Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی ماهیت حقوقی نحله

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 103 تا 122)

کلیدواژه ها :

نحله ،مهریه ،هبه ،بخشش اجباری

کلید واژه های ماشینی : هبه ، نحله ، عقد ، بخشش ، زوج ، مهریه ، زوجه ، مهر ، طلاق ، حقوق

هبه به معنای اعم عبارت است ازاینکه شخصی چیزی از مال خود را به صورت مجانی و بدون عوض به غیر تملیک کند و به معنای اخص قید‌هایی دارد که شامل هر بخششی نمی‌شود. قانونگذار مواد 795 تا 807 قانون مدنی را به عقد هبه اختصاص داده است. هبه از عقود معین و دارای شرایط خاص انعقاد است. در آیه 4 سوره نساء از مهریه زن به نحله تعبیر شده است؛ در بند ب تبصره 6 ماده واحده طلاق، حق جدیدی به عنوان نحله (بخشش) برای زوجه مطلقه پیش بینی شده که تا تصویب این قانون، در ایران سابقه تقنین نداشته است ونحله نیز در اصطلاح به معنای هبه وهدیه از روی طیب نفس می‌باشد. با توجه به ماهیت هبه، آیا ماهیت مهریه و نحله با هبه یکسان است؟ ماهیت مهریه در فقه و حقوق اختلافی است و از 5 دیدگاه مختلف، یکی از آنها مستندا به آیه 4 سوره نساء مهریه را هدیه دانسته است، به نظر می‌رسد در صورت پذیرش این نظریه، مهریه و یا حداقل مهرالمسمی شرایط و ویژگی‌های هبه را داشته باشد، اما در رابطه با نحله (بخشش) که در ماده واحده مربوط به طلاق ذکر شده است، با توجه به این که خطاب قانونگذار به دادگاه می‌باشد و در این بند از رضایت زوج به عنوان مهم ترین ویژگی هبه که ارادی بودن آن است ذکری نشده است، نمی‌توان آنرا هبه به معنای اخص قانونی دانست، ولی با توجه به اینکه قانونگذار صراحتا این حقوق مالی زوجه مطلقه را نحله (بخشش) نامیده است به ناچار باید آن را به عنوان یک هبه (بخشش) اجباری پذیرفت.

خلاصه ماشینی:

"با توجه به ماهیت هبه،آیا ماهیت مهریه و نحله با هبه یکسان است؟ ماهیت مهریه در فقه و حقوق اختلافی است و از 5 دیدگاه مختلف،یکی از آنها مستندا به آیه 4 سوره نساء مهریه را هدیه دانسته است،به نظرمی‌رسد در صورت پذیرش این نظریه،مهریه و یا حد اقل مهر المسمی شرایطو ویژگی‌های هبه را داشته باشد،اما در رابطه با نحله(بخشش)که در مادهواحده مربوط به طلاق ذکر شده است،با توجه به این‌که خطاب قانونگذار بهدادگاه می‌باشد و در این بند از رضایت زوج به عنوان مهم‌ترین ویژگی هبهکه ارادی بودن آن است ذکری نشده است،نمی‌توان آنرا هبه به معنای اخصIB}(*)استادیار حقوق خصوصی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی(نویسنده مسئول) ri. بنابراین ماهیت مهر و نحله چیست؟و آیا ماهیت مهر و نحله با هبهیکسان است؟ در رابطه با ماهیت مهریه در بین فقهاء و حقوق‌دانان اختلاف نظر است ولی باتوجه به این نظریه که مهریه هدیه‌ای از طرف زوج به زوجه است،به نظر می‌رسد کهمهریه بتواند ماهیت و شرایط حد اقل هبه به معنای اعم را داشته باشد ولی در رابطه بااینکه آیا نحلی یا بخششی که در ماده واحده طلاق به عنوان یکی از حقوق مالی زوجهتعیین شده بتواند ماهیت هبه را داشته باشد جای تأمل است. در رابطه با نحله(بخشش)که در بند ب تبصره 6 ماده واحده مربوط به طلاق بهآن اشاره شده با بررسی ماهیت این بخشش هرچند با توجه به مستند شرعی آن(بقره:241)و هم‌چنین با توجه به اینکه طبق روایات و نظر بعضی از مفسرین که براستحباب این بخشش از طرف زوج به زوجه بعد از طلاق نظر دارد،می‌توان گفت کهطبق آیه متاعی که زوج به زوجه می‌دهد می‌تواند در واقع ویژگی‌های هبه به معنای عامو یا خاص را داشته باشد."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت)