Skip to main content
فهرست مقالات

ربا در قرض های تولیدی و تجاری

نویسنده:

ISC (28 صفحه - از 35 تا 62)

کلیدواژه ها : اکل مال به باطل ،سرمایه‌گذاری ،مضاربه ،قرض مصرفی ،قرض تولیدی ،تجاری ،ربای جاهلی ،بیع نسیه ،ظلم ،صدقه

کلید واژه های ماشینی : ربا، قرض‌های، سرمایه، تجاری، بانک، تولیدی، اسلام، روایات، مال، قرض‌های مصرفی، آیات و روایات تحریم ربا، ربای قرض‌های تولیدی و تجاری، قرض‌های تولیدی و تجاری، تحریم ربا، حرام، ربا در قرض‌های، قرض با بهره، الربا، ربای قرض‌های، تحریم ربای قرض‌های مصرفی، بهره، تحریم ربای قرض‌های تولیدی، تحریم ربای قرض‌های، اقتصادی، سود، تجارت، بهره قرض‌های تولیدی، تحریم ربای قرض‌های سرمایه‌گذاری، سرمایه‌گذاری، قرض‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری

با گسترش نظام سرمایه‌داری به‌ویژه صنعت بانکداری در کشورهای اسلامی، اندیشه‌وران مسلمان از یک سو به فکر استفاده از بانک افتادند و از سوی دیگر، فعالیت‌های بانک را آمیخته با قرض با بهره می‌دیدند که از دیدگاه اسلام، ربا و ممنوع است. برای حل این مشکل، گروهی از عالمان به فکر طراحی الگوی جدیدی از بانک به نام بانکداری بدون ربا افتادند. گروهی دیگر با ارائه تفسیری جدید از ربا درصدد تجویز بانکداری متعارف برآمدند. برخی از اندیشه‌وران گروه دوم، با استناد به ادله‌ای اعتقاد دارند: چیزی که به‌صورت ربا در اسلام و قرآن تحریم شده، گرفتن زیاده در قرض‌های مصرفی است و به ادلة هفتگانه ادعا می‌کنند بهره قرض‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری ربا و حرام نیست؛ در نتیجه، آن بخش از فعالیت‌های بانک‌های متعارف که در ارتباط با بنگاه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی است، اشکالی نخواهد داشت. مقالة حاضر با بررسی پیشینة تاریخی این عقیده، به نقد و بررسی ادلة مذکور می‌پردازد و نشان می‌دهد که هیچ‌یک از آن ادله تمام نیست و ربای قرضی چه در امور مصرفی و چه در امور تولیدی و سرمایه‌گذاری، از دیدگاه اسلام حرام و ممنوع است و یگانه راه استفاده از بانک، رفتن سراغ معاملات مجاز شرعی و طراحی بانکداری بدون ربا است.

خلاصه ماشینی: "برخی از اندیشه‌وران گروه دوم، با استناد به ادله‌ای اعتقاد دارند: چیزی که به‌صورت ربا در اسلام و قرآن تحریم شده، گرفتن زیاده در قرض‌های مصرفی است و به ادلة هفتگانه ادعا می‌کنند بهره قرض‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری ربا و حرام نیست؛ در نتیجه، آن بخش از فعالیت‌های بانک‌های متعارف که در ارتباط با بنگاه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی است، اشکالی نخواهد داشت. این نظریه ابتدا از سوی برخی اندیشه‌وران اهل سنت چون رشیدرضا (رشیدرضا، بی‌تا: ج3، ص116)، شیخ شلتوت (شلتوت، 1395ق: ص353)، معروف الدوالیبی (بخش فرهنگی جامعه مدرسین حوزة علمیة قم، 1381: ص300)، مصطفی الزرقا (زرقا، 1388ق: ص70) مطرح شد؛ برای مثال، معروف الدوالیبی در سال 1951 میلادی در کنفرانس فقه اسلامی که در پاریس برگزار شد، گفته بود: ربایی که در اسلام تحریم شده، در خصوص قرض‌های مصرفی است و شامل قرض‌هایی که برای تولید گرفته می‌شود، نمی‌گردد. زمانی که فردی برای تأمین هزینه نیازهای ضرور زندگی چون غذا، پوشاک و درمان استقراض می‌کند، وظیفة انسانی و ایمانی اقتضا دارد که از چنین فردی حمایت شود و روشن است که گرفتن هر نوع زیادی و افزودن بر مشکلات او، ستم است؛ اما در قرض‌های تولیدی و تجاری که صنعتگر یا تاجری برای توسعة فعالیت اقتصادی خود قرض می‌کند و از به‌کارگیری اموال قرض‌ گرفته شده، سود می‌برد، چه ستمی رخ می‌دهد. به دیگر سخن، آن‌جا که باید انفاق شود و دستگیری صورت پذیرد، اگر مسلمان چنین نکند و زیاده بستاند،‌ ربا خواهد بود و این، همان ربای مصرفی است؛ وگرنه ربای تولیدی و تجاری چنین نیست که جای انفاق نشسته باشد؛ بلکه قرض‌گیرنده خود بی‌نیاز است و برای سرمایه‌گذاری بیشتر به قرض متوسل شده (رفیق‌المصری، 1407ق: ص152؛ صانعی، 1383: ص21)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.