Skip to main content
فهرست مقالات

مروری بر متون سواد اطلاعاتی در ایران

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (34 صفحه - از 183 تا 216)

کلیدواژه ها :

کتاب ،سواد اطلاعاتی ،پایان نامه ،مقاله‌ها ،طرحهای پژوهشی ،مقاله ها ،همایشها ،پایان‌نامه

کلید واژه های ماشینی : سواد اطلاعاتی ، سواد اطلاعاتی در ایران ، بررسی وضعیت سواد اطلاعاتی ، توسعه سواد اطلاعاتی در کتابخانه‌ها ، حوزة سواد اطلاعاتی ، کتابخانه‌ها ، آموزش سواد اطلاعاتی ، حوزه سواد اطلاعاتی در ایران ، بحث سواد اطلاعاتی ، وضعیت سواد اطلاعاتی دانشجویان تحصیلات

همگام با گسترش فناوریهای اطلاعات و ارتباطات و نفوذ آن در جنبه‌های مختلف زندگی، تحصیل و حرفه، دستیابی به سواد اطلاعاتی، لازمه‌ و پیش‌نیاز بقا در جامعة‌ دانش‌مدار امروز است. درباره این نوع از سواد، منابع فراوانی انتشار یافته که هدف همة آنها، شناساندن مفهوم و محتوای مورد بحث در سواد اطلاعاتی و هموارسازی دستیابی به هدفهای آن بوده است. هدف این نوشتار، بررسی آثار فارسی موجود در این حوزه از جمله کتاب، پایان‌نامه، طرحهای پژوهشی، همایشها و مقاله‌هایی است که در حوزه سواد اطلاعاتی در ایران چاپ و منتشر شده و در پیشبرد این حوزه مؤثر واقع شده‌اند. بررسی‌ها مبین آن است، با گذشت 15 سال از طرح بحث سواد اطلاعاتی در ایران، روندی رو به رشد در انتشار منابع به چشم می‌خورد. آثار موجود در این حوزه، اعم از کتاب و مقاله، بیشتر تألیفی هستند، اما آثار ترجمه‌ای نیز ارزشمندند. این حوزه مورد توجه کتابداران، متخصصان تعلیم و تربیت و تا حدودی رایانه قرار گرفته است، لیکن همانند سایر نقاط دنیا، کتابداران طلایه‌داران این حوزه هستند. در حیطة پژوهشهای سواد اطلاعاتی، به طور عمده، بررسی وضعیت سواد اطلاعاتی افراد مورد توجه بوده است. نبود منابعی در حوزة سواد اطلاعاتی و کتابخانه‌های عمومی، کاملا آشکار و عمده توجه آثار این حوزه معطوف به کتابخانه‌های دانشگاهی است. رویکرد عملگرایی به سواد اطلاعاتی نسبت به مبناگرایی و جنبه‌های زیربنایی مانند تفکر انتقادی و تحلیلی و اهمیت وافر مهارتهای فناوری اطلاعات، نکته‌ای است که در اکثر منابع انتشار یافته در این حوزه مشهود است. برداشت اشتباه از مفهوم سواد اطلاعاتی و تلقی سواد رایانه‌ای یا سواد کتابخانه‌ای و یا رفتار اطلاعیابی به عنوان سواد اطلاعاتی، نکته قابل تأملی است که هنوز با انتشار روزافزون منابع علمی در این حوزه، به چشم می‌خورد

خلاصه ماشینی:

"نخستین مقاله و منبع انتشار یافته در حوزه سواد اطلاعاتی، اثر «فورد»[2] ترجمه قزل‌ایاغ، (1374) مقاله‌ای ارزشمند مشتمل بر مباحثی در زمینة رابطه سواد اطلاعاتی با کتابداران، کتابخانه‌ها و فناوریهای اطلاعات، آموزش سواد اطلاعاتی و اهمیت آن، و فعالیتهای جهانی در مورد سواد اطلاعاتی است که به عنوان اولین منبع در حوزه سواد اطلاعاتی، سودمند و پربار بوده است، به شکلی که مباحث مطرح شده در آن در سالهای بعد، در منابع مختلف به طور کامل بسط یافت. در این میان، اثر اخیر که به بررسی میزان نیاز به متخصصان کتابداری با دانش و مهارتهای مرتبط با آموزش استفاده‌کنندگان و سواد اطلاعاتی با استفاده از روش تحلیل محتوای آگهی‌های استخدامی مندرج در فهرست ‌سرو بین‌المللی پرداخته، اثر متفاوت و ارزشمندی است. پایان‌نامه‌ها با توجه به اهمیت پایان‌نامه‌ها و نتایج کاربردی آنها در بهبود وضعیت‌ حوزة مورد بررسی، در این زمینه نیز تقریبا هم‌زمان با مطرح شدن بحث سواد اطلاعاتی در حوزه کتابداری و اطلاع‌رسانی، شاهد انتشار آثار متعددی هستیم. «قاسمی» (1385) در اثر خود با استفاده از روش پیمایشی و تحلیل محتوا، تناسب متن ترجمه شده «استاندارد قابلیتهای سواد اطلاعاتی برای آموزش عالی» (1385) را به عنوان ابزار سنجش و آموزش مهارتهای سواد اطلاعاتی، بررسی نمود. «یاری» (1388) نیز در پژوهش خود با رویکردی نوین و متفاوت با آثاری که در حوزه سواد اطلاعاتی به رشته تحریر درآمده‌اند، با روش پیمایشی و با توجه به مهارتها و قابلیتهای مندرج در «استاندارد قابلیتهای سواد اطلاعاتی برای آموزش عالی» (1385)، میزان تأثیر چهار عامل مهم تأثیرگذار، شامل ویژگیهای زمینه‌ای، کتابخانه‌های دانشگاه، اعضای هیئت علمی و امکانات فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشگاه بر وضعیت سواد اطلاعاتی دانشجویان تحصیلات تکمیلی را بررسی کرده است."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.