Skip to main content
فهرست مقالات

دولت آل خورشید و خلافت عباسی بررسی مناسبات سیاسی اتابکان لر کوچک با دربار خلافت عباسی - 565 - 550 ه.ق -

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (22 صفحه - از 77 تا 98)

کلیدواژه ها :

مغولان ،خلافت عباسی ،اتابکان لر کوچک ،آل خورشید ،شجاع الدین خورشید ،شجاع‌الدین خورشید

کلید واژه های ماشینی : دربار خلافت عباسی ، لرستان ، اتابکان لر کوچک ، آل خورشید و خلافت عباسی ، آل خورشید ، بغداد ، مغولان ، شجاع‌الدین خورشید ، سیاسی ، دولت آل خورشید و خلافت

سرزمین لرستان کوچک در بخش میانی زاگرس در غرب ایران از نیمه دوم قرن ششم شاهد ظهور حکومتی بومی- محلی از میان قبایل و عشایر لر ساکن در این دیار بود. این منطقه قبل از تأسیس سلسلۀ خورشیدیان (اتابکان لر کوچک) به وسیله نمایندگان حکام عراق عجم وابسته به دولت سلجوقیان و دربار خلافت عباسی اداره می‌شد. مردم و عشایر لر مالیات خود را به دربار دارالخلافۀ بغداد پرداخت می‌کرده‌اند. شکل گیری قدرت محلی اتابکان لر کوچک (آل خورشید) به مرکزیت قلاع گریت، مانگره و شاپورخواست در یکصد سال آخر خلافت عباسیان، نگرانی‌هایی را برای دربار خلافت عباسی در کنترل یکی از ایالت‌های نزدیک به دربار خلافت عباسی در بغداد ایجاد کرد و سبب شکل‌گیری مناسبات و مجادلات خاصی در دوره نخست فرمانروایی این حکومت بومی با دربار خلفا تا سال 656 ق/ 1258م شد. این روند در نهایت منجر به اتحاد و همراهی دولت آل خورشید با مغولان و مشارکت فعال آنان در مخالفت با امرای دربار خلافت و آخرین خلیفه عباسی، المستعصم بالله و فتح بغداد شد.این مقاله با نقد وبررسی روایت‌های موجود درباب چگونگی انتساب اتابکان لر کوچک به عباسیان، شکل‌گیری قدرت آل خورشید و چرایی رفتار سیاسی آنان با دربار خلافت عباسی و در نهایت نقش سلسلۀ اتابکان لر کوچک در زمان هجوم مغولان به بغداد و زوال خلافت عباسی را مورد بحث قرار داده است.

خلاصه ماشینی:

"(ابن فوطی، 1381 : 121) کشته شدن حسام الدین خلیل اتابک لر که با حمایت دارالخلافه بغداد از سلیمان شاه صورت گرفت، باعث تیرگی بیشتر روابط اتابکان لر کوچک با دربار خلافت عباسیان شد و این مسأله همزمان باگسترش حملات مغولان و ماموریتهای آنان برای دست یابی به بخش‌های عمده‌ای از سرزمین های شرقی خلافت بود و مغولان توانسته بودند با مطیع و منقاد کردن بسیاری از حکام و تصرف بلاد و سرزمین های متعدد و حکام پراکنده در قلمرو شرقی خلافت، بغداد مرکز سیاسی معنوی دربار خلافت عباسی را نیز تهدید نمایند(اشپولر، 1380 : 158-157) در چنین فرصت پیش آمده‌ای بدر الدین مسعود فرمانروای بعدی لرستان که برادر حسام الدین خلیل و فرزند بدر بن شجاع‌الدین خورشید بنیانگذار سلسلة خورشیدیان به شمار میرفت، مترصد خوانخواهی برادر از دربار خلافت بغداد و سلیمان شاه بود. این امر بر دامنه اختلاف میان اتابکان لر کوچک با دربار خلافت عباسی افزود بطوری که جانشین حسام الدین خلیل یعنی اتابک بدرالدین مسعود همزمان با گسترش نفوذ مغولان در مرزهای شرقی و با توجه به شکست‌های پی در پی دولت خوارزمشاهیان از سپاه مغولی به دربار قاآن بزرگ مغول راه یافت و با اعزام هلاکوخان مغول از سوی منکو قاآن به صف سپاهیان مهاجم مغول پیوست و از جمله فاتحان بغداد شد، او پس از بدست آوردن حمایت خان مغول و فرستاده قاآن بزرگ، نیروهای خود را در خدمت هولاکوخان مغول قرار داد و با فراهم آوردن امکانات و تجهیزات کافی با سپاهی از تختگاه خویش در قلعۀ گریت از طریق منطقه جنوب غرب، همراه شاخه‌ای از سپاه اعزامی مغولان، عازم فتح بغداد شد و در سقوط بغداد نقش مهمی بازی کرد و غنائم فراوانی نیز به چنگ آورد بدین صورت هم از دربار خلافت عباسی انتقام کشید و هم پایه‌های حکومت بنی خورشید را برای مدتی مدید مستحکم ساخت."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.