Skip to main content
فهرست مقالات

کیفیت و مرغوبیت نرم افزار

نویسنده:

(4 صفحه - از 10 تا 13)

کیفیت و مرغوبیت نرم‌افزار، موضوعی است که مورد توجه تمامی تولید کنندگان برنامه‌های رایانه‌ای است. از مهم‌ترین معیارهای مرغوبیت نرم‌افزار: کیفیت عملی، جلب نظر مشتری و ابتکار در تولید است. در تعریف کیفیت نرم‌افزار، دو ویژگی مهم بیان شده است: متابعت از مشخصات نرم‌افزار و مطابقت با اهداف خواسته شده. تولید نرم‌افزار با کیفیت مرغوب نیازمند ساختارهای استانداردی است برای رسیدن به آن باید مراحل زیر طی گردد: مرحله تعیین نیازهای کاربر، تعیین نیازهای نرم‌افزار، طراحی معماری، مرحله طراحی تفصیلی و مرحله انتقال و واگذاری. در این نوشتار با الگو گرفتن از معیارهای کیفی نرم‌افزار برابر با مدل‌های: بوهم، مک کال، ایزو، آژانس فضایی اروپا و تجربیات شخصی، آنچه را که برای کیفیت و مرغوبیت نرم‌افزار لازم است، به تفصیل بیان می‌کنیم.

خلاصه ماشینی:

"تولید نرم‌افزار با کیفیت مرغوب نیازمند ساختارهای استانداردی است برای رسیدن به آن باید مراحل زیر طی گردد: مرحله تعیین نیازهای کاربر، تعیین نیازهای نرم‌افزار، طراحی معماری، مرحله طراحی تفصیلی و مرحله انتقال و واگذاری. این ساختار ضمن اینکه جنبه‌های اصلی و ضروری هر پروژه‌ای را در بر می‌گیرد، در قالب مجموعه‌ای از چارچوب‌ها و ضرورت‌ها نیز حداکثر انتخاب ممکن را برای مدیر پروژه فراهم می‌آورد که مراحل آن از قرار ذیل است: - مرحله تعیین نیازهای کاربر (User Requirements) ؛ - مرحله تعیین نیازهای نرم‌افزار (Requirements Software) ؛ - مرحله طراحی معماری (Design Architectural) ؛ - مرحله طراحی تفصیلی و تولید برنامه (Design Detailed) ؛ - مرحله انتقال و واگذاری نرم‌افزار برای بهره‌برداری (Transfer of the Software) . اما معیارهای کیفیت که از مهم‌ترین عوامل مؤثر در طراحی مطلوب نرم‌افزارها می‌باشد، از قرار ذیل‌اند: - دشواری خسارت وارد نمودن توسط کاربر؛ - رعایت استاندارد در تمام سیستم‌ها؛ - سهولت نگهداری؛ - تأمین در برابر صدمات و امکان ترمیم و بازیافت صدمات احتمالی؛ - سهولت توسعه؛ - مستندسازی بهینه؛ - آموزش مناسب کاربر؛ - اجرای ارزان و کم‌هزینه؛ - استاندارد بودن عملیات صفحه کلید؛ - تطابق با اهداف حرفه‌ای؛ - مقاوم در برابر ویروس‌ها؛ - فهرست‌سازی هوشمند بدون استفاده از نمایه‌زنی. اما معیارهای کیفیت در حوزه طراحی و تولید تفصیلی برنامه عبارت است از: - سازگاری با بیشتر ریز پردازنده‌ها؛ - نیاز به حداقل حافظه موقت؛ - هماهنگی با تمام صفحه نمایش‌ها بدون احتیاج به صفحه نمایش خاص مثلا: 600x800 Pixels؛ - امکان استفاده ازتمامی چاپگرها حتی سوزنی؛ - امکان کوچک‌نمایی برنامه؛ - حداقل استفاده از فیلدهای Memory؛ - کد بودن اطلاعات؛ - استفاده و خلاقیت در طراحی تمامی فهرست، و نوارهای پیمایش Scrollزیبا."

صفحه: از 10 تا 13
10 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

11 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

12 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

13 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

استاندارد‌ بودن عمليات صفحه كليد؛

- تطابق با اهـداف حرفه‏اى؛

- مقاوم در برابر ويروسـ‏ها؛

- فـهرست‏سازى هوشمند بدون استفاده از نمايه‏زنى‌.

4. طراحى‌ تفصيلى‌ و توليد برنامه

هدف اين مرحله، طراحى تفصيلى نرم‏افزار، برنامه‏نويسى ، مستندسازى و آزمون‌ آن‌ است. گفتنى است كه سند طراحى تفصيلى و راهنماى كاربر نرم‏افزار هم‏زمان با برنامه‏نويسى و آزمون آن تـوليد‌ مى‏شود‌.

