Skip to main content
فهرست مقالات

شرح، تحلیل و تصحیح چند بیت دشوار از خاقانی شروانی

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (14 صفحه - از 113 تا 126)

کلیدواژه ها :

خاقانی ،شرح ابیات ،قصاید

Ferdowsi ،Shahnameh ،Imitation ،Sabaye Kashani ،Khodavandnameh ،Literary Restoration

کلید واژه های ماشینی : خاقانی ، شعر ، قصیده ، بیت دشوار از خاقانی ، دیوان ، زنبور ، شاعر ، دنبه ، کبک ، اشعار خاقانی

شیوه بیان خاقانی در برخی از اشعارش چنان غریب و دشوار است که فهم و درک شعر او را پیچیده و گاه غیر ممکن می سازد؛ بنابراین شایسته است که توجه ادبا برای درک معانی اشعار وی بیشتر از بسیاری دیگر از شعرای پهنه ادب فارسی باشد. با اینکه تلاش برای راه یافتن به دنیای خاقانی تقریبا قدمتی برابر با اولین سال های انتشار دیوان وی دارد و در عصر جدید با ورود شرق شناسان به جرگه پژوهندگان شعر خاقانی، نکات جالب توجهی در مورد دیوان وی به دست آمده؛ اما باز هم برخی موارد در لابه لای اشعار وی وجود دارد که یا اصلا قابل فهم نیست و یا دریافتن مقصود شاعر با دشواری بسیار همراه است؛ از این رو لازم است که به جز شروح موجود، توضیحات جامع تری از اشعار خاقانی در اختیار علاقه مندان قرار گیرد تا چراغی شود، برای ره یافتن به تاریک خانه های اشعار وی. در این مقاله سعی شده است تا به برخی نکات حائز اهمیت در چند بیت دیریاب خاقانی اشاره شود و ضمن نقد و مقایسه آرای خاقانی شناسان غث و سمین گفتار آنان را در این باره دریابیم و با استناد به منابع مختلف، اشتباهات شارحان را در توضیح این ابیات روشن سازیم و وجوهی را که به واقعیت نزدیک تر است، بیان کنیم.

خلاصه ماشینی:

"بحث و بررسی توضیحاتی دربارۀ برخی اشعار دیریاب قصاید خاقانی: 1-در قصیدۀ معروف به منطق الطیر خاقانی به مطلع: {Sزد نفس سر به مهر صبح ملمع نقاب#خیمه روحانیان کرد معنبر طنابS} (خاقانی،1385:41) خاقانی در بیت 42 می‌گوید: {Sوای که ز انصاف تو صورت منقار کبک#صورت مقراض گشت بر پروبال عقابS} (همان،43) کزازی آن را شرح نکرده و بیت دشواری ندانسته است؛لیکن استعلامی گفته است:«کبک دیگر شکار عقاب نیست و منقار کبک پروبال عقاب را می‌کند»(استعلامی،1387:209)و برزگر خالقی نیز نوشته:«ای کسی که از عدل‌وداد تو منقار کبک قیچی‌وار پروبال عقاب را می‌برد و او را نابود می‌کند؛یعنی از اثر عدل تو همیشه عقاب در شکار کبک موفق نیست و چه بسا در حین شکار کبک خود مورد تعرض قرار می‌گیرد. بیت مورد نظر ما نیز از زبان قمری مطرح میشود: {Sقمری کردش ندا کای شده از عدل تو#دانۀ انجیر رز دام گلوی غراب# وای که ز انصاف تو صورت منقار کبک#صورت مقراض گشت بر پروبال عقابS} (خاقانی،1385:43) برخلاف آنچه شارحان محترم گفته‌اند،به هیچ وجه مقصود خاقانی این نیست که پروبال کبک می‌تواند چونان قیچی و مقراض پر عقاب را ببرد؛زیرا اگر این چنین بود،هرگز عقابی نمی‌توانست کبکی را بگیرد و این شرح با طبیعت کبک و عقاب مخالف است و اینکه گفته شد،عقاب در حین شکار کبک ممکن است،مورد تعرض قرار گیرد،نیز اصلا از بیت استنباط نمی‌شود و اصلا در بیت قرینه‌ای بر این مطلب وجود ندارد."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.