Skip to main content
فهرست مقالات

کیفیت و مرغوبیت نرم افزار

نویسنده:

(4 صفحه - از 10 تا 13)

کیفیت و مرغوبیت نرم‌افزار، موضوعی است که مورد توجه تمامی تولید کنندگان برنامه‌های رایانه‌ای است. از مهم‌ترین معیارهای مرغوبیت نرم‌افزار: کیفیت عملی، جلب نظر مشتری و ابتکار در تولید است. در تعریف کیفیت نرم‌افزار، دو ویژگی مهم بیان شده است: متابعت از مشخصات نرم‌افزار و مطابقت با اهداف خواسته شده. تولید نرم‌افزار با کیفیت مرغوب نیازمند ساختارهای استانداردی است برای رسیدن به آن باید مراحل زیر طی گردد: مرحله تعیین نیازهای کاربر، تعیین نیازهای نرم‌افزار، طراحی معماری، مرحله طراحی تفصیلی و مرحله انتقال و واگذاری. در این نوشتار با الگو گرفتن از معیارهای کیفی نرم‌افزار برابر با مدل‌های: بوهم، مک کال، ایزو، آژانس فضایی اروپا و تجربیات شخصی، آنچه را که برای کیفیت و مرغوبیت نرم‌افزار لازم است، به تفصیل بیان می‌کنیم.

خلاصه ماشینی:

"تولید نرم‌افزار با کیفیت مرغوب نیازمند ساختارهای استانداردی است برای رسیدن به آن باید مراحل زیر طی گردد: مرحله تعیین نیازهای کاربر، تعیین نیازهای نرم‌افزار، طراحی معماری، مرحله طراحی تفصیلی و مرحله انتقال و واگذاری. این ساختار ضمن اینکه جنبه‌های اصلی و ضروری هر پروژه‌ای را در بر می‌گیرد، در قالب مجموعه‌ای از چارچوب‌ها و ضرورت‌ها نیز حداکثر انتخاب ممکن را برای مدیر پروژه فراهم می‌آورد که مراحل آن از قرار ذیل است: - مرحله تعیین نیازهای کاربر (User Requirements) ؛ - مرحله تعیین نیازهای نرم‌افزار (Requirements Software) ؛ - مرحله طراحی معماری (Design Architectural) ؛ - مرحله طراحی تفصیلی و تولید برنامه (Design Detailed) ؛ - مرحله انتقال و واگذاری نرم‌افزار برای بهره‌برداری (Transfer of the Software) . اما معیارهای کیفیت که از مهم‌ترین عوامل مؤثر در طراحی مطلوب نرم‌افزارها می‌باشد، از قرار ذیل‌اند: - دشواری خسارت وارد نمودن توسط کاربر؛ - رعایت استاندارد در تمام سیستم‌ها؛ - سهولت نگهداری؛ - تأمین در برابر صدمات و امکان ترمیم و بازیافت صدمات احتمالی؛ - سهولت توسعه؛ - مستندسازی بهینه؛ - آموزش مناسب کاربر؛ - اجرای ارزان و کم‌هزینه؛ - استاندارد بودن عملیات صفحه کلید؛ - تطابق با اهداف حرفه‌ای؛ - مقاوم در برابر ویروس‌ها؛ - فهرست‌سازی هوشمند بدون استفاده از نمایه‌زنی. اما معیارهای کیفیت در حوزه طراحی و تولید تفصیلی برنامه عبارت است از: - سازگاری با بیشتر ریز پردازنده‌ها؛ - نیاز به حداقل حافظه موقت؛ - هماهنگی با تمام صفحه نمایش‌ها بدون احتیاج به صفحه نمایش خاص مثلا: 600x800 Pixels؛ - امکان استفاده ازتمامی چاپگرها حتی سوزنی؛ - امکان کوچک‌نمایی برنامه؛ - حداقل استفاده از فیلدهای Memory؛ - کد بودن اطلاعات؛ - استفاده و خلاقیت در طراحی تمامی فهرست، و نوارهای پیمایش Scrollزیبا."

صفحه: از 10 تا 13
10 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

11 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

12 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

رسيدن بـه يك‌ نـظريه‌ واحد‌ و يا صاحب نظر دانستن خود و يا گروه‌ علمى‌ مركز‌ خود‌، در‌ اين‌ كار اهمال كرده و نـرم‏افزارهاى تـوليد شده اغلب با خواسته هاى كاربـر انطباق ندارد و يا بسيار كم اسـت.

كاربـر همواره برخى از نيازها را به عـنوان امـتياز مى‏پندارد‌ كه در ذيل به نمونه‏هايى از آن اشاره مى‏گردد:

1. پاسخ سريع به هنگام جستجو؛

2. سهولت استفاده از راهـنماى صـفحات؛

3. سازگارى با تمامى سيستم‏هاى عـامل؛

4. صـفحه كليد و تـرمينال مجزا و قابل تـغيير‌؛

5. بـدون‌ اشكالات نرم‏افزارى؛

6. اجرا در كمـترين زمـان ممكن؛

7. سهولت رفع اشكالات؛

8. وجود فهرست‏هاى مناسب، مانند: فهرست كلمات، كتب، ابواب و يا موضوعات و امـكان انـتقال از فهرست‏ها به متون؛

9. امكان جستجوهاى مـختلف‌ در‌ فـهرست‏ها و متون هـمراه بـا امـكان محدود كردن دامنه؛

