Skip to main content
فهرست مقالات

ارزیابی صندوق درآمدهای ملی ناشی از فروش منابع طبیعی تجدیدناپذیر؛ با تأکید بر صندوق توسعه جمهوری اسلامی ایران

نویسنده:

ISC (38 صفحه - از 147 تا 184)

کلیدواژه ها :

توسعه ،نفت ،حساب ذخیره ارزی ،صندوق توسعه ملی

oil ،national development fund ،Foreign Exchange ReservesAccount

کلید واژه های ماشینی : صندوق‌های درآمد ملی ، صادرات ، حساب ذخیره ارزی ، نفت ، صندوق توسعه ملی ، توسعه ، دولت ، صندوق توسعه جمهوری اسلامی ایران ، اقتصادی ، ارزیابی صندوق درآمدهای ملی

برخی از اقتصاددانان قرن بیستم معتقدند منابع طبیعی یکی از عوامل کلیدی رشد اقتصادی محسوب می شود؛ اما کندی رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه که دارای منابع طبیعی اند پدیده ای غیرمنتظره در ادبیات توسعه اقتصادی است. نکته مهم این است که منابع طبیعی به خودی خود نه نعمت اند و نه مصیبت؛ بلکه عامل تعیین کننده، نحوه مدیریت و استفاده از این درآمدها می باشند. داشتن سرمایه طبیعی یکی از عوامل توسعه است و این عامل زمانی که با سرمایه های اجتماعی، فرهنگی و انسانی تلفیق شود، می تواند پیشرفت ایجاد کند. کشورهای در حال توسعه دارای منابع طبیعی برای جلوگیری از پدیده نفرین منابع تاکنون سیاست هایی همچون خصوصی سازی، تنوع بخشیدن به صادرات، توزیع مستقیم درآمدهای نفتی و صندوق درآمدهای ملی را به کار گرفته اند. در ایران حساب ذخیره ارزی از سال ۱۳۷۹ برای مدیریت درآمدها در دوران رونق و رکود نفتی ایجاد شد. مدعای مقاله حاضر این است که براساس تجربیات کشورها، در سطح ترتیبات نهادی کلان، زمانی عملکرد صندوق با موفقیت همراه است که با کاهش نقش دولت، شبکه ای از روابط میان دولت، نهادهای اجتماعی و صنعت شکل گیرد. در سطح خرد نیز بر عواملی همچون شفافیت، پاسخ گویی، معیارهای شفاف و واضح برای پس انداز و خرج کردن، جلوگیری از اصلاحات اختیاری قانون، حسابرسی دقیق و ارائه گزارش های منظم و برگزاری جلسات علنی با حضور رسانه ها تاکید شود.

خلاصه ماشینی:

"نشریه میس{o1o}ارزیابی خود را از حساب ذخیره ارزی این‌چنین منتشر کرد:«رویکرد مصرف‌گرایانه و کوته‌بینانه علاوه بر ضربه زدن به بخش‌های مختلف اقتصاد ایران،حساب ذخیره ارزی را نیز از آسیب خود در امان نگذاشته و باعث شده است تا این حساب از مسیر اصلی خود منحرف شده،به منبع دوم تأمین نیازهای مالی دولت برای پاسخ‌گویی به انتظارات فزاینده مردم تبدیل شود و اینکه در فقدان شفاف‌سازی به نظر می‌رسد که بخش قابل توجهی از ما زاد درآمد نفتی ایران در سال 1383 به سرعت هزینه شده است یا شاید بخشی از این منابع مهم ارزی ضایع و تلف شده باشد،به گونه‌ای که بانک مرکزی ایران در پایان سال 1383 هشدار داد که برداشت از حساب ذخیره ارزی ایران نرخ تورم را افزایش خواهد داد» )5002. )SEEM(yevruS cimonocE tsaE elddiM o} توسعه همانند برنامه سوم ذکر شد که استفاده از وجوه حساب ذخیره ارزی برای تأمین مصارف بودجه عمومی دولت فقط در صورت کاهش عواید ارزی حاصل از نفت و عدم امکان تأمین آن از محل سایر منابع درآمدهای عمومی مجاز خواهد بود و استفاده از حساب ذخیره ارزی برای تأمین کسری ناشی از عواید غیر نفتی بودجه ممنوع است(قانون برنامه چهارم‌توسعه،1389). مطابق قانون دولت زمانی می‌تواند از حساب ذخیره ارزی برداشت کند که با کاهش قیمت نفت روبه‌رو شود و منبع دیگری برای جبران کسری در اختیار نداشته باشد،ایجاد حسابی دیگر از مدت‌ها قبل در ذهن سیاستگذاران بود تا بخشی از ما زاد حاصل از درآمدهای نفتی صرف تولید و توسعه سرمایه‌گذاری شود."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.