Skip to main content
فهرست مقالات

عصمت امام از نگاه خرد

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (26 صفحه - از 41 تا 66)

کلیدواژه ها :

امامت ،اطاعت ،عقل ،تبیین ،حفظ ،خطا ،امام ،عصمت ،خرد ،شریعت اسلامی ،امت اسلامی ،گناه ،مکلفان ،اغراض امامت

کلید واژه های ماشینی : امام، عصمت، عصمت امام، شریعت، امت، امامت، اطاعت، وجوب، وجوب اطاعت، گناه

در نوشتار حاضر،دلایل عقلی لزوم عصمت امام تبیین و تحلیل شده است.چکیده‌ این دلایل به قرار زیر است. اساسی‌ترین ملاک نیازمندی مؤمنان به امام،معصوم نبودن آنان است.هرگاه این‌ ملاک در امام نیز نباشد،به امام دیگری نیاز خواهد بود و لازمه آن تسلسل محال است. شریعت اسلام،پس از پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم،باید برای مکلفان حفظ و تبیین شود.این آرمان، بدون عصمت امام به دست نخواهد آمد. در شریعت اسلامی،اطاعت از امام،همچون اطاعت از پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم،بدون هیچ قید و شرطی واجب شده است.وجوب اطاعت از چنین فردی در گروه معصوم بودن او است. تحقق کامل هدف‌های امامت،در گرو آن است که امام مورد اطمینان کامل و همه‌ جانبه مردم باشد.چنین اطمینانی،بدون عصمت به دست نخواهد آمد. از دیدگاه اسلام،امام جایگاه علمی و معنوی ویژه‌ای دارد که از افراد عادی بالاتر است.اگر معصوم نباشد،چه‌بسا مرتکب گناه شود و در نتیجه،مقام او از افراد عادی‌ نیز فروتر شود.

خلاصه ماشینی:

"3. اجماع نیز به تنهایی نمی‌تواند حافظ احکام شریعت و بیانگر آن‌ها باشد؛زیرا اول‌ اینکه احکام اجماعی محدود است و بیشتر احکام اختلافی است،نه اجماعی؛دوم اینکه‌ اجماع تا به سخن و رأی معصوم نینجامد،حجیت شرعی ندارد و بر اثبات حجیت آن، نمی‌توان به کتاب یا سنت استناد کرد؛زیرا مسلتزم دور خواهد بود؛به این معنا که به هر آیه یا حدیثی که بر حجیت اجماع استناد شود،احتمال تخصیص یا تقیید یا نسخ در آن‌ راه دارد و دفع این احتمال‌ها،جز با استناد به اجماع ممکن نخواهد بود؛زیرا اگر تخصیص‌ یا تقیید یا نسخ وجود داشت،برای ما نقل می‌شد و اجماع امت بر نقل نشدن آن‌ها،دلیل بر نبودن آنهاست. (تفتازانی،9041 ق:ج 5،ص 152؛قوشچی،بی‌تا:ص 763) پاسخ:در اینکه امام به تنهایی حافظ شریعت نیست،بلکه با کتاب و سنت،شریعت را حفظ می‌کند،سخنی نیست،ولی این مقصود آن‌گاه حاصل می‌شود که او به کتاب و سنت‌ علم کامل و مصون از خطا داشته باشد؛زیرا تفسیر شریعت نه در ظاهر کتاب موجود است‌ و نه در آنچه غیر امام از سنت پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم نقل کرده است و علم کامل و مصون از خطا،با عصمت حاصل می‌شود،نه از راه اجتهاد که خطاپذیر است. اشکال:حفظ شریعت از سوی امام معصوم در گرو آن است که او در جامعهء اسلامی‌ حضور داشته باشد،ولی در فرض غایب بودن او که ارتباط روزمره میان امام و مردم برقرار نیست،او چگونه می‌تواند حافظ و بیانگر شریعت باشد؟بنابراین،در عصر غیبت امام‌ معصوم،برای حفظ شریعت باید راه دیگری را برگزید؛آن راه هرچه باشد،در عصر پس از پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم نیز که امت اسلامی با پیشوای معصوم ارتباط ندارد ممکن خواهد بود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.