تفسیر علمی از طنطاوی جوهری تا ابوحامد غزالی مقاله

خلاصه ماشینی:

قرآن همان دریای فراگیر است با اتکا به این روش تاریخی-معرفتی در برخورد با تفسیر، آیا می‌توان یکی از تفاسیر جدید را برگزید تا به آنچه از مسائل مطرح کرده و آنچه از سازوکار فکری و روش‌شناسی اتخاذ نموده بنگریم؟ و اینکه چه چیزی را می‌توان نسبت به تلاش‌های هم‌عصر یا پیش از او، دوباره بازخوانی کرد؟ شاید تفسیر «الجواهر» نوشته شیخ طنطاوی جوهری (-1358 هـ/1940 م) بیشترین حرص را در میان تفاسیر جدید برای پیوستگی با مقتضیات تحولات علمی و اکتشافات کیهانی که عقل بشری در این قرن شناخته است، داشته باشد. آنچه شیخ جوهری در تفسیر خود از حرص برای گذشتن از معضل جهان اسلامی در عصر خویش نشان می‌دهد، نباید از ما پنهان بماند که گفتار او «واکنشی» است و صفت «علمی» در چارچوب تصوری به کار می‌رود که از صرفِ به‌کارگیری اصطلاحات علمی در عبارات قرآنی فراتر می‌رود، به گونه‌ای که امکان گسترش متن را به شکلی که پیش از این شناخته نشده بود، فراهم می‌کند؛ زیرا علم مدرن از منظر شیخ جوهری، مجموعه‌ای از معارف است که می‌توان آن‌ها را به آسانی و راحتی در هر فضای معرفتی پذیرفت. این دیدگاهی نیست که بگوید پر کردن شکاف عمیق میان جهان اسلام و مقتضیات علمی عصرش مستلزم - در سطح نظری - تحلیلی روش‌شناختی است که عوامل توقف منظومه فرهنگی عربی-اسلامی را درک کند، و سپس بر پایه آن، بینشی را بنا نهد که از میان آنچه یک روش‌شناسی تجدیدطلبانه در برخورد با متن قرآن فراهم می‌کند، مجموعه‌ای از معارف مدرن را به شکلی دور از سطحی‌نگری به کار گیرد.