بررسی اقتباس در روایت رساله‌الطیرهای فارسی و عربی از منظر پیوند نظریۀ کنش‌ گفتار جان سرل و بیش‌متنیت ژرار ژنت مقالة

روایت شناسی بهار و تابستان 1399 - شماره 7 التصنيف: ب/ISC (‎36 صفحة - من 81 إلی 116 )

الکلمات المفتاحية: روایت ژنت کنش گفتار بیش متنیت رسالة الطیرها واژه های کلیدی اقتباس سرل Narrative Genette Borrwoing Teyrs Searle Hypertextuality Risalat al speech act هـا بـا بـه کنش بــا پیرفت مـتن

fa ar en

خلاصة:

رسالة‌الطیرها متونی روایی هستند با محتوای عرفانی و زبان تمثیلی‌رمزی. مسلّم است که این دسته از متون با اندکی افزایش، کاهش، تغییر یا جابه‌جایی، تحت تأثیر یکدیگر تألیف شده‌اند. این مقاله درپی پاسخ به این پرسش است که از میان رسالةالطیرهای فارسی و عربی، کدام وام‌دار دیگری‌ است و از منظر روایت‌شناسی که علم بررسی کمینة روایت است، چگونه می‌توان به بررسی تأثیر و تأثّر این آثار پرداخت. این مقاله با تکیه بر رویکرد روایت‌شناسی از منظر نظریۀ کنش گفتار سرل و بیش‌متنیت ژنت، با روش تحلیلی ـ توصیفی و ابزار کتابخانه‌ای به‌دنبال بررسی ارتباط میان‌متنی رسالة‌الطیرهای فارسی و عربی است. فرض بر آن است که رابطۀ این متون بیش‌متنی است و راویان متأخر از راویان متقدم به‌طور آگاهانه تأثیر پذیرفته‌اند. برای بررسی این فرضیه‌ها، ابتدا این آثار به پی‌رفت و گزاره تجزیه و پس از آن، پی‌رفت‌های مشابه مشخص شد؛ سپس هر گزاره با علائم اختصاری به‌نمایش درآمد؛ درنهایت با مقایسۀ ساختار و محتوای گزاره‌های این پی‌رفت‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‌های این رساله‌ها آشکار شد. نتایج حاکی است کاربرد بیش از حد گزاره‌های تصریحی و ترغیبی در این آثار در راستای تصریح و اظهار مطالب ارشادی یا ترغیب روایت‌شنو به مباحث تعلیمی است. با بررسی هفده پی‌رفت مشابه در این آثار به این نتیجه رسیدیم که جز قصیدۀ عینیه که پی‌رفت‌های مشابه بسیار اندکی با سایر رساله‌ها دارد، رسالة‌الطیرهای ابن‌سینا و محمد غزالی با دو ساختار متفاوت، پیش‌متن فرض شده‌اند. رسالۀ احمد غزالی در مقایسه با رسالۀ محمد غزالی به طرح جزئیات بیشتری ‌پرداخته‌است. رساله‌های چاچی، عین‌القضات، منطق‌الطیر و کشف‌الاسرار طرح کلی اثر را از رسالۀ محمد غزالی دریافت کرده‌اند؛ اما با ایجاد تغییراتی در پی‌رفت‌ها، اثر خویش را از تقلید کلی نجات داده و صاحب بدعت‌هایی در ساختار روایی آثارشان شده‌اند. رسالۀ سهروردی در قسمت‌های آغازین، بسیار شبیه رسالۀ ابن‌سیناست؛ اما سهروردی نیز با کاربرد پی‌رفت‌هایی متفاوت توانسته اثری خلق کند که در نوع خود بدیع است.

خلاصة: (مترجم بواسطة الذكاء الاصطناعي)