10. گرافيك مـناسب و هماهنگ؛

11. سهولت در نصب؛

12. مستند بودن مطالب به‏همراه ذكر ماخذها‌؛

13‌. خالى بودن متون از غلطهاى‌ حروف‏چينى‏شده‌ و يا افتادگى كلمـات و عـبارات؛

14. مستقل بودن برنامه به هنگام نـصب و اجـرا از بـرنامه‏هاى جـانبى مـانند سرورها(server) يا نرم‏افزارهاى مـولتى‏مديا (Multimedia)؛

15. حـداقل‌ درك‌ تخصصى؛

16. نياز داشتن‌ به‌ CD يا ديسكت براى اجرا؛

17. امكان يادداشت بردارى و انتقال به برنامه‏هاى ويرايشى مانند: ورد، زرنـگار و نـشر الف.

اين نـيازها براى تمام پروژه‏هاى نرم‏افزارى، سند مهمى بـه شـمار مـى‏آيد؛ زيرا‌ مـوارد‌ يادشـده مـفاهيم اساسى را كه بر پايه آنها يك نرم‏افزار مورد پذيرش قرار مى‏گيرد، تعريف مى‏كند.

2. تعيين نيازهاى نرم‏افزار

يك بخش ضرورى در اين مرحله، ساخت الگويى است كه بيان‌ مى‏كند‌ نرم‏افزار چه‌ كارى را بايد انجام دهد، نه اينـكه چگونه بايد آن را انجام دهد.

البته نظر به تفاوت‌ شاخه‏ها و موضوعات هر علم، اين خواسته‏ها تغيير مى‏كند. از اين‏رو، برنامه‏اى‌ كه‌ براى‌ حديث طراحى مى‏شود با برنامه‏اى كه براى رجال و درايه و يا فلسفه توليد مى‏شود، فـرق مـى‏كند؛ مثلاً اگر ‌‌برنامه‏اى‌ براى كتب فقهى طراحى مى‏شود، نرم‏افزار مزبور بايد بتواند كارهاى ذيل را به‌ انجام‌ رساند‌:

1. نمايش كامل متن همراه با جلد، صفحه و سطرهاى مطابق با كتاب چاپى و نـيز امـكان رفتن‌ به جلد و صفحه خاص؛

2. نمايش فهرست كتب، همراه با نام مؤلف و سال وفات‌ او؛

3. نمايش فهرست و شناسنامه‌ هر‌ كتاب؛

4. نمايش ابواب و موضوعات و امـكان انـتقال به متن‏ها؛

5. وجود كتب حـديث، تـاريخ، لغت و رجال و در صورت امكان استفاده از نمايشگر (Monitor)، اشاره‏گر (Mouse) و راست‏كليك براى انتقال مستقيم از متن كتب به‌ جستجو، لغت و رجال؛

6. فهرست آيات، احاديث و اعلام با امكان انتقال از هـر يك بـه كتب حاوى آن؛

7. زندگى‏نامه مـؤلفان؛

8. امـكانات عمومى مانند: جستجو، چاپ و يادداشت بردارى.

بنابراين، اگر بخواهيم نرم‏افزارى براى‌ رجال‌ و درايه طراحى كنيم، در موارد 1،2، 3، 7 و 8 مشترك است ، ولى در موارد ديگر فرق مى‏كند و قابليت‏هايى همچون: مشايخ، تلاميذ، طبقه، ترجمه، مكانت، صحبت و كتـب حـديث نيز لازم است در برنامه گنجانده شود‌.

3. طراحى‌ معمارى

هدف از مرحله طراحى معمارى، تعيين ساختار نرم‏افزار است. الگوى ساخته شده در مرحله نخست (تعيين نيازهاى نرم‏افزار)، نقطه شروع اين مرحله است. اين الگو با تـخصيص وظـيفه‏مندى‏ها‌ به‌ مـؤلفه‏هاى نرم‏افزار و تعيين گردش اطلاعات و عمليات بين آنها، بسته به طرح معمارى نرم‏افزار تغيير مى‏يابد. فعاليت‏هايى كه در اين مرحله از كار بـه انجام مى‏رسد، عبارت‏اند از:

- شناخت معيارهاى‌ كيفيت‌ طرح‌؛

- تجزيه نرم‏افزار به مـؤلفه‏ها؛

- بـررسى‌ مـزيت‏هاى‌ نسبى‌ ميان طرح‏هاى جايگزين؛

- تعيين ساختمان داده‏ها، تعيين استفاده از منابع رايانه‏اى و انتخاب زبان برنامه‏نويسى.

اما معيارهاى كيفـيت ‌ ‌كه از مـهم‏ترين عوامل‌ مؤثر‌ در‌ طراحى مطلوب نرم‏افزارها مى‏باشد، از قرار ذيل‏اند:

- دشوارى‌ خسارت‌ وارد نمودن توسط كاربـر؛

- رعـايت اسـتاندارد در تمام سيستم‏ها؛

- سهولت نگهدارى؛

- تأمين در برابر صدمات و امكان ترميم و بازيافت صدمات‌ احتمالى‌؛

- سهولت‌ توسعه؛

- مـستندسازى بهينه؛

- آموزش مناسب كاربر؛

- اجراى ارزان و كم‏هزينه؛

-

13 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10