دماوند در دورۀ پیش از اسلام از منظر منابع تاریخی و شواهد باستان‌شناسی مقالة

مؤلف: توفیقیان، حسین ؛ موسوی نیا، سیدمهدی ؛

جستارهای باستان‌شناسی ایران پیش از اسلام بهار و تابستان 1402 - شماره 15 التصنيف: ب (‎16 صفحة - من 146 إلی 161 )

خلاصة:

دماوند یکی از مناطق تاریخی ایران در حاشیه جنوبی البرز مرکزی است که براساس اسناد تاریخی و داده‌های باستان‌شناسی در دوره تاریخی نقش مهمی در تحولات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و افتصادی ایران پیش از اسلام داشته‌است. متون تاریخی و به ندرت داده‌های باستان‌شناسی اطلاعات پراکنده‌ای از منطقه دماوند هم‌زمان با دورة ماد، هخامنشی، سلوکی ارائه داده‌است. در پژوهش حاضر تلاش می‌شود با استفاده از متون تاریخی و شواهد باستان‌شناسی مانند کتیبه‌ها، سکه‌ها، مهرها و اثر مهرها و سایر مواد فرهنگی مکشوفه از کاوش‌ها و پژوهش‌های باستان‌شناسی انجام گرفته در محوطه‌های باستانی، جایگاه دماوند در تاریخ ایران در دورة پیش از اسلام تبیین و ارزیابی گردد و خلاءهای علمی را که درخصوص این دوران را مورد مطالعه و پاسخ گوید. در پژوهش پیش رو برای رسیدن به هدف تعیین شده از روش توصیفی-تحلیلی استفاده گردیده است. مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای و تحلیل مقایسه‌ای مهم‌ترین روش‌های جمع‌آوری اطلاعات در پژوهش حاضر است. این مقاله تلاش دارد با مطالعه متون تاریخی و شواهد باستان‌شناسی به این پرسش‌ها پاسخ دهد که منظقه دماوند در کدام دوره تاریخی پیش از اسلام از اهمیت و رونق زیادی برخور دار بوده؟ و نقش این منطقه در تحولات دوران پیش از اسلام چگونه بوده است؟. شواهد ترکیبی باستان‌شناسی و تاریخی نشان می‌دهد که دماوند به‌دلیل موقعیت راهبردی نقش مهمی و محوری در تاریخ ایران از دوران تاریخی و بخصوص از اولین سال‌های شکل‌گیری شاهنشاهی اشکانی و ساسانی تا آخرین سال‌های امپراتوری ساسانی و حتی اوایل اسلام ایفا کرده‌است. نام بردن از دماوند در ضمن تشریح درگیری‌های نظامی اوایل دورة ساسانی، حضور دماوند در درگیری‌های نظامی قباد اول، خسرو دوم و یزدگردسوم، در این کشمکش‌ها تنها بخشی از رویدادهای تاریخ دماوند در دورة ساسانی در ایران است که امروزه به‌لطف شواهد متون تاریحی و شواهد باستان‌شناسی اطلاعات پراکنده‌ای از آن‌ها در دست است.

خلاصة:

Damavand is one of the most important historical regions of Iran in the southern margin of Central Alborz, which according to historical documents and archaeological data in the historical period has played an important role in political, cultural, social and economic developments of pre-Islamic Iran. Historical texts and rarely archaeological data have provided scattered information about the Damavand region during the Median, Achaemenid, and Seleucid period. The present study tries to use historical texts and archaeological evidence such as inscriptions, coins, seals and other cultural materials discovered from archaeological excavations and researches in archeological sites, the place of Damavand in the history of Iran in the pre-period Islam should be explained and evaluated. In the present research, a descriptive-analytical method has been used to achieve the set goal. Field and library studies and comparative analysis are the most important methods of data collection in the present study. Combined archaeological and historical evidence shows that Damavand, due to its strategic location, has played an important and pivotal role in the history of Iran from the historical period, especially from the first years of Parthian and Sassanid empire to the last years of the Sassanid Empire and even early Islam.In the present research, a descriptive-analytical method has been used to achieve the set goal. Field and library studies and comparative analysis are the most important methods of data collection in the present study. Combined archaeological and historical evidence shows that Damavand, due to its strategic location, has played an important and pivotal role in the history of Iran from the historical period, especially from the first years of Parthian and Sassanid empire to the last years of the Sassanid Empire and even early Islam

ملخص الجهاز:

در پژوهش حاضر تلاش ميشود با استفاده از متون تاريخي و شواهد باستان شناسي مانند کتيبه ها، سکه ها، مهرها و اثر مهرها و ساير مواد فرهنگي مکشوفه از کاوش ها و پژوهش هاي باستان شناسي انجام گرفته در محوطه هاي باستاني، جايگاه دماوند در تاريخ ايران در دورة پيش از اسلام تبيين و ارزيابي گردد و خلاءهاي علمي را که درخصوص اين دوران را مورد مطالعه و پاسخ گويد. شواهد ترکيبي باستان شناسي و تاريخي نشان ميدهد که دماوند به دليل موقعيت راهبردي نقش مهمي و محوري در تاريخ ايران از دوران تاريخي و بخصوص از اولين سال هاي شکل گيري شاهنشاهي اشکاني و ساساني تا آخرين سال هاي امپراتوري ساساني و حتي اوايل اسلام ايفا کرده است . نام بردن از دماوند در ضمن تشريح درگيريهاي نظامي اوايل دورة ساساني، حضور دماوند در درگيريهاي نظامي قباد اول ، خسرو دوم و يزدگردسوم ، در اين کشمکش ها تنها بخشي از رويدادهاي تاريخ دماوند در دورة ساساني در ايران است که امروزه به لطف شواهد متون تاريحي و شواهد باستان شناسي اطلاعات پراکنده اي از آن ها در دست است . اولين مطالعات باستان شناسي در منطقه دماوند را ژاک دمرگان در سال ١٩٣١ ميلادي به انجام رساند و براساس گزارش هاي وي کل شهر دماوند و اطراف آن به لحاظ اهميت تاريخي و فرهنگي در مورخ ١٣١٠/٠٦/٢٤ با شماره ٥٦ در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيد (پازوکي طرودي،١٣٨١:١٠٧). قلعه عسکر واقع در کيلان دماوند يکي ديگر از محوطه هاي پيش از تاريخ دماوند است که در سال ١٣٦٨ از سوي هيأت باستان شناسي به سرپرستي مرحوم عنايت الله اميرلو از کارشناسان ميراث فرهنگي استان تهران کاوش شد (اميرلو، ١٣٧٠: ٩٠).

استلام ملف الإرجاع :
(پژوهیار, , , )

تحميل
تحميل HTML

رابط قصير:

صفحة:

دخول / الاشتراک

تحتاج الدخول لعرض محتوى المقالة. إذا لم تكن عضوًا ، فتابع من الجزء الاشتراک.

دخول

الاشتراک

تحتاج دخول لعرض محتوى المقالة. إذا لم تكن عضوًا ، فتابع من الجزء الاشتراک.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر webmaster@noormags.com .

You need Sign in to view the content of the article. If you are not a member, proceed from part Sign up.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via webmaster@noormags.com .

دخول / الاشتراک

تحتاج الدخول لعرض محتوى المقالة. إذا لم تكن عضوًا ، فتابع من الجزء الاشتراک.

دخول

الاشتراک