Skip to main content
فهرست مقالات

چوگان در تاریخ ابن بی بی

نویسنده:

ISC (8 صفحه - از 73 تا 80)

کلید واژه های ماشینی : چوب، سلطان، دربار سلجوقیان روم، فارسی، چوگان‌دار، تاریخ ابن بی‌بی خوانده‌شده، چوگان در تاریخ، عصای، قلقشندی، کتاب

خلاصه ماشینی:

"(مقریزی، کتاب السلوک، قسم ثانی جزء اول، ص123، 341؛ الخطط، ج 3، ص118) در تاریخ ابن بی‌بی، علاوه بر ترکیب‌ها و تعبیرهای کنایی، چون «گوی زمین را سرگردان حکم خویش گردانید» یا «به چوگان ثروت و امکان گوی کامرانی می‌زد»، به توصیف چگونگی برگزاری چند مورد از این بازی برمی‌خوریم. در اصطلاحات دیوانی دوره غزنوی و سلجوقی و یادنامه بیهقی (ص635)، نیز، از چوگاندار به صورت کسی که گوی و چوگان سلطان نزد او بوده یاد شده است. از خلال احوال این اشخاص یا اشاراتی درباره شغل‌های مربوط به نشاط و شراب و چوگان یا جنگ و سواری و طاب‌طاب و دیگر آداب این کار، چنین استنباط می‌شود که لااقل بخشی از وظایف چوگاندار انجام دادن امور خصوصی سلطان هنگام نشاط و ورزش و بازی و فراگیری و آمادگی دایم سلطان در کاربرد جنگ‌افزار بوده است. (اسرار التوحید، ص527) بنابر این، به نظر می‌رسد که، لااقل در دربار سلجوقیان روم، علاوه بر امیر یا امیران مورد اعتماد و برگزیده‌ای که امور مربوط به ورزش و نشاط و بازی چوگان سلطان را بر عهده داشتند، دسته‌ای از مأموران زیر نظر امیر حرس نیز چوگاندار خوانده می‌شدند. کوتاه سخن آن‌که هرچند، به دلیل شهرت بازی چوگان و اقبال خاصی که بدان می‌شده و در فرهنگ و ادب فارسی صور خیال ادیبانه و شاعرانه اغلب معانی دیگر آن را پنهان نگه داشته، در تاریخ ابن بی‌بی شواهدی هست که نشان می‌دهد چوگان به حربه‌ای چوبی و هم‌چنین ابزاری تشریفاتی مخصوص سلطان، که اهمیت و اعتبار بسیار داشته، نیز گفته می‌شده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.