رسايل الطیر نصوص روايیه ذات محتوی عرفانی ولغه رمزیه واستعاریه. ومن الموکد ان هذه الفيه من النصوص قد تاثرت ببعضها البعض بتزاید قلیل او نقصان او تغییر او تحویر. تسعی هذه المقاله للاجابه علی هذا السوال: من بین رسايل الطیر الفارسیه والعربیه، ایهما استعار من الاخر وکیف یمکن، من منظور دراسه علم الروایه الذی هو علم دراسه اقل وحده سردیه، ان ندرس تاثیر وتاثر هذه الاعمال ببعضها البعض. تعتمد هذه المقاله علی منهج التحلیل الوصفی والادوات المکتبیه لفحص الرابط بین النصوص الفارسیه والعربیه لرسايل الطیر، باستخدام نهج السردیه النظریه من منظور نظریه الافعال الکلامیه لسیرل ونظریه الزیاده النصیه لجنیت. الفرضیه هی ان العلاقه بین هذه النصوص هی علاقه الزیاده النصیه، والراوون المتاخرون قد تاثروا عمدا من الراوین السابقین. لفحص هذه الفرضیات، قمنا اولا بتجزيه هذه الاعمال الی وحدات سردیه وجمل، ثم حددنا الوحدات السردیه المشابهه؛ بعد ذلک تم عرض کل جمله وعلاماتها الرمزیه؛ واخیرا، من خلال مقارنه بنیه ومحتوی کل جمله من هذه الوحدات السردیه، انکشفت التشابهات والفروق بین هذه الرسايل. النتايج تشیر الی ان الاستخدام المفرط للجمل التوضیحیه والتشجیعیه فی هذه الاعمال یهدف الی توضیح واظهار الموضوعات الارشادیه او تشجیع المستمع علی المناقشات التعلیمیه. من فحص سبعه عشره وحده سردیه مشابهه فی هذه الاعمال، استنتجنا انه باستثناء القصیده العینیه التی تحتوی علی وحدات سردیه مشابهه قلیله جدا مقارنه بالمقالات الاخری، فان رسايل الطیر لابن سینا ومحمد الغزالی قد فرضت کنصوص سابقه بنوایا مختلفه. رسايل احمد الغزالی تحتوی علی تفاصیل اکثر مقارنه برساله محمد الغزالی. رسايل الطیر لشاجی وعین القضاه ومنطق الطیر وکشف الاسرار اخذت المخطط العام من رساله محمد الغزالی؛ ولکن من خلال احداث تغییرات فی الوحدات السردیه، قد تمکنوا من تحریر اعمالهم من التقلید العام واصبحوا مبتکرین فی بنیتهم السردیه. رساله سهروردی فی الجزء الاول مشابهه جدا لرساله ابن سینا؛ ولکن سهروردی ایضا تمکن من خلق عمل فرید من نوعه باستخدام وحدات سردیه مختلفه.

ملخص الجهاز:

٢. کنش گفتار جان سرل : در اين مجال ، بـه ذکـر آثـاري مـيپـردازيم کـه بـا تکيـه بر ايـن نظريـه در حـوزة ادبيـات عرفـاني و تعليمـي نوشـته شـده انـد: مقالـۀ «تحليـل مضمون هـاي تعليمـي گلسـتان بربنيـاد نظريـۀ کـنش گفتـار سـرل » نوشـتۀ ميرهاشـمي و همکــاران (١٣٩٧) کــه در آن مضــامين ، نــوع نقــش هــاي معنــايي زبــاني، واژگــان ، وجــه ، ســاختار جملــه و بافــت در ابــواب پــنج و هفــت گلســتان بــه روش تحليــل محتوا مـورد واکـاوي قـرار گرفتـه اسـت . انواع کنش ها در پيرفت هاي مشابه يازدهم و دوازدهم عنوان رساله نوع پيرفت ها (به تصویر صفحه مراجعه شود) اين پيرفت هـا در رسـالۀ ابـن سـينا صـرفا بـا کـنش هـاي گفتـاري تصـريحي بيـان شده است : طيـران بـه بارگـاه مـيرسـند، شـرح حـال و درخواسـت خـويش را مطـرح و پاسخ را دريافت مـيکننـد. 114 An Investigation of Borrowing in the Narrative of Persian and Arabic Risalat Al-Teyrs: A Link between Searle's Speech Act Theory and Genette's Hypertextuality Samira Shafiee 1* 1. Among the Persian and Arabic Risalat Al-Tayrs, the present study aims to see which one is borrowed from the other, and in terms of narratology, how is it possible to investigate the effect and influence of these works relying on Searle's speech act theory and Genette's Hypertextuality borrowing an analytical -descriptive research method. Key words: Borrwoing, Narrative, Risalat Al-Teyrs, Speech Act, Hypertextuality, Searle, Genette.

استلام ملف الإرجاع :
(پژوهیار, , , )

رابط قصير:

دخول / الاشتراک

تحتاج الدخول لعرض محتوى المقالة. إذا لم تكن عضوًا ، فتابع من الجزء الاشتراک.

دخول