Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی محتوا و ساختار «ترسل اسفزاری»

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (24 صفحه - از 1 تا 24)

یکی از بزرگان دوره تیموری معین الدین محمد زمجی اسفزاری هروی، منشی، شاعر، خوشنویس و مورخ مشهور است، که از او آثاری برجسته به جا مانده است. از تالیفات این نویسنده دوره تیموری تنها کتاب روضات الجنات فی اوصاف مدینه هرات به چاپ رسیده و سایر آثار او در غبار زمان به دست فراموشی سپرده شده است. از آثار شایان توجه او «ترسل» است. این اثر مشتمل برمقدمه، چهار منشا و یک خاتمه است و از جمله آثاری است که از همان زمان تالیف و در عصر خود مولف به شهرت و قبول عام رسیده، در ابتدای اثر نویسنده باختصار به بیان مبانی و موازین نظری ترسل و کتابت می پردازد و در ادامه نامه هایی را که در طول دوران دبیری اش از جانب سلطان حسین بایقرا به رشته تحریر در آورده، می آورد. انواع گوناگونی از نامه های رسمی و غیر رسمی در اثر آمده که می توان به گونه های زیر اشاره نمود: امثله، مناشیر، فرمان ها، نشان ها، سلطانیات، اخوانیات، عرضه داشت ها، اجوبه و.... اسفزاری کوشیده که اثر وی هم جامع مکتوبات عصر تیموری باشد و هم اینکه نمونه و الگویی برای کاتبان به دست دهد و شاید به همین علت باشد که «ترسل» از قبول عام برخوردار شده است. سبک اثر فنی و مصنوع است و ساختارهای مکاتیب «ترسل» شباهت بسیاری به ساختارهای رایج در میان سایر مترسلان دوره تیموری و پیش از او دارد، جز آنکه برخی نمونه مکتوبات مانند کتابه، وقفنامه، مقدمه نویسی، قبر نوشته، تسلیت نامه، اسئله و... در این اثر به چشم می آید که باعث شده این اثر صرفا در برگیرنده مکاتیب حکومتی چون نشان ها، منشورها و سلطانیات نباشد؛ چیزی که در میان آثار معاصران اسفزاری چندان مسبوق به سابقه نیست. نگارندگان مقاله حاضر برآنند تا ضمن معرفی محتوایی اثر اسفزاری، به بیان نظرات او در باب کتابت و دبیری و بررسی ویژگی های ساختاری اثر بپردازند.

خلاصه ماشینی:

"اسفزاری در فصل اول منشا چهارم بر کتب برخی از معاصران خویش مقدمه نوشته است که از جمله می‌توان به این مقدمه‌ها اشاره نمود که عمدۀ آنها به طریق براعت استهلال از موضوع اصلی کتاب مورد بحث سخن به میان می‌آورند: «مقدمه کتاب مناسک از تالیف میرزا کجک»که شکلی مفصل و مبسوط دارد و یا دیباچۀ کتاب دیگری به نام«کتاب تذکره در نجوم»این مکتوبات مفصل و مطنب بوده و گویا اسفزاری به لحاظ مهارت در کتابت و انشاست که به نگارش آنها اهتمام ورزیده است. صدر نامه نسبتا طولانی است و رکن اصلی مکتوب که پس از این بخش مفصل آمده با عبارت«اما بعد»آغاز می‌شود و این بخش بیشترین حجم مکتوب را شامل می‌شود و اشاره به تألیف اثر مورد نظر و اینکه نویسندۀ آن با جامعیت فکری،به نگارش آن دست یازیده است و از مطاوی این اثر معلوم می‌شود که کتاب«مناسک»بواقع سفرنامه‌ای است از سلطان غیاث الدین ابو الفتح محمد مشهور به میرزا کیچک که به سفر حج رفته و وقایع سفر خویش را در طول سفر به رشتۀ تحریر کشیده و اسفزاری در خلال این مقدمه سعی می‌کند که هم خصایص روحی و خصایل اخلاقی نویسندۀ اثر را بستاید و هم خود اثر را به لحاظ جامعیت‌اش و اینکه مؤلف آن«به طواف بسیاری از منازل مبارک و مزارات متبرک و عجایب بقاع و غرایب رباع..."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.