Skip to main content
فهرست مقالات

مرثیه سرایی در ادب فارسی و عربی با تکیه بر مقایسه مرثیه ابوالحسن تهامی و مرثیه خاقانی شیرازی

نویسنده:

ISC (20 صفحه - از 175 تا 194)

کلیدواژه ها :

مرثیه ،مرثیه سرایی ،مدح ،رثا و شعر رثایی ،ادبیات دینی و مذهبی

Abol Hassan Tahami ،Persian literature ،Arabic literature ،elegy ،Khaqani

کلید واژه های ماشینی : مرثیه ، الحسن تهامی و مرثیۀ خاقانی ، مرثیۀ ابو الحسن تهامی ، خاقانی ، مرثیه‌سرایی در ادب فارسی ، ابوالحسن تهامی و مرثیه خاقانی ، مقایسۀ مرثیۀ ابو الحسن تهامی ، ادب فارسی و عربی ، مرثیه‌سرایی ، تهامی و مرثیه خاقانی شیرازی

در گفتار حاضر، به شیوه سندکاوی، مرثیه سرایی و گونه های آن در ادب فارسی و عربی بررسی می شود؛ و اینکه در هر یک از ادب فارسی و عربی، روند و جریان مرثیه سرایی به چه صورت بوده و مرثیه سرایی در این دو ادب چه سیری را طی کرده است، نقطه آغاز آن کجا است و کدام کی از شاعران پارسی و تازی مرثیه سروده اند و هرکدام در چه مرتبه و جایگاهی قرار دارند. مبنای کار در این مقاله، مقایسه مرثیه خاقانی در مرگ فرزندش رشیدالدین که در سنین جوانی فوت کرده برای نمونه مرثیه سرایی در ادب فارسی و مرثیه ابوالحسن تهامی در مرگ فرزندش ابوالفضل که در نوجوانی درگذشته برای نمونه در ادب عربی است؛ تا با بیان وجوه اشتراک و افتراق این دو مرثیه، وضعیت مرثیه سرایی در ادب فارسی و عربی به گونه بهتری مشخص شود.

خلاصه ماشینی:

"در زیر،برای نمونه چند بیت از این دو مرثیه ارائه می‌شود: مرثیۀ ابو الحسن تهامی {Sحکم المنیه فی البریه جار#ما هذه الدنیا بدار قرارS} {Sبینا یری الانسان فیها مخبرا#حتی یری خبرا من الاخبار# طبعت علی کدر و أنت تریدها#صفوا من الاقذاء و الاکدار# و مکلف الایام ضد طباعها#متطلب فی الماء جذوة نار# و اذا رجوت المستحیل فانما#تبنی الرجاء علی شفیر هار# فالعیش نوم و المنیة یقظة#و المرء بینهما خیال سارS} (الباخزری،1993:149-140) مرثیۀ ترنم المصاب خاقانی {Sصبحگاهی سر خوناب جگر بگشایید#ژالۀ صبحدم از نرگس تر بگشایید# دانه دانه گهر اشک ببارید چنانک#گره رشتۀ تسبیح ز سر بگشایید# خاک لب تشنۀ خون است ز سرچشمۀ دل#آب آتش زده چون سقر بگشایید# نونو از چشمۀ خوناب چو گل تو بر تو#روی پرچین شده چون سفرۀ زر بگشایید# سیل خون از جگر آرید سوی بام دماغ#ناودان مژه را،راه گذر بگشایید# از زبر سیل به زیر آید و سیلاب شما#گرچه زیر است،رهش سوی زبر بگشاییدS} (خاقانی،1368:162-158) آنچه در مقالۀ حاضر مورد نظر نویسندگان است،عمدتا مقایسه بین دو مرثیه،یکی از ابو الحسن تهامی-شاعر نامدار ادب عرب در اواخر دورۀ سوم و اوایل دورۀ چهارم عصر عباسی-و دیگری از خاقانی-شاعر نامدار فارسی-است و در آن کوشش شده است با مقایسه و نگاه تطبیقی به این دو مرثیه،از نظر شکلی و محتوایی،این دو مرثیه بررسی و با این بررسی،توان هر شاعر در سرودن مرثیه،ارزیابی و تا سرحد امکان وجوه اشتراک و افتراق و دیگر ممیزات هر یک از آنها بیان شود."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.