Skip to main content
فهرست مقالات

روش شناسی توصیف نزد شیخ اشراق

نویسنده:

(30 صفحه - از 19 تا 48)

کلیدواژه ها : توصیف ،شیخ اشراق ،روش شناسی

کلید واژه های ماشینی : شیخ اشراق ،توصیفات ،سهروردی ،شهودی ،توصیفات شیخ اشراق ،توصیفات شهودی شیخ اشراق ،نور ،حکیم ،اسطوره‌ای ،توصیفات شهودی شیخ اشراق اشاره ،تاریخی ،معنا ،هورخش ،مقام تعریف و مقام توصیف ،جسم ،نفس ،شخصیت‌های ،توصیفات شهودی ،توصیفات کشفی شهودی ،تعریف ،آثار شیخ اشراق ،توصیفات تاریخی ،توصیفات شیخ اشراق توصیفات ،انسان ،توصیفات تاریخی شیخ اشراق ،کتاب ،تفکر شیخ اشراق ،عالم انوار ،شیخ اشراق اشاره به توصیف ،سهروردی در مقام توصیف

شیخ اشراق به عنوان یک حکیم هستی‌شناس، هستی را ذومراتب می‌بیند و براساس همین رتبه‌بندی توصیفات متنوعی نیز ارائه می‌کند. این توصیف‌ها هم از لحاظ طولی متنوع‌اند و هم از لحاظ عرضی. بدین معنا که مثلا توصیفات کشفی شهودی او اگرچه در عرض توصیفات تحلیلی منطقی او قرار می‌گیرند اما خود دارای یک نظام طولی و مترتب برهم اند. بر این دو مورد توصیفات تجربی حسی و توصیفات تاریخی اسطوره‌ای را نیز باید افزود تا مجموعا به چهار ضلعی انواع توصیفات او بتوان رسید. از طرف دیگر اگر چه قدما توصیف را متعلق به «مطلب هل» و تعریف را متعلق به «مطلب ما» می‌دانستند و آن دو را کاملا جدا از هم مطرح می‌کردند اما در تفکر شیخ اشراق بین مقام تعریف و مقام توصیف اختلاف چندانی وجود ندارد. اولا به دلیل آنکه موضعگیری او در بحث تعریف با رویکرد منطق دانان مشائی متفاوت است و ثانیا به جهت آنکه توصیف‌های شیخ اشراق نیز ویژگی خاص خود را دارند به گونه‌ای که نمی‌توان آنها را در تقسیم‌بندی‌های رایج جای داد .

خلاصه ماشینی:

"شیخ اشراق نه‌تنها گزارش‌های متعددی از توصیفات شهودی خود و دیگران ارائه می‌کند بلکه نحوة سلوک و رسیدن به این مقام را نیز توصیف کرده و در رسالة اعتقاد الحکماء دربارة لزوم توجه به ریاضت می‌گوید: «اهل ریاضت وقتی علومی برایشان حاصل می‌شود، در معلوماتی که از خداوند و فرشتگان به آنها رسیده دقیق می‌اندیشند و با کاستن از غذا بر نیروهای خود تسلط می‌یابند و در نتیجه اندیشه آنان با قلب و زبانشان هماهنگ خواهد بود… و اموری شگفت را می بینند و از انوار روحانی بهره می‌گیرند و این حالت به صورت ملکه و صفتی استوار در آنان می‌گردد و به حالت سکینه می‌رسند و در نتیجه به امور و مسائل غیبی دست می‌یابند و نفس با امور غیبی اتصال روحانی می‌یابد» (همان، 2/271). البته همة این ویژگی‌ها به توصیفات آگاهانة او مربوط می‌شود نه توصیفات غیرآگاهانة او؛ بدین معنا که در مقام شکار و گردآوری توصیفات شیخ اشراق دو دسته‌اند یک دسته توصیفات آگاهانة اوست که وی با توجه به ضرورتهای اجتماعی، میزان علائق مخاطبان و براساس خواسته‌های فردی دست به انتخاب و گزینش آنها می‌زند و یک دسته از توصیفات او توصیفاتی است که بدون خواست و انتخاب او بر او وارد شده‌اند و این شامل توصیفات شهودی و تجربیات شخصی اوست که به برخی از آنها خودش تصریح کرده و اشاره می‌کند که در دریافت آنها اراده و اختیاری نداشته است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.