، سفر ، احمدبن طیب سرخسی ، بن طیب سرخسی ، بن الطیب السرخسی ، شهر ، قفطی ، معتضد

احمدبن طیب سرخسی، شاگرد و مصاحب کندی، از آغازگران جریان فلسفه یونانی در میان مسلمانان به شمار می رود. او که در بسیاری از شاخه های علم متفنن بود، برخی از کتب علمی- فلسفی یونانی را به زبان عربی ترجمه یا اقتباس کرد؛ با این همه، هیچ یک از آثار او به دست ما نرسیده است. در میان آثار منسوب بدو، چند کتاب و رساله در جغرافیای ریاضی و وصفی به چشم می خورد؛ یکی از این آثار، سفرنامه سرخسی است به جزیره، شامات و فلسطین. برخی فقرات و عبارات این سفرنامه در منابع کهن عربی پراکنده است که با گردآوری و توضیح آنها، می توان بخشی از سفرنامه را بازسازی کرد و بدین ترتیب وضعیت جغرافیایی بخشی مهم از جهان اسلام را در اواخر قرن سوم هجری فراروی قرار داد.

خلاصه ماشینی:

"اذرمة16: قال احمدبن الطیب السرخسی الفیلسوف فی کتاب له ذکر فیه رحلة المعتضد الی الرملة لحرب خمارویة‌بن احمدبن طولون وکان السرخسی فی خدمته ذکر فیه جمیع ما شاهده فی طریقه فی مضیه وعوده فقال ورحل یعنی المعتضد من برقعید الی اذرمة وبین المنزلین خمسه فراسخ وفی اذرمة نهر یشقها و ینفذ الی اخرها الی صحرائها یاخذ من عین علی راس فرسخین منها وعلیه فی وسط المدینة قنطرة معقودة بالصخروالجص وعلیه رحی ماء و علیها سوران واحد دون الاخر و فیها خرابات و سوق قدر مائتی حانوت و لها باب حدید ومن خارج السور خندق یحیط بالمدینة و بینها و بین السمیعیة قریة الهیثم‌بن المعمر فرسخ عرضا وبینها وبین المدینة سنجار فی العرض کورة تعرف بین النهرین بین کورة البغا و نصیبین، ولم تزل هذه الکورة من اعمال نصیبین اذرمة الیوم قریة لیس فیها مما وصف شیء نصیبین17: وهی مدینة عامرة من بلاد الجزیرة علی جادة القوافل من الموصل الی الشام وفیها وفی قراها علی ما یذکر اهلها اربعون الف بستان بینها وبینسنجار تسعة فراسخ و بینها و بین الموصل ستة ایام وبین دنیسر یومان (و) عشرة فراسخ ، وعلیها سور وکانت الروم بنته واتمه انوشروان الملک عند فتحه ایاها وقالوا کان سبب فتحه ایاها انه حامرها و ما قدر علی فتحها فامر ان تجمع الیه العقارب فحملوا العقارب من قریة تعرف بطیرانشاه من عمل شهر زور بینها وبین سمرداذ مدینة شهر زور فرسخ ، فرماهم بها فی العرادات و القواریر و کان یملا القارورة من العقارب ویضعها فی العرادة و هی علی هیئة «المنجنیق فتقع القارورة وتنکسر و تخرج تلک العقارب و لازال یرمیهم بالعقارب حتی ضج اهلها وفتحوا له البلد و اخذها عنوة و ذلک اصل عقارب نصیبین و اکثر العقارب فی جبل صغیر داخل السورفی ناحیة من المدینة ومنه تنتشر العقارب فی مدینة کلها ، ذکر ذلک کله احمد بن الطیب السرخسی فی بعض کتبه»."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.