Skip to main content
فهرست مقالات

سنت و سنت گرایی از دیدگاه فریتیوف شوان و دکتر سید حسین نصر

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (20 صفحه - از 37 تا 56)

کلیدواژه ها :

سنت ،حکمت خالده ،سنت گرایان ،شوان ،نصر

کلید واژه های ماشینی : سنت ، حکمت خالده ، شوان ، سنت‌گرایان ، دین ، انسان ، دیدگاه فریتیوف شوان ، فلسفه ، عقل ، کاربرد اصطلاح حکمت خالده

سنتگرایی که به عنوان جریانی معاصر در مقابل مدرنیسم قرار می‌گیرد، به وجود یک سنت زنده، پویا و ازلی معتقد است که هرگز از بین نمی‌رود، واحد است و در قالب‌های گوناگون متجلی میشود. این معنای از سنت با سنت به معنای متعارف؛ یعنی آداب، رسوم و عادت بسیار متفاوت است. در این دیدگاه سنت وسیله رسیدن انسان به خدا و شامل مبانی مابعدالطبیعه یا وجودشناسی، انسان شناسی، اخلاق و خداشناسی است. در قلب تمام سنن، حکمت خالده وجود دارد؛ برخلاف نظر شوان که حکمت خالده را با مابعدالطبیعه مترادف و مابعدالطبیعه را علم به حقیقة الحقایقی میداند که تنها از طریق تعقل قابل حصول است، نه از راه عقل جزیی. حکمت خالده از نظر نصر حاوی مابعدالطبیعه یا علم قدسیای است که به شناخت مبدأ کلی اهتمام میورزد. او برخلاف نظر ‌هاکسلی که کاربرد اصطلاح حکمت خالده را برای نخستین بار از سوی لایب نیتز میداند، معتقد است که این اصطلاح را برای نخستین بار آگوستینو استیوکو در دوره رنسانس به کار برده و در اندیشه اسلامی عنوان اثری است از ابن مسکویه. بنابراین، با استناد به این گفته نصر و با توجه به دوره حیات ابن مسکویه و نیز آگوستینو استیوکو، دقیقتر به نظر میرسد اگر کاربرد این اصطلاح را برای نخستین بار از سوی این حکیم مسلمان بدانیم. آنچه از نظر خواننده میگذرد، مروری است بر برخی از مهمترین مبانی سنت گرایان و پیروان حکمت خالده با محوریت آراء شوان به عنوان تکمیل کننده طریق سنت گرایی و دکتر نصر به عنوان شارح آثار او و وجوه اختلاف و شباهت دیدگاه‌های این دو فیلسوف معاصر، تا با به ‌دست آوردن چارچوبی برای شناخت سنت اصیل، پویا و جهان شمول، جایگاه حکمت خالده در اندیشههای فلسفی معاصر روشن شود.

خلاصه ماشینی:

"بنابراین،هرچند سنت امری جهان شمول و ازلی است،اما در مورد کاربرد اصطلاح"حکمت خالده"با توجه به دیدگاه‌های سنت‌گرایان و نیز اینکه دوره حیات ابن مسکویه (312-420 ه-ق)پیش از لایب نیتز(1646-1716 م) و پیش از آگوستینو استیوکو(1498-1548 میلادی) بوده است،صرف‌نظر از معانی مختلف و نوع کاربرد این اصطلاح،دقیق‌تر به نظر می‌رسد اگر کاربرد اصطلاح حکمت خالده را برای نخستین بار در فلسفه اسلامی بدانیم،نه در فلسفه غرب. البته، تأکید می‌کند که علم قدسی یا ما بعد الطبیعه سنتی تنها بیان نظری فهم واقعت نیست،بلکه بذر و ثمره درخت معرفت را در خود دارد،به عنوان بذر در دل و ذهن انسان کاشته می‌شود و از طریق فضائل معنوی پرورش می‌یابد تا اینکه به نهالی شکوفا تبدیل می‌شود که ثمره‌اش نیز حاوی همان بذر است،در صورتی که بذر نخست معرفت نظری باشد،بذر دوم معرفت باطنی تحقق یافته است. ویژگی‌های سنت کامل-تمدن و علوم سنتی از نگاه سنت‌گرایان حکمت خالده که از نگاه سنت‌گرایان معرفتی است که همیشه بوده و خواهد بود،در قلب تمام ادیان و سنن وجود دارد؛هرچند به دست خود انسان و توسط عقل شهودی قابل حصول است،ولی این امر متوقف بر چارچوبی است که سنت در اختیار انسان می‌گذارد؛زیرا به گفته شوان«حقیقت یک امر شخصی نیست و نمی‌تواند باشد»(28:34). نصر عبور از کثرات این عالم مادی به سمت وحدتی که مبدأ همۀ صورت‌های قدسی است را وظیفه حکمت خالده می‌داند؛بخصوص در حوزه دین،تا انسان بتواند معنای صور قدسی را در متن عالم دینی‌ای که متعلق به آن است درک کند و این وظیفه را تنها با توسل به ما بعد الطبیعه‌ای امکان‌پذیر می‌داند که انعکاس باطن در ظاهر و شناخت ساختار ذومراتب وجود و واقعیت را در اختیار انسان قرار می‌دهد(14:31)."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.