Skip to main content
فهرست مقالات

کارکرد واج آرایی و تکرار در موسیقی شعر احمد شاملو

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 41 تا 60)

کلیدواژه ها :

شعر معاصر ،شعر شاملو ،ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺷﻌﺮ ،ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ دروﻧﻲ ،واجآراﻳﻲ

کلید واژه های ماشینی : موسیقی شعر احمد شاملو ، وزن ، تکرار در موسیقی شعر ، ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻠﻮ از اﻧﻮاع ، ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻠﻮ از اﻧﻮاع آراﻳﻪﻫﺎی ، ﺗﻜﺮار ﺟﻤﻠﻪ ﻳﺎ ﻋﺒﺎرت ﺑﻪﺻﻮرت ، واژه ، اﻳﻦ آراﻳﻪﻫﺎ ﻋﺒﺎرت ، وزن ﻋﺮوﺿﻲ ، در ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ

‫از ﻣﻴﺎن ﻋﻨﺎﺻﺮی ﻛﻪ از زﺑﺎن، آﺷﻨﺎﻳﻲزداﻳﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ اﺳـﺖ ﺗـﺎ ﺟـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﺑﻴـﺸﺘﺮ‬‬‬‬ ‫ﻧﻈﺮﻳﻪﭘﺮدازان، وزن را ﺟﺰء ﻣﺎﻫﻴـﺖ و ذات ﺷـﻌﺮ ﻣـﻲداﻧﻨـﺪ. ﻣﻮﺳـﻴﻘﻲ ﺷـﻌﺮ ﻓﺎرﺳـﻲ در‬‬‬‬ ‫دورهﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭼﻬﺎر ﻧﻮع ﺑﻮده ﻛﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از: ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺑﻴﺮوﻧـﻲ)وزن ﻋﺮوﺿـﻲ(،‬‬‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﻛﻨﺎری)ﻗﺎﻓﻴﻪ و ردﻳﻒ(، ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ دروﻧﻲ)ﺑﺪﻳﻊ ﻟﻔﻈﻲ( و ﻣﻮﺳـﻴﻘﻲ ﻣﻌﻨـﻮی)ﺑـﺪﻳﻊ‬‬‬‬ ‫ﻣﻌﻨﻮی(.‬‬‬‬ ‫ﺑﺎ ﻇﻬﻮر ﻧﻴﻤﺎ در ﺷﻌﺮ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ در ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺷﻌﺮ اﻧﺠﺎم ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ. ﭘﻴﺮوان ﻧﻴﻤﺎ ﭘﺎ‬‬‬‬ ‫را ﻓﺮاﺗﺮ ﻧﻬﺎده و ﺣﺘﻲ ﺑﺮﺧﻲ ﭼﻮن ﺷـﺎﻣﻠﻮ در ﭘـﻲ رﻫـﺎﻳﻲ ﻛﺎﻣـﻞ از ﻗﻴـﺪ و ﺑﻨـﺪ ﻋـﺮوض‬‬‬‬‫14‬‬‬‬‫‪‬‬ ‫ﻛﻼﺳﻴﻚ ﺑﻮدهاﻧﺪ. ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل، اﻳﻦ ﺷـﺎﻋﺮان ﻧﻴـﺰ ﻧﺘﻮاﻧـﺴﺘﻨﺪ ﻛـﺎرﻛﺮد ﻣﻮﺳـﻴﻘﺎﻳﻲ را ﻛـﺎﻣﻼ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ ‫ﻧﺎدﻳﺪه ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎی ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺑﻴﺮوﻧﻲ از ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ دروﻧﻲ ﺑﻬﺮه ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ.