Skip to main content
فهرست مقالات

ضرورت بررسی تحلیل و تصحیح مجدد بستان العارفین و تحفة المریدین

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 91 تا 110)

بستان العارفین و تحفه المریدین از متون منثور عرفانی قرن پنجم حوزه خراسان است که در میان آثار فارسی برای بسیاری از حکایات و کرامات و اقوال صوفیان منبعی کهن به شمار می آید. افزون بر این، فواید زبانی کتاب نظیر بسیاری از واژه های خاص و وجوه سبک شناختی نثر نزدیک به گفتار قرن پنجم از ارزش های دیگر این اثر است. بستان العارفین و تحفه المریدین، به همراه منتخب رونق المجالس و پیوست هایی در سال 1354(ه. ش.) به اهتمام دکتر احمدعلی رجایی بخارایی منتشر شده و اخیرا به چاپ دوم نیز رسیده است. نگارنده در این نوشتار با استفاده از نسخ خطی شناخته شده و دست یاب بستان العارفین و نیز دیگر منابع کهن، به بررسی متن چاپی آن پرداخته و نشان داده است که وجود سهوهای گوناگون در متن، ضرورت تصحیح مجدد آن را به روشنی تایید می کند.

خلاصه ماشینی:

"اعتماد مصحح بر این صورت غلط {«خر» به جای «خز»} خود به خود سبب شده است که ایـن سهو در حکایت دیگری نیز تکرار شود: «امام ابوحنیفه ـ رحمـة الله علیـه ــ در اول کـار خرفروشـی کردی و مالدار١٦ بود» ( طبسی ، ١٣٥٤: ٣٧٨)؛ در حالی که در اصل نسخه آشکارا «خز فروش » خوانده می شود. اهل تفسیر انـدر این آیت سخن گفته اند: یعنی فراخ کرد خدای تعالی بر وی مسلمانی {را} و دل وی نورانی کردسـت به معرفت و توحید خویش ، و او را ره نمودست به خویشتن ـ چون بلال ـ و مسلمانی و بهشت کـه دل های ایشان پر نور است » (طبسی ، ١٣٥٤: ١٠٥). در متن چاپی «آهیا شر اهیا» به همین صورت آمده است و احتمالا نوع قرائـت مصـحح را نشـان می دهد، اما دربارة آن باید گفت که : اولا در هر دو نسخة توبینگن و افندی این سه کلمه بدون هیچ گونه فاصله پشت سر هم آمده انـد: «اهیا شراهیا» و ثانیا «اهیا شر اهیا» در متون دیگر٢٥ مانند تفسیر کشف الاسرار نیز آمـده اسـت و آن را «اسم اعظم » یا معادل «یا حی یا قیوم » (میبدی ، ١٣٦١: ٢٢٣/٧) گفته اند. ٥) این نسخه در حقیقت مجموعه ای دارای ٢٧٧ برگ و شامل مطالب زیر است : بسـتان العـارفین (١٣١- ١)، چهار قطعه شعر ـ به تصریح ـ به نام عبدالواسع جبلی (١٣٣-١٣٢)، حکایت فی کرامـات الاولیاء و غیرهم (حکایاتی پراکنده از صوفیان ) (دکتر رجایی ایـن بخـش را بـه سـهو بـابی از ابـواب بستانالعارفین تصور کرده است (١٨٠-١٣٤))، منتخب رونق المجالس (٢٧٢-١٨٠)، دو نامه از سنایی که در مکاتیب سنایی نامة پنجم و چهـاردهم اسـت (سـنایی ، ١٣٦٢: ٤٢-٣٧ /١٠٧-١٠٠) و در پایـان چند بیت عربی پراکنده (٢٧٧- ٢٧٥)."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت)