مقامات موسیقی در السماعه و الابقاعه اثر ریاض الهمذانی (متوفی بعد از سال ۱۲۶۹ هـ) معرفی و نقد

خلاصه ماشینی:

و نوازنده‌ای که هر تشنه‌ای را با آهنگ خود سیراب می‌کند و هر سرکشی را باز می‌دارد هرگاه آواز بخواند، از او قطره‌ای می‌چکد گویی گوش ما را از شیرِ آواز نوازنده سیراب کرد (47) و گمان می‌بری که عود او با گوارایی سیراب شده است از بهترین شراب (48) که با زعفران (50) آمیخته شده (49) فریاد می‌زند گویی مستِ شراب است و عشق در هر وادی (51) او را سرگردان می‌کند و او از طبیعت خود سرکشی بیشتری دارد که گوشش (52) برای فرمان‌برداری نرم می‌شود (44) الذوائب- جمع الذؤابة؛ و آن به معنای قسمت بلند مو و بافته شده است. و نوازنده‌ای که از او آوازهایی شنیده‌ایم با روح القدس (53) در دل می‌دمد و حرکت مار (54) را با خزیدن مورچه هموار می‌کند و گل‌های سرخ آن را با پای ملخ می‌رویاند پس شادیِ مستی، شور و هیجان او را از بین می‌برد (55) و آواز او، خوشیِ خواب را فراموش می‌کند و ما را سریع‌تر از اثر شراب (56) به وجد می‌آورد و وفادارتر از وعده‌های بخشنده (57) است گویی نی از آن، بارور شده است با روحِ زندگی در کالبدِ جماد هنگامی که از هفت دوره (58) چیزی بیرون می‌افکند که خویِ هفت آسمانِ سخت (59) را نرم می‌کند چنین ناله می‌کند که گویی عاشقِ مشتاقی است که رنج می‌کشد برای محبوبی که گریزان و رام‌نشدنی است و اشک‌ها از چشم‌ها به خاطر آن روان گشته است و پس از آن، چشم‌های غمگین را نیز به دنبال آورده است و محبوب به این بخشش او راضی نشد پس از شدتِ آن، خون از قلب (60) می‌ریزد (53) روح القدس- توفیق الهی. و از جمله آن‌ها: اوساط (متوسط‌ها)؛ که با فاصله یک‌سوم و نصف از حالت مثل (معمولی) فراتر می‌روند، اما به حالت ضعف نمی‌رسند؛ مانند آنچه دارای چهار یا پنج واحد است.