Skip to main content
فهرست مقالات

روسو و دین مدنی

نویسنده: ؛

تابستان 1379 - شماره 67 علمی-پژوهشی (12 صفحه - از 93 تا 104)

کلیدواژه ها : اراده کلی ،وجدان ،حاکمیت ،قرارداد اجتماعی ،جامعه مدنی ،دین مدنی ،انسان طبیعی ،اراده همگانی ،دینعمومی ،دین خصوصی

کلید واژه های ماشینی : روسو ،دین مدنی ،جامعه مدنی ،مدنی ،روسو و دین مدنی ،قرارداد اجتماعی ،اراده کلی ،دینی ،روسو در گفتار ،باورهای دینی ،اساس قرارداد ،تشکیل جامعه مدنی ،کلیسای ژنو ،فوق قرارداد ،تشکیل جامعه ،اصول عقاید ،میان می‌آورد

روسو سه «گفتار»(2)مشهور دارد که این سه گفتار به علاوه «قرارداد اجتماعی» در میان آثار او، در حقیقت بیانگر مراحل تکون اندیشه او درباره «جامعه مدنی» است. وی در نخستین گفتار خود به تقبیح و مذمت تمدن و جامعه مدنی که در آن مالکیت پدید آمده و مساوات و عدالت از میان انسانها رخت بر بسته زبان گشوده، اما در دو گفتار دیگر به دنبال گفتار اول کوشیده است تا با لحاظ شرایطی خاص و بر اساس «قرارداد اجتماعی» جامعه مدنی را روایی و جواز بخشد. روسو بر خلاف لاک تشکیل جامعه مدنی را از ابتدا بر اساس قرارداد نانوشته اما منطوی در روابط میان انسانها نمی‌داند؛ از طرفی با هابس نیز که حکومت و قدرت را فوق قرارداد قرار می‌دهد موافق نیست، لیکن مدعی است که می‌توان جامعه مدنی را بر اساس «وجدان»، «قرارداد اجتماعی» و «اراده کلی» مستقر کرد اما در این صورت لازم است مردم به «قرارداد» و «وحدت» ناشی از آن که قوام جامعه بدان وابسته است التزام اخلاقی داشته باشند. در اینجا است که روسو از ضرورت «دین» برای حفظ وحدت جامعه و لزوم حمایت قانونی از آن سخن به میان می‌آورد. از این معنا به «دین مدنی» تعبیر شده است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.