Skip to main content
فهرست مقالات

ادبی معناشناختی آیه ی وضو و رهیافت به حکم شرعی مقاله

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (‎22 صفحه - از 609 تا 630 )

چکیده:

در این مقاله بهدنبال بررسی آیة ششم سورة مائده و جایگاه نحوی کلمة «ارجل» است. این آیه که به آیة وضـو شـهرت دارد، بیانگر یک حکم مهم شرعی است که اعراب کلمة ارجل تاثیر بسزایی در روشن شدن حکم دارد.کلمـة ارجـل در آیة ششم سوره مائده به سه گونة رفع، نصب و جر قرائت شده است که دو قرائت جر و نصب مشهورترند. با توجه بـه اینکه در حالت جری عطف به «رئوسکم» و در حالـت نصـبی عطـف بـه محـل «رئوسـکم» و رئوسـکم معمـول فعـل «امسحوا» است، دانسته میشود که وظیفة پا نیز مانند سر، مسح کردن است، نه شستن. از طرفی، عطف ارجل در حالـت نصبی بر «وجوهکم» خلاف فصاحت است؛ زیرا در اینصورت بین دو معمول یک فعل، فاصله به اجنبی شـده اسـت و در حالت جر نیز، عطف گرفتن بر «وجوهکم» و قائل به قاعدة حمل بر جوار شدن نیز صحیح نیست. با توجه به قواعـد نحوی، ارجلکم عطف بر وجوهکم نخواهد بود. بنابراین عطف بر «برئوسـکم» اسـت و وظیفـه در وضـو، مسـح کـردن پاست نه شستن آن.

The word “Arjulakum” in the 6th verse of Sura al-Ma’ida is recited in three different vowelized endings; Marfu’، Mansub، and Majrur. The two later forms are more popular. Given that the word “arjulakum’ in the Majrur mode is coordinated to “Ru’usikum” and in the Mansub mode is coordinated to the position of “ru’usikum”، and the both possibilities would make the word “ru’usikum” object of the verb “imsahu”، the feet are also need to be wiped instead of being washed، the same as wiping for head. In another hand، coordination of “arjulakum” in Mansub mode، to “wujuhikum”، would make a distance between two objects of a single verb، which contradicts the eloquence of the sentence. Coordination to “wujuhikum” in the Majrur mode according to the rule of neighboring words is not correct here too. And according to rules of Arabic syntax، “arjulakum” could not be coordinated to “wujuhikum”، so the only possibility left is its coordination “ru’usikum” which concludes the obligatory of wiping of the feet in wudu’، instead of washing them.

خلاصه ماشینی:

"خلاصة کلام در قاعدة جوار این است که گاهی برخی از کلمات بهدلیل نزدیک بودن با کلمة دیگر، اعرابش عوض میشود و اعراب کلمة نزدیک خود را اخذ میکند که این قاعده معمولا در شعر و ضرورت شعری کاربرد دارد؛ اما سؤال این است که آیا در قرآن کریم نیز چنین قاعدهای اجراشدنی خواهد بود یا خیر؟ نحویین تصریح کردهاند که حمل بر جوار، تنها در ضـرورت شـعری کـاربرد دارد و در قرآن بههیچوجه چنین قاعدهای نیامده است. لذا ابنهشام گفته است: «در حمل بر جوار، "ارجل" عطف است بر "وجوه وأیدی" که در اینصـورت بین معطوف و معطوف علیه، اجنبی کـه جملـة "و امسـحوا برئوسـکم " اسـت، فاصله است، ولی اگر عطف کنیم بر "رئوس" فصل به اجنبـی لازم نمـیآیـد و اصل هم همین است که بین معطوف و معطوف علیه مفردی فاصله نشود؛ تا چه رسد به جمله» (انصاری، ١٤١٤، ج ١: ٣٣٢). در اینجا ذکر این نکته ضروری است کـه کسـانی کـه در قرائـت جـر مـیگوینـد: جـر (أرجل)، بهخاطر جوار، است و تنها قرب و نزدیکی أرجل با رئوس را سبب بـرای إعـراب أرجل می گیرند، چرا در قرائت نصب، عامل نزدیک که امسحوا باشد را عامل بـرای أرجـل نمیگیرند؟ احتمال معیت بودن واو احتمال دیگری که وجود دارد ایـن اسـت کـه واو در «وأرجلکـم» واو معیـت و «أرجـل»، مفعول معه باشد و از آنجا که عامل در مفعول معه فعل است نه واو، همانگونه که ابنمالـک میگوید: «بمــا مــن الفعل و شبهــه سبق ذا النصب لابالواو فی القول الأحق» (ابن مالک، بیتا: ٣٠)."

کلیدواژه ها:

مسح ، وضو ، شستن ، حمل بر جوار و عطف

Coordination ، washing ، Wiping ، Wudu’ ، rule of neighboring words

کلید واژه های ماشینی:

مسح ، عطف ، وضو ، قرائت ، ارجل ، جر ، آیه‌ی وضو ، عطف ارجل در حالـت نصبی ، شستن پا ، عطـف


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

تحتاج دخول لعرض محتوى المقالة. إذا لم تكن عضوًا ، فتابع من الجزء الاشتراک.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You need Sign in to view the content of the article. If you are not a member, proceed from part Membership.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.