طراحى‌ سيستم، عبارت است از تهيه و ارائه مشخصات سيستمى كه به منظور دستيابى‌ به‌ نيازهاى‌ استفاده كننده در فعاليت امكان‏سنجى پيشنهاد شده است. اين مشخصات بايد منعكس كننده نيازهاى‌ استفاده‌ كننده‌ باشد. از اين‏رو، مرحله يادشـده از مـراحل بسيار مهم و محورى به‏شمار مى‏آيد. اما معيارهاى‌ كيفيت‌ در حوزه طراحى و توليد تفصيلى برنامه عبارت است از:

- سازگارى با بيشتر ريز‌ پردازنده‏ها‌؛

- نياز‌ به حداقل حافظه موقت؛

- هماهنگى با تمام صفحه نمايش‏ها بـدون احـتياج به صفحه نمايش‌ خاص‌ مثلاً: 600x800 Pixels؛

- امكان استفاده ازتمامى چاپگرها حتى سوزنى؛

- امكان كوچك‏نمايى برنامه؛

- حداقل‌ استفاده‌ از‌ فيلدهاى Memory؛

- كد بودن اطلاعات؛

- استفاده و خلاقيت در طراحى تمامى فهرست، و نوارهاى پيمايش Scrollزيبا‌.

انتقال‌ و واگـذارى نـرم‏افزار براى بهره‏بردارى:

در اين مرحله، به منظور نصب نرم‏افزار به‌ محيط‌ عملياتى‌ مى‏رويم و هدف نشان دادن اينست كه تمام قابليت‏هاى تشريح‏شده در سند نيازهاى كاربر، در نرم‏افزار‌ مربوطه‌ موجود‌ است.

قيمت مناسب، بسته بندى زيبـا، عـرضه عـمومى و خدمات پشتيبانى، از جمله‌ معيارهاى‌ كيفـيت در اين مـرحله بـه‏شمار مى‏رود.

5. تعيين كيفيت نرم‏افزار

تضمين كيفيت نرم‏افزار SQA، Assurance Software Quality‌ عبارت‌ است از طرح برنامه‏ريزى شده به نظم از كليه عمليات لازم براى‌ حصول‌ اطمينان كافى و مناسب در خـصوص انـطباق عـنصر‌ يا‌ محصول‌ توليد شده با مشخصات فنى مورد نـظر‌ و تـناسب‌ آن با خواسته‏هاى كاربر.

اين فعاليت توسط گروه توليد نرم‏افزار يا افراد مشخص‌ و متخصص‌ در تمامى مراحل توليد نرم‏افزار‌ بايد‌ انجام پذيرد‌.

فعاليت‏ها‌:

1- نـظارت‌ بـر اسـتانداردها و معيارها؛

2- گزارش مشكلات و انجام‌ اصلاحات‌؛

3- بررسى مناسب بودن ابزارها، شـيوه‏ها و روش‏ها؛

4- كنترل برنامه‏ها و رسانه‏ها؛

5 - كنترل پيمانكارها؛

6- آموزش‌؛

7- كنترل‌ متن اسناد

8- كنترل ورود داده‏ها

9- كنترل‌ پردازش داده‏ها و دقت در‌ كامل‌ بودن ركوردهـا در هـر زمـان‌ كه‌ يك فايل پردازش مى‏گردد.

10- كنترل فايل‏ها و ايجاد فايل پشتيبان files Backup جهت‌ احياء‌ فـايل‏هاى كاربـردى بحرانى در موارد‌ كه‌ فايل‏هاى‌ اصلى خراب شده‌ يا‌ آسيب مى‏بيند.

11- كنترل‌ مستندات‌، تمامى دستور العمل‏ها و مستندات بـايد در تـمام لحـظات مطابق زمان جارى باشند.

12- فعاليت‏هاى‌ آزمون‌: هدف از انجام آزمون 1- مجبور ساختن‌ يك‌ بـرنامه بـه‌ عـملكردى‌ نادرست‌، 2- يافتن علل اين اشتباهات‌، 3- اصلاح برنامه جهت كاستن از اشتباهات، پس هدف از آزمون عدم موفقيت اسـت و نـه اثـبات‌ اينكه‌ يك برنامه كار مى‏كند. يك برنامه‌ مى‏تواند‌ تحت‌ شرايط‌ محيطى‌ دلخواه به درستى‌ كار‌ كند ولى نتايج نـادرستى را تـحت شرايط پيش‏بينى شده‏اى ايجاد نمايد. افراد تيم بايد حداكثر توان‌ خود‌ را‌ جهت ايجـاد مـشكل‏هاى پيشـ‏بينى نشده بكار گيرند‌ تا‌ فرايندهاى‌ مشكل‌ آفرين‌ پيش‏بينى‌ نشده مشخص و اصلاح گردد.

13- كنترل تـوليد و عـرضه (رعايت شدن استانداردهاى لازم در مرحله توليد انبوه، بسته‏بندى و عرضه).

پى‏نوشت‏ها:

1. ر. ك: شاهسوار، شيوا، كنترل مـرغوبيت نـرم‏افزار. تـهران: سازمان مديريت‌ صنعتى، چاپ اول 1378.

2. ر.ك: پايگاه اينترنتى مركز اطلاعات و مدارك علمى ايران WWW.irandoc.ac.arو پايگاه اينترنتى ثناراى WWW.sanaray.com

3. شاهسوار، شـيوا، هـمان، ص 34، به نقل از كيچن هام‌.

4. لغت‏نامه‌ انگليسى اكسفورد Oxford1991 .

5. شاهسوار، شوا، همان.

6. لغت‏نامه دهـخدا، ذيل مـاده م ر غ .

7. شـاهسوار، شيوا، همان، ص 35.

نرم‏افزار جامع فقه اهل‏بيت(ع) در سه نگاه