Skip to main content
فهرست مقالات

معنا کاوی نقد عقل عربی در اندیشه جابری

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 231 تا 254)

کلیدواژه ها :

عقل عربی ،نقدعقل عربی ،جابری ،علوم بیانی ،عقل بیانی ،نظام معرفت ،درونی سازی ،اندیشه جابری

کلید واژه های ماشینی : عقل، عربی، معنا کاوی نقد عقل عربی، نقد عقل عربی، عقل عربی در اندیشه جابری، عقل عربی، نقد عقل عربی در اندیشه، قرائت، غربی، اندیشه

نوشتار حاضر در پی ارائه شمائی کلی از اندیشه محمد عابد جابری، اندیشمند مغربی است. نقد عقل عربی، طرحی است از نحوه تکوین میراث یا سنت مسلمانان عرب و تبیین علل فروماندن چنین عقلی در جهان معاصر. جابری می‌کوشد با بکارگیری قرائت انتقادی خود، از میراث فاصله بگیرد تا بتواند آن را نقد کند.

خلاصه ماشینی: "گو این که با تحول شگرفی که در علوم ریاضیات و فیزیک رخ داد، ذات‌گرایی برای همیشه از عرصه معرفت رخت بر بست و به تبع آن مفهوم عقل نیز به گونه‌ای اساسی متحول شد؛ یعنی اگر فیلسوفان، پیش از این عقل را به «جوهر» معنا می‌کردند، که مجموعه‌ای از قوانین و قواعد را در خود نهفته داشت (قواعد عقل نزد ارسطو، مفاهیم فطری نزد دکارت، دو صورت زمان و مکان و مقولات نزد کانت)، اما پیشرفت جدید علم سبب شد تا نظر گاهی دیگر در باب مفهوم عقل پرورده شود؛ یعنی «عقل» از این پس، نه به معنای مجموعه‌ای از مبادی یا اصول، بلکه تنها به مثابه ابزار یا نوعی فعالیت قلمداد گردد؛ نوعی فعالیت منظم یا به عبارت دقیق‌تر، بازی قاعده‌مند،52 که پیوسته در حال صیرورت است،53 و متناسب با موضوعی که با آن سروکار دارد، دگردیسه می‌شود. اما کسب هرگونه پیشرفتی برای اندیشه جدید و معاصر عرب در گرو نقد و تحلیل عقل عربی و واسازی ساختار معرفتی آن است؛ تنها از این رهگذر است که می‌توان از بند اقتدار «میراث» رها شد و آن را به سیاق تاریخی‌اش باز گرداند و دست آخر تاریخ آن را نگاشت و این کاری است که جابری در طرح «نقد عقل عربی» در پی‌تحقق آن بوده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.