Skip to main content
فهرست مقالات

بازسازی دیدگاه معرفت شناختی میرزا مهدی اصفهانی (ره)

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (52 صفحه - از 117 تا 168)

کلیدواژه ها :

مکتب تفکیک ،معرفت ،معرفت شناسی ،میرزا مهدی اصفهانی ،معرفت بسیط و مرکب ،معرفت فطری و ترکیبی

کلید واژه های ماشینی : معرفت ، معرفت ، میرزا مهدی ، علم ، بازسازی دیدگاه معرفت‌شناختی میرزا مهدی ، صدق ، نور ، دیدگاه معرفت‌شناختی میرزا مهدی اصفهانی ، عقل ، دیدگاه میرزا مهدی

در این نوشتار دیدگاه میرزا مهدی اصفهانی، به عنوان مؤسس مکتب تفکیک، درباره مهمترین مسائل معرفت شناسی مانند چیستی شناخت، انواع شناخت، صدق و توجیه معرفت مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به این که معرفت شناسی در جهان اسلام دانشی مستقل به شمار نیامده است، بلکه اندیشمندان مسلمان آن را در ضمن مباحث فلسفی، کلامی و منطقی مطرح کرده اند، در این مقاله به نوعی دیدگاه میرزا مهدی از میان آرای الهیاتی ایشان بازسازی شده است. از خصوصیات میرزا مهدی، اظهار نظریه های خاص در مقابل آرای رایج در باب شناخت می باشد. از این روی دیدگاه ایشان در حوزه مباحث معرفت شناسی سزاوار واکاوی و نقد و بررسی جدی است. به این منظور سخنان ایشان در باب ماهیت علم، انواع علم، معنای صدق و ملاک تصدق گردآوری شده و بر اساس مباحث مطرح در معرفت شناسی مورد تحلیل و نقد قرار گرفته است.

خلاصه ماشینی:

"در عین حال نباید از نظر دور داشت که این عبارت‌ها در کتاب مصباح الهدی آمده است که محتوای آن مباحث اصول فقه است،اما آیا در مورد علم و معرفت نیز میرزا بر همین رأی استوار مانده است؟با یک نگاه اجمالی به سخنان میرزا به راحتی می‌توان دریافت که صدق در نگاه میرزا معنایی جز همان مطابقت با واقع و خارج ندارد و ایشان نیز مانند دیگر متفکران مسلمان تئوری مطابقت را در باب صدق تلقی به قبول نموده است. حاصل آن‌که مرحوم میرزا مهدی در باب توجیه،نوع خاصی از مبناگروی را ارائه می‌دهد،به این صورت که معتقد است علم و معرفت-به معنای عام-واقع‌نما نیست، مگر آن‌گاه که به علمی منتهی شود که از حجیت ذاتی برخوردار است،و تنها علمی از حجیت ذاتی برخوردار است که از طرف شارع حجیت آن امضا شده باشد. . 5 p,doG fo ecnetsixE eht evorP ot stpmettA fo yrotsiH ehT,nesuahnegeL damahoM jjaH ,yhposolihP fo aidepolcycnE egdeltuoR yrubretnaC fo mlesnA snikpoH repsaJ dnA . هدف از بیان دیدگاه مذکور این بود که مرحوم میرزا مهدی دست حکما و متکلمان مسلمان را خالی از هرگونه معیار دانسته و آن‌ها را متهم کرده است که به یقین و قطعی اعتماد کرده‌اند که ممکن است مطابق یا غیر مطابق با واقع نباشد،درحالی‌که آنان به نیروی فکر و اندیشه،راه اعتماد بر علوم مکتسبه را هریک به نحوی هموار نموده‌اند و آنچه را در حد طاقت بشر در کسب معرفت لازم بوده است انجام داده‌اند."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.