Skip to main content
فهرست مقالات

رشیدالدین فضل الله و اندیشه آباد گری در قلمرو ایلخانان

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه)/ISC (24 صفحه - از 167 تا 190)

رشید الدین فضل الله همدانی( 718-645ﻫ) از وزیران روشنفکر در ایران دوره اسلامی است که توانست به کمک ا فکار بلند ، همراه با دور اندیشی وآگاهی وسیعی که بر اندوخته های علمی و عملی سیاستمداران ایران پیش و پس از اسلام داشت، با ارائه برنامه های آبادگری تحسین برانگیز خود، اصلاحات اقتصادی و اجتماعی دوران حکومت غازان خان و الجایتو را رقم زده و صفحه درخشانی در تاریخ ایران بعد از حمله مغول پدید آورد.مورخان اعم از قدیم و معاصر، او را به سبب توجه ویژه اش به عمران وآبادانی، با سیاستمداران بزرگ ایران پیش از اسلام همچون داریوش هخامنشی و انوشیروان ساسانی و بزرگمهر بختگان مقایسه کرده اند. رشیدالدین فضل الله بر خلاف دیگر وزیران ایرانی بعد از اسلام ، چون بلعمی ها،جیهانی ها،صاحب بن عباد وخواجه نظام الملک و....، علاوه بر برخورداری از فضیلت علمی، از فضیلت توانایی درمدیریت اجرایی برخوردار بود. اوبه سبب آگاهی بر ویرانی ها و کشتارهای ناشی از حمله مغول و پیامد های بعدی آن،همانند یک روانشناس خبره تلاش می کرد تا با توجه به قسمتهای مختلف جامعه و بدون گرفتار شدن در دام تعصبات مذهبی وقومی(قاشانی،95)، برنامه های اصلاحی خود را به مورد اجرا گذارد وبا ارائه طرحهای مناسب برای آباد کردن شهر ها و روستاها ورونق کشاورزی وعمران راهها ، روح امید به زندگی را در کالبد جامعه ایران بدمد .در این مقاله، اندیشه های رشید الدین به عنوان یک اندیشه زیر بنایی وبرنامه کلان اصلاحی و عمرانی که در نامه های او تجلی یافته، بررسی وتجزیه وتحلیل می شود.

خلاصه ماشینی:

"چکیده رشید الدین فضل الله همدانی( 718-645ﻫ) از وزیران روشنفکر در ایران دوره اسلامی است که توانست به کمک ا فکار بلند ، همراه با دور اندیشی وآگاهی وسیعی که بر اندوخته های علمی و عملی سیاستمداران ایران پیش و پس از اسلام داشت، با ارائه برنامه های آبادگری تحسین برانگیز خود، اصلاحات اقتصادی و اجتماعی دوران حکومت غازان خان و الجایتو را رقم زده و صفحه درخشانی در تاریخ ایران بعد از حمله مغول پدید آورد. الف- ضرورت اصلاحات عمرانی وآباد گری برای درک بهتر اندیشه آبادگری و ضرورت انجام اصلاحات و شناخت عوامل مؤثر در پیدایش این اندیشه در دوره حاکمیت ایلخانان و در زمان وزارت رشید الدین فضل الله، نگاهی هرچند کوتاه به وضع ایران بعد از حمله مغولان لازم است. 2-برخورد خواجه رشیدالدین با علمای دین: خواجه با شناخت درستی که از جایگاه علمای دین و محدثان و فقیهان در بین مردم و تأثیری که آنان می توانستند در شرایط خاص بر روی توده ها داشته باشند و توده های مردم را با زبان و قلم خود در جهت اهداف دولت و پشتیبانی از نیروی حاکم هدایت کنند، سعی در رعایت جانب علمای دین داشت و به والیان و فرزندان خود در مناطق مختلف در این باره سفارشهای اکید می کرد ( خواجه رشید الدین، سوانح،38و48؛ عقیلی،291). 7-6-تأمین مایحتاج روستاییان تا زمان برداشت محصولات: خواجه رشید الدین برای بازگرداندن روستائیان و رونق واحیای کشاورزی، وایجاد دلگرمی در میان رعیت، علاوه بر دادن بذر و نهال لازم، مایحتاج ضروری یک سال آنان را که اصطلاحا تقاوی می گفتند، از خزانه دولت یا از اموال خاص خود تأمین می کرد و در این باره به کارگزاران ولایات نیز دستورهای لازم را می داد(همو،همان، 163،222و224و29؛عقیلی،289)."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.