Skip to main content
فهرست مقالات

کرشمه جادو و طرح و روایتی دیگر

نویسنده:

(6 صفحه - از 28 تا 33)

خلاصه ماشینی:

"و چندین و چندنسخۀ کهن و شناخته شدۀ دیگر،روایتا و درایتامضبوطتر و منقح‌تر یعنی اصیل‌تر و صحیحتر و کمغلطتر است»و علی الخصوص ازین رو اعتقاد یافته‌اندکه«متن مصحح شادروانان قزوینی-غنی،من حیث المجموع بر همۀ متون مصحح چاپی دیگر(جزبر متن سایه)برتری دارد و این قولی است که اکثریتقریب به اتفاق حافظ پژوهان،در این نیم قرن اخیر وبیشتر،برآنند»(ص هجده)،شایسته می‌دانم که عرضکنم:آنچنان که از نقد روایتی-درایتی دستنوشتخلخالی استفاده کرده‌ام،این دستنوشت را در میاندستنوشتهای اقدم از نیمۀ سدۀ نهم،دستنوشتمتوسطی باید دانست با چند حسن و امتیاز؛از جملهمرتب و نسبتا کامل بودن. راستیشگفت و بی بنیاد نیست که همواره بگوئیم این ضبطچون«درست‌تر»است از فردوسی است،یا چون«فصیح‌تر»است از حافظ است؛یا چون رجحان آندیگر ضبط هویدا شد،همانا از سعدی یا نظامی است؟!راستی نمی‌توان گمان-بلکه:باور-کرد که گاه جرقه‌ایدر ذهن کاتب زده شود که به ذهن ما خطور نکردهباشد؟!آیا تاریخ امثال این رخداد را گزارش نکرده؟و آیااز آنهمه کاتبان دانشور و فاضل و مفضال که در«ترقیمه»های نسخ نامشان را می‌بینیم و آنهمه وراق ورونویسگر که خود خداوندگار مؤلفات فراونند،خبری بهما نرسیده؟!(13) از همینجا،از یکسو سست پایگی اصل قراردادنادلۀ درایتی و بلاغی و جمال شناختی را در تصحیحمتون-چنان که بسیاری کرده‌اند و می‌کنند-،درمی‌یابیم و از دیگر سو،پیچیدگی کار تصحیح را ومانندگی آن را به«غیب گوئی»!!و این که مصحح چقدرباید محتاطانه و دست به عصا راه رود و در تغییر وتبدیل و تصرف برخورد سخت بگیرد تا کار صبغتیعالمانه بیابد«مینوی»ها و«یزدگری»ها چه کشیدند وچه مایه رنج بردند و خون دل خوردند تا«کلیله و دمنه»و«نفثه المصدور»ها به بار بنشینند و باز به ذروۀصحت و مقصد أعلی نرسیدند و علامۀ فرزان بر صفحۀعنوان کلیلۀ مینوی که به اجتهاد خود اصلاح و تحشیهکرده بود،سخن حافظ را دستمایه و دستاویز ساخت که:«..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.