‬‬‬‬‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﭘﮋوﻫﺸﻬﺎیادﺑﻲ ﺳﺎل7، ﺷﻤﺎره 82، ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن9831‬‬‬‬ ‫در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺳﻌﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ آن ﮔﺮوه از آراﻳﻪﻫﺎی ادﺑﻲ در اﺷـﻌﺎر ﺷـﺎﻣﻠﻮ را ﻛـﻪ‬‬‬‬ ‫ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺳﺎزﻧﺪه آﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺗﻜﺮار واﻛﻬﺎ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ، واﻛﺎوی و ﺑﺮرﺳﻲ، و ﻧﻘﺶ اﻳـﻦ ﻋﻨﺎﺻـﺮ‬‬‬‬ ‫در اﻳﺠﺎد ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ دروﻧﻲ ﺷﻌﺮ وی ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد. از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻣﺪار ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻋﺎم‬‬‬‬ ‫ﻛﻠﻤﻪ ﺑﺮ ﺗﻨﻮع و ﺗﻜﺮار اﺳﺘﻮار اﺳﺖ، ﻫﺮﻛﺪام از ﺟﻠﻮهﻫﺎی ﺗﻨﻮع و ﺗﻜﺮار در ﻧﻈﺎم آواﻫﺎ، ﻛﻪ‬‬‬‬ ‫از ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺑﻴﺮوﻧﻲ و ﻛﻨﺎری ﻧﺒﺎﺷﺪ در ﺣـﻮزه ﻣﻔﻬـﻮﻣﻲ اﻳـﻦ ﻧـﻮع ﻣﻮﺳـﻴﻘﻲ ﻳﻌﻨـﻲ‬‬‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ دروﻧﻲ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد. ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻠﻮ از اﻧﻮاع آراﻳﻪﻫﺎی ﺗﻜﺮار و‬‬‬‬ ‫واجآراﻳﻲ ﺑﻬﺮه ﺑﺮده اﺳﺖ؛ ﻋﻤﺪه دﻻﻳﻞ ﻛﺎرﺑﺮد اﻳﻦ آراﻳﻪﻫﺎ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از: ﻏﻨـﻲﺳـﺎﺧﺘﻦ‬‬‬‬ ‫ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﺬﻳﺮش ﻣﻘﺎﻟﻪ: 31/7/9831‬ ‫ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ: 71/1/9831‬‬‬‬‬‬‬ ‫* ﻛﺎرﺷﻨﺎس ارﺷﺪ زﺑﺎن و ادﺑﻴ‪‬ﺎت ﻓﺎرﺳﻲ‬‬‬‬‬‬‬‫ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ، ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﻀﻤﻮن ﺧﺎص، رﻓﻊ ﺗﺮدﻳﺪ ﺧﻮاﻧﻨﺪه، اﻳﺠﺎد ﺗﻜﻴﻪﮔﺎه ﻛﻼم و ﺟﻠﺐ ﻧﻈـﺮ‬‬‬‬ ‫ﻣﺨﺎﻃﺐ.‬‬‬

