Skip to main content
فهرست مقالات

حوزه های فقاهتی و عرصه های کارشناسی بانکداری اسلامی

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 69 تا 92)

کلید واژه های ماشینی : عرصه‌های کارشناسی بانکداری اسلامی ،اسلامی ،کارشناسی ،بانکداری ،معاملات ،ربا ،بانکداری اسلامی ،احکام ثابت ،قرض ،دولت ،فقهی ،طراحی ،دین ،احکام ثابت بانکداری اسلامی ،معاملات بانکی ،سرمایه ،اقتصادی ،عرصه‌های متغیر بانکداری اسلامی ،احکام ثابت فقهی ،معاملات پولی و بانکی ،عرصه‌های متغیر بانکداری ،مالکیت ،کارشناس بانکی ،معاملات بانکی از حوزه‌های کارشناسی ،قوانین ،معاملات بانکی از ربا ،روایات ،مدیریت ،نظارت ،ساختار

یکی از ویژگی‌های مهم دین اسلام که آن را جاودانه کرده، این است که در کنار احکام ثابتی که از مصالح ذاتی، فطری و ابدی حکایت می‌کند، عرصه را برای طراحی شیوه‌ها و مدل‌های کاربردی نو، در اختیار مجریان و سیاستگذاران قرار می‌دهد تا متناسب با پیشرفت جوامع و تحولات اجتماعی و متناسب با وضعیت زمان و مکان، مدل‌سازی کنند. احکام ثابت که همانند چارچوب‌های اساسی و پی‌ساخت‌های بنیادین است، محتوای اسلامی جامعه را حفظ می‌کند و مدل‌های متغیر، به آن، تحول، تحرک، پویایی و شادابی می‌بخشد و به مسؤولان امر و کارشناسان اسلامی فرصت می‌دهد تا پیوسته به فکر طراحی الگوها، مدل‌ها، سازمان‌ها و ساختارهای جدید و منطبق با عصر و زمان خود باشند. در عرصه معاملات، از جمله معاملات پولی و بانکی نیز یک سری احکام ثابت فقهی وجود دارد که جز در مواقع اضطرار و تزاحم، قابل تخفیف نیست و یک سری عرصه‌های متغیر کارشناسی وجود دارد که بر حسب اقتضای موقعیت تغییر می‌کند. مهم‌ترین احکام ثابت فقهی و متغیر کارشناسی که در معاملات پولی و بانکی باید مورد توجه قرار گیرد، عبارتند از: أ. احکام ثابت فقهی 1. حاکمیت دولت اسلامی بر نظارت، کنترل و هدایت بانک‌ها و معاملات بانکی؛ 2. خالی بودن معاملات بانکی از اکل مال به باطل؛ 3. خالی بودن معاملات بانکی از ربا؛ 4. خالی بودن معاملات بانکی از غرر؛ 5. خالی بودن معاملات بانکی از بیع کالی به کالی. ب. عرصه‌های متغیر کارشناسی 1. مالکیت منابع و سرمایه بانک‌ها (دولتی، خصوصی، داخلی، خارجی، مختلط)؛ 2. مدیریت بانک‌ها (دولتی، خصوصی، داخلی، خارجی)؛ 3. انتخاب عقود شرعی مناسب؛ 4. انتخاب ساختار و سازماندهی مناسب. در این مقاله، ابتدا با استفاده از آیات و روایات و متون فقهی، احکام ثابت مباحث پول و بانکداری اسلامی استخراج و بیان می‌شود که معاملات بانکی و نظام بانکداری باید در چارچوب آن‌ها طراحی شوند؛ سپس با تبیین زمینه‌های کارشناسی، عرصه‌های متغیر بانکداری ارائه می‌شود. تفکیک حوزه‌های فقهی و ثابت معاملات بانکی از حوزه‌های کارشناسی و متغیر، زمینه‌های فکر و نوآوری در طراحی ابزارهای نو پولی و ارائه الگوهای کارآمد بانکی را برای کارشناسان مسلمان و متخصصان پول و بانکداری فراهم می‌آورد.

خلاصه ماشینی:

"هدف دوم و چهارم که در استدلال نظری نیز بر آن تأکید شده، با این پیش فرض مطرح شده که گویا خصوصی بودن بانک به معنای خروج کامل آن از حیطه نظارتی و هدایتی دولت و بانک مرکزی است؛ در حالی که تمام آشنایان به مباحث پولی و بانکی می‌دانند امروزه بانک‌های مرکزی می‌توانند با طراحی و اعمال ابزارهای سیاست پولی، از جمله ابزار کنترل مستقیم نرخ‌های سود و سطح اعتبارات و تصویب انواع قوانین حقوقی در عرصه سپرده‌گذاری و اعطای تسهیلات، بانک‌های خصوصی را به طور کامل زیر نظر داشته، آن‌ها را به سمت مصالح کلی اقتصاد هدایت کنند، و سرانجام هدف پنجم با این پیش فرض مطرح شده که هر مدیر اقتصادی خصوصی درصدد سرپیچی از احکام و آموزه‌های اسلام و هر مدیر دولتی، پایبند به موازین اسلام است؛ در حالی که در این زمینه، چیزی که نقش اساسی دارد، درجه ایمان و اعتقاد افراد و میزان نظارت و کنترل از طرف مسؤولان امر است و به نظر می‌رسد که دولت، به هر اندازه تصدی خود را کاهش داده، به نقش نظارت و کنترل بپردازد، اطمینان بیش‌تری برای انطباق معاملات بانکی با احکام اسلامی خواهد بود؛ البته این مطلب به معنای دفاع از هر بانک خصوصی یا توجیه دیدگاه خصوصی سازی بی‌اندازه بانک‌های موجود نیست؛ بلکه لازم است کارشناسان مسائل پولی و بانکی با مطالعه دقیق وضع اجتماعی و اقتصادی جامعه و با پرهیز از هر گونه افراط و تفریط، ترکیب بهینه بانک‌های خصوصی و دولتی را بیابند و مجلس با تصویب قوانین کافی، زمینه را برای توسعه مناسب بانک‌های خصوصی فراهم سازد و دولت بدون هیچ‌گونه شتاب‌زدگی به‌تدریج، مجوز فعالیت چنین بانک‌هایی را صادر کند و بانک مرکزی با استفاده از روش آزمون و خطا و تحقیق میدانی منظم و دقیق، جامعه را در رسیدن به آن ترکیب بهینه و پدید آمدن بانک‌های خصوصی فعال و کارآمد و اسلامی، یاری کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.