چکیده:
رمان سووشون اثر سیمین دانشور از مهمترین آثار داستانی معاصر است و داستانی که در رمان به آن پرداخته میشود به دورۀ مهمی از تاریخ ایران یعنی جنگ جهانی دوم اشاره دارد. در این برهه از تاریخ، ایران به وسیلۀ انگلیسیها و روسها اشغال میشود و به خاطر این اشغال، مردم زیادی از گرسنگی و بیماری از بین میروند. این مطالعه از مفهوم قصهگویی، باورپذیری و آسیبپذیری ایدئولوژی که به وسیلۀ آلن سینفیلد، نظریهپرداز مطالعات فرهنگی، مطرح شده سود میبرد که به بحث مبارزه و پایداری در برابر نظام قدرت و سلطه میپردازد؛ همچنین به وضعیت استثنائی و انسان مقدس که به وسیلۀ آگامبن مطرح شده نیز برای تبیین شرایط ایران در آن دوره اشاره شده است. پس، اشغالگران برای اینکه حضور خود را توجیه کنند باید داستان و قصۀ مناسبی در این باب طرح کنند که آنقدر منطقی باشد که عموم مردم آن را قبول کنند و باور داشته باشند. انگلیسیها از اسطورههای ایرانی استفاده میکنند و با تفکر استعماری خود ادغام میکنند تا حضور خود در ایران را برای مبارزه با هیتلر و فاشیسم به مردم بباورانند؛ اما آسیبپذیری این طرح نظام قدرت و ایدئولوژی در استفاده از همان اسطورههای ایرانی است و زری، شخصیت اصلی داستان، مرگ شوهرش یوسف را تبدیل به مراسم و آیین سیاوشان و سوگ سیاوش میکند و بدین ترتیب مردم را برای مبارزه با استعمار همراه میکند.
چکیده:
Simin Daneshvar is one of the contemporary Persian writers whose influence on fiction is undeniable. She has her particular voice and narration, marked by outstanding knowledge of various fields including literature, sociology, psychology, anthropology, and local and national traditions that greatly contributed to the depth and breadth of her narration. Daneshvar is one of the few non-biased writers whose works are a mirror to society, representing almost most of the political, social, and cultural discourses of the age. Her works capture a critical moment in the history of Iran, criticizing the distortions and prejudices among the people and the higher layers of society. She believes in a kind of freedom that leads to emancipation not only politically but also mentally and intellectually (Razaviyan, 2013: 94; Rad et al., 2017: 12). A City Like Paradise (1961), Savushun (1969), To Whom Shall I Say Hello? (1980), and Island of Wandering (1992), together with translations of Arms and the Man (1949), The Scarlet Letter (1954), The Human Comedy (1954), Cry, the Beloved Country (1972), and The Cherry Orchard (2003) are among her works. The present research studies Savushun, which takes place in the feudal period in Shiraz, coinciding with the Second World War, when Iran was occupied by the British and the Russians from the south and the north, respectively, and the people suffered from hunger and famine due to this occupation.
خلاصه ماشینی:
اين مطالعه از مفهوم قصه گويي، باورپذيري و آسيب پذيري ايدئولوژي که به وسيلۀ آلن سينفيلد، نظريه پرداز مطالعات فرهنگي، مطرح شده سود ميبرد که به بحث مبارزه و پايداري در برابر نظام قدرت و سلطه ميپردازد؛ همچنين به وضعيت استثنائي و انسان مقدس که به وسيلۀ آگامبن مطرح شده نيز براي تبيين شرايط ايران در آن دوره اشاره شده است .
نکته اي که اين رمان را در بحث مبارزه با استعمار و تکيه بر مقاومت بيش از بيش حائزاهميت ميسازد پرداختن دانشور به ريزه کاريهاي سياسي نظام قدرت است که نه تنها از قدرت و نفوذ خود در کشور مقصد براي منافع خود سود ميبرد؛ بلکه از ريشه هاي فرهنگي، ادبي و هنري آن کشور نيز استفاده ابزاري ميکند تا اهداف خود را پيش برد و افکار عمومي را جهت حضور اشغالگرانه با خود همراه سازد.
براي همين است که حضور خود را نه تنها با نفوذ در آموزش و استفاده از هنر توجيه ميکنند؛ بلکه از اسطوره هاي ايراني بخصوص اصل فرهنگي نهادينه در بين مردم که همانا مبارزه با ظالم است به نفع خود سود ميبرند؛ اما، دانشور به خوبي نشان ميدهد که چگونه مردم ايران از همان اسطوره براي مقاومت استفاده ميکنند و اين همان ضعف ايدئولوژي قدرت و استعمار است .
پاينده در مقاله «خوانش متن به شيوة تاريخ گرايان نوين (تحليل گفتمان هاي سووشون )» (١٣٩٧:١١) گفتمان هاي موثر در شکل گيري رمان را مورد توجه قرار ميدهد و مستنداتي تاريخي-واقعي را به زمان نوشتار رمان ارتباط ميدهد، اما از توضيح و توجيه ساختار نظام قدرت ناتوان است ؛ مخصوصا اينکه چگونه ميتوان از خلأهاي موجود در ايدئولوژي قدرت به نفع مقاومت و پايداري سود برد.