Skip to main content
فهرست مقالات

قیام قرامطه

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (32 صفحه - از 147 تا 178)

کلیدواژه ها :

فاطمیان ،جنبش اجتماعی ،جنبش انقلابی ،قرمط ،فرقه قرمطیان ،دکترین اسرارآمیز(محرمانه) ،دکترین اسماعیلیان ،معتقدان

کلید واژه های ماشینی : قرمط، قرامطه، حمدان، اسماعیل، قیام قرامطه، محمد بن اسماعیل، اسماعیلیه، اسماعیل بن جعفر، محمد بن اسماعیل بن جعفر، امام

تحقیق در مورد نهضت‌هایی چون قرامطه کاری دشوار است؛به این‌ دلیل که اولا جنبش قرمطیان برای مصون ماندن از اذیت و آزار دستگاه‌ حکومت،جنبشی به غایت سری بود،ثانیا چون این نهضت بر خلاف اهداف‌ حکومتهای وقت حرکت می‌کردند،مورخان و نویسندگانی که از دیدگاه هیأت‌ حاکم بدانان می‌نگریستند و آنان را ارزیابی می‌نمودند،گاهی دربارهء آنان‌ سخنانی به دور از حقیقت و قضاوتهایی مغرضانه مطرح می‌کردند.این مقاله با تکیه بر منابع جدید سعی می‌کند حتی المقدور به تبیین این قیام بپردازد.

خلاصه ماشینی:

"دایرة المعارف مصاحب در این مورد می‌نویسد12:وجه تسمیهء قرامطه به جمع کلمهء قرمطی است از لقبی مأخوذ است که به یکی از بزرگترین‌ مؤسسان این فرقه به نام حمدان قرمط(حمدان ابن الاشعث،ملقب به قرمط) داده‌اند،و ظاهرا کلمهء نبطی است(زیرا محل ظهور و دعوت این شخص و فرقه، نواحی نبطی‌نشین بوده است)،ولی در معنی آن اختلاف،زیاد است. کارل بروکلمان در تاریخ دول و ملل اسلامی می‌نویسد32:شخصی‌ به نام حمدان قرمط(این کلمه گویا آرامی است و معنی آن معلم و پیشوای مخفی‌ و سری می‌باشد)برای مریدان خود مجمعی ترتیب داد و آن را دار الهجره نامید و لقب قرمط به تمام افراد این فرقه اطلاق شد و جمع آن را قرامطه گفتند. اما باید خاطرنشان ساخت که قرامطه در گوشت و خون و عقیده خود همان اسماعیلیان‌ هستند و لفظ قرمطی پیش از حمدان وجود داشته است و اهل دمشق این نام را بر تمام معتقدان به مذاهب اسماعیلی اطلاق می‌کرده‌اند. می‌گویند که این‌ اصطلاح اصلا در مورد هواداران و پیروان حمدان قرمط به کار می‌رفت؛حمدان‌ یکی از رهبران فرقه اسماعیلی در سواد کوفه بود که کنیه‌اش قرمط(و نیز قرمطویه)در منابع مختلف به مفهوم کوتاه پا و سرخ چشم آمده است. و عبد الله میمون در کوهستان عراق به این مذهب مردمان را دعوت می‌کرد و مشعوذی سخت استاد بود و مشعوذه می‌نمود و محمد زکریا نام او در کتاب مخاریق آورده است و او را از جملهء مشعوذان استاد یاد کرده."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.