Skip to main content
فهرست مقالات

لاکاتوش و معقولیت معرفت علمی

نویسنده: ؛

بهار 1382 - شماره 34 (24 صفحه - از 97 تا 120)

کلیدواژه ها : روش‌شناسی ،ابطال‌گرایی ،معقولیت ،روش‌شناسی برنامه‌های پژوهش علمی ،نظریه‌ی معقولیت ،نقادی ،لاکاتوش

کلید واژه های ماشینی : لاکاتوش ،معقولیت ،معقولیت معرفت علمی ،معرفت علمی ،برنامه‌ی پژوهشی ،نظریه‌ی معقولیت ،روش‌شناسی برنامه‌های پژوهشی علمی ،ابطال ،ابطال‌گرایی ،پاپر ،پژوهشی ،نظریه‌ی معقولیت معرفت علمی ،روش‌شناسی برنامه‌های پژوهش علمی ،روش‌شناسی برنامه‌ی پژوهشی ،ایمره لاکاتوش ،روش‌شناسی‌ها ،لاکاتوش روش‌شناسی ،تاریخ علم ،ارزیابی روش‌شناسی‌ها ،معقولیت علم ،نظریات و برنامه‌های پژوهشی ،پیشرفت علم ،برنامه‌های پژوهش ،روش‌شناسی لاکاتوش ،نظریات معقولیت ،نظریه‌ی معقولیت علمی ،روش‌های علم ،نظریه‌ی پاپر ،نظریه‌های معقولیت وجود ،معقولیت علمی

این مقاله بعد از مروری کوتاه به زندگی ایمره لاکاتوش، به طرح و معرفی نظریه‌ی معقولیت وی می‌پردازد. لاکاتوش روش‌شناسی را به مثابه یک نظریه‌ی معقولیت می‌داند. بنابراین روش‌شناسی معرفت علمی وی، نظریه‌ای برای معقولیت معرفت علمی محسوب می‌شود. بعد از بررسی اجمالی مفهوم معقولیت، مروری تاریخی به زمینه‌ها و چگونگی نهادینه شدن «معقولیت معرفت علمی» و نقش روش‌های علم در تحقق این امر داشته و سپس‌به اختصار به علل تقلیل اهمیت معقولیت معرفت علمی پرداخته می‌شود. لاکاتوش که دیدگاه نامعقول‌گرایی و شک‌گرایی را به دیده‌ی خوف و هراس می‌نگرد، درصدد تدوین نظریه‌ی معقولیتی است که مشکلات روش‌شناسی‌های قبلی را نداشته باشد و به شک‌گرایی منجر نشود. او روش‌شناسی‌اش را به گونه‌ای تدوین می‌کند که از یکسو نگاهی به تاریخ علم داشته باشد و از سوی دیگر، راهی برای پیشرفت علم بگشاید. او روش‌شناسی برنامه‌های پژوهش علمی را بسط می‌دهد که در این‌جا به اختصار به همراه مبانی پاپری این روش‌شناسی، ساختار، اجزا و ویژگی‌های آن و هم‌چنین ملاک‌های ترجیح نظریات و برنامه‌های پژوهشی به رقبایشان مورد بررسی قرار می‌گیرد. لاکاتوش تلاش می‌کند با ارائه‌ی ملاک‌های دقیق برای ارزیابی نظریات و برنامه‌های پژوهشی، نظریه‌ی معقولیت بی‌عیب و نقصی ارائه دهد. او برای ارزیابی روش‌شناسی‌ها، یک فراروش‌شناسی ارائه می‌دهد که براساس آن، سایر نظریات معقولیت یا روش‌شناسی‌ها را ارزیابی کند. او در نهایت به این نتیجه می‌رسد که روش‌شناسی برنامه‌های پژوهشی علمی وی برترین روش‌شناسی موجود است و می‌تواند ما را از خطر شک‌گرایی برهاند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.