خلاصه ماشینی:

"‬‬‬‬‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﭘﮋوﻫﺸﻬﺎیادﺑﻲ ﺳﺎل7، ﺷﻤﺎره 82، ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن9831‬‬‬‬ ‫در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺳﻌﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ آن ﮔﺮوه از آراﻳﻪﻫﺎی ادﺑﻲ در اﺷـﻌﺎر ﺷـﺎﻣﻠﻮ را ﻛـﻪ‬‬‬‬ ‫ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺳﺎزﻧﺪه آﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺗﻜﺮار واﻛﻬﺎ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ، واﻛﺎوی و ﺑﺮرﺳﻲ، و ﻧﻘﺶ اﻳـﻦ ﻋﻨﺎﺻـﺮ‬‬‬‬ ‫در اﻳﺠﺎد ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ دروﻧﻲ ﺷﻌﺮ وی ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد. ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎﻳﻲ ﭼﻨﺪ از اﻳﻦ آراﻳﻪ:‬‬‬‬ ‫ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﭘﮋوﻫﺸﻬﺎیادﺑﻲ ﺳﺎل7، ﺷﻤﺎره82، ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن9831‬‬‬‬ ‫□ ﻧﻴﻠﻮﻓﺮ و ﺑﺎران در ﺗﻮ ﺑﻮد/ ﺧﻨﺠﺮ و ﻓﺮﻳﺎد در ﻣﻦ/ ﻓﻮاره و روﻳﺎ در ﺗﻮ ﺑﻮد/ ﺗﺎﻻب و‬‬‬‬ ‫ﺳﻴﺎﻫﻲ در ﻣﻦ )ﺷﺎﻣﻠﻮ،7831: 834(‬‬‬‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪ دﻳﮕﺮ:‬‬‬‬ ‫□ ﻣﻦ ﭼﻴﻨﻪام/ ﻣﻦ ﭘﻴﭽﻜﻢ/ ﻣﻦ آﻣﻴﺰه ﭼﻴﻨﻪ و ﭘﻴﭽﻜﻢ‬‬‬‬ ‫ﺗﻮ ﭼﻴﻨﻪای/ ﺗﻮ ﭘﻴﭽﻜﻲ/ ﺗﻮ آﻣﻴﺰه ﻣﺎدر و ﻛﻮدﻛﻲ )ﻫﻤﺎن: 683(‬‬‬‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪ دﻳﮕﺮ:‬‬‬‬ ‫6-4 ﺗﻜﺮار واژه از دﻳﺪﮔﺎه ﻧﻘﺶ آن در ﺟﻤﻠﻪ: ﺗﻜﺮار واژه در ﺟﻤﻠﻪ در ﺷـﻌﺮ ﺷـﺎﻣﻠﻮ از‬‬‬‬ ‫دﻳﺪﮔﺎه دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺳﺖ و آن از ﺟﻬﺖ ﻧﻘﺶ اﻳﻦ واژهﻫﺎ در ﺗﺮﻛﻴـﺐ ﺟﻤﻠـﻪ‬‬‬‬ ‫اﺳﺖ؛ ﺑﺪﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻠﻮ از ﺗﻜﺮار واژﮔﺎن ﺧﺎﺻﻲ از ﺟﻤﻠﻪ، اﻫﺪاف ﻣﺸﺨﺼﻲ را دﻧﺒـﺎل‬‬‬‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻫﺮ ﺑﺎر ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻋﻨﺼﺮ ﺧﺎﺻﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﻌﻲ در ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻳﺎ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ‬‬‬‬ ‫ﻛﺎرﻛﺮد واجآراﻳﻲ و ﺗﻜﺮاردر ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺷﻌﺮ اﺣﻤﺪﺷﺎﻣﻠﻮ‬‬‬‬ ‫ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ در ﺷﻌﺮش دارد. ‬‬‬‬ ‫6-4-2 ﺗﻜﺮار ﮔﺮوه ﻗﻴﺪی: ﺷﺎﻣﻠﻮ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﻣﻌﻨﺎﻳﻲ در ﻛﺎرﺑﺮد ﮔﺮوهﻫﺎی ﻗﻴﺪی‬‬‬‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ آواﻳﻲ آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﻲ داﺷﺘﻪ و از آواﻫﺎی ﻫﻤﺴﺎن در آﻧﻬﺎ در اﻳﺠﺎد اﻧـﻮاع‬‬‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ دروﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده اﺳﺖ؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ زﻳﺮ ﻛﻪ آواﻫﺎی ﻫﻤﺴﺎن در ﭘﺎﻳﺎن ﮔﺮوهﻫﺎی‬‬‬‬ ‫ﻗﻴﺪی ﻣﻜﺮر، ﻣﻮﺟﺐ آراﻳﺶ ﻗﺎﻓﻴﻪای در ﭘﺎﻳﺎن ﺳﻄﺮﻫﺎی ﺷﻌﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ:‬‬‬‬ ‫□ ﺗﻜﻴﺪه/ زﺑﺎن در ﻛﺎم ﻛﺸﻴﺪه/ از ﺧﻮد رﺳﻴﺪﮔﺎﻧﻲ در ﺧﻮد ﺧﺰﻳـﺪه/ ﺑـﻪ ﺧـﻮد ﺗﭙﻴـﺪه/‬‬‬‬ ‫35‬‬‬‬ ‫‪‬‬ ‫ﺧﺴﺘﻪ/ ﻧﻔﺲ ﭘﺲ ﻧﺸﺴﺘﻪ/ ﺑﻪ ﻛﺮدار از راه ﻣﺎﻧﺪﮔﺎن)ﻫﻤﺎن:055(."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.