Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به پیشینه ، کاربرد و آینده کتاب الکترونیک

نویسنده:

(4 صفحه - از 24 تا 27)

خلاصه ماشینی:

"در همان سال با پیشرفت ابزارهای مطالعه کتاب الکترونیک، چند ناشر معتبر ایالات متحده برای فعالیت‌های نشر الکترونیک خود بخش جداگانه‌ای در نظر گرفتند. هزینه سنگین کتاب الکترونیکی و ابزار آن؛ 04 کیفیت نامطلوب نمایش متن در کتاب‌های الکترونیک و نیز خستگی چشم و بعضا ضعف بینایی حاصل از مطالعه مداوم صفحه نمایش، از بزرگ‌ترین کاستی‌های کتاب‌های الکترونیکی به شمار می‌رود و بدون رفع این مشکل، کتاب الکترونیک به جایگاه واقعی خود دست نخواهد یافت. در نظرسنجی‌های انجام‌شده از کاربران کتاب الکترونیک، نتایج زیر به دست آمده است: - کاربران ابزار مطالعه کتاب الکترونیک را دوست دارند، ولی برای خرید آن مایل به صرف هزینه نیستند؛ - عدم تطابق متون الکترونیکی مختلف با یک دستگاه که آنان را مجبور به خریداری بیش از یک ابزار مطالعه کتاب الکترونیک می‌کند، از مشکلات مطرح شده از سوی کاربران حرفه‌ای کتاب الکترونیک است؛ - در این نظرسنجی، قیمت گران کتاب‌های الکترونیک، مهم‌ترین علت عدم خریداری آن از سوی بیش از 50% شرکت کنندگان اعلام شده است؛ - 75% شرکت کنندگان اعتقاد داشتند که بهای یک کتاب الکترونیک نباید از بهای کتاب معمولی بیشتر باشد. به‌تازگی، کتاب داستان‌های زیادی به صورت الکترونیک به بازار عرضه شده است که این خود گویای رشد و رواج روز افزون کتاب الکترونیک در میان کاربران است؛ اما با توجه به اشکالاتی که در بالا مطرح شد، باید اعتراف کرد که کتاب الکترونیک در مقولاتی همچون داستان، هنوز جایگاه واقعی خود را نیافته و تا رسیدن به این مرحله راه درازی پیش‌روی خود دارد."

صفحه: از 24 تا 27
24 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

25 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

26 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

كاربران، كتاب الكترونيك و ابـزار آن

بـا ظـهور كتاب الكترونيك‌، مـتخصصان‌ پيشـ‏بينى كردند كه به‏زودى عصر كاغـذ و كتـاب‏هاى سنتى به پايان خواهد رسيد و كتاب الكترونيك جايگزين آن خواهد شد؛ ولى با وجود گذشت بيش از 30 سـال از عـمر كتاب‌ الكترونيك‌، كتاب‏هاى سنتى همچنان پيشـتاز عـرصه نشر هـستند. بـنابر مـطالعه‏اى كه ليو (Liu)و استورك (Stork)در سال 2000 ميلادى انـجام دادند، استفاده از كاغذ‌ بين‌ سال‏هاى 1970 تا 1997م هم‌ در‌ صنعت چاپ و هم در نگارش، به ميزان 13% افزايش يافـته اسـت.

چنانكه گذشت، كاربران هنوز هم مـطالعه كتـاب‏هاى سـنتى را بـسيار آسـان‏تر از مشاهده‌ صفحات‌ نـمايش مـى‏دانند. شايد يكى‌ از‌ مهم‏ترين دلايل عدم استقبال كاربران از كتاب الكترونيك تحميل يك ساختار فيزيكى بيش از حد جديد به آنان اسـت. اين بـدان مـعناست كه بيشتر كاربران از كودكى با مطالعه كتاب‏هاى‌ سنتى‌ انـس گـرفته‏اند و در حـقيقت، اين نـوع مـطالعه بـخشى از عادت‏ها و فعاليت‏هاى خود به خودى آنان شده است. از اين‏رو، كسب عادت جديد و ترك عادت پيشين، مستلزم گذشت زمان خواهد بود‌.

در‌ نظرسنجى‏هاى انجام‏شده‌ از كاربران كتاب الكترونيك، نتايج زير بـه دست آمده است:

- كاربران ابزار مطالعه كتاب الكترونيك را دوست‌ دارند، ولى براى خريد آن مايل به صرف هزينه نيستند؛

- عدم‌ تطابق‌ متون‌ الكترونيكى مختلف با يك دستگاه كه آنان را مجبور به خريدارى بيش از يك ابـزار مـطالعه كتاب ‌‌الكترونيك‌ مى‏كند، از مشكلات مطرح شده از سوى كاربران حرفه‏اى كتاب الكترونيك است؛

- در‌ اين‌ نظرسنجى‌، قيمت گران كتاب‏هاى الكترونيك، مهم‏ترين علت عدم خريدارى آن از سوى بيش از 50% شركت‌ كنندگان اعلام شده اسـت؛

- 75% شـركت كنندگان اعتقاد داشتند كه بهاى يك كتاب‌ الكترونيك نبايد از بهاى‌ كتاب‌ معمولى بيشتر باشد.

همچنين در يك نظر سنجى كه از مشتريان سال گذشته محصولات شركت Seybeld به عمل آمـد، مـعلوم شد كه 88% آنان در سال جديد مـايل بـه خريد متن‏هاى‌ الكترونيك ديگرى نيستند.

كتاب الكترونيك و ناشران

كتاب الكترونيك نه تنها شيوه‏اى نوين، كارآمد و قابل انعطاف براى مطالعه كاربران به شمار مى‏رود، بـلكه ابـزارى است در دست ناشران بـراى ارائه خـلاقيت‏هاى خود‌. با‌ اين حال، شمار ناشرانى كه وارد عرصه نشر كتاب الكترونيك يا به عبارت ديگر همان نشر الكترونيك شده‏اند، چندان چشمگير نيست. آشكار است كه عدم استقبال كاربران، از علل عمده‌ اين‌ امر به شـمار مـى‏آيد.

در كشور ما عدم اجراى قانون حقوق انحصارى اثر (copyright)، مهم‏ترين دغدغه ناشران الكترونيك و بزرگ‏ترين مانع براى ورود ناشران سنتى به عرصه نشر الكترونيك مى‏باشد‌. در‌ مجموع، مى‏توان گفت ناشران در انتظار يك تحول بنيادين در اين خـصوص هـستند و صد البـته كه ميزان استقبال مخاطبان در هر دوره در رويكرد ناشران نيز تأثير بسزايى دارد‌.

دامنه‌ كاربرد‌ كتاب الكترونيك

در حال حاضر‌، دامنه‌ كاربرد‌ كتـاب الكترونيك، عمدتاً به كتاب‏هاى مرجع، اعم از لغت‏نامه، دائرة المعارف و يا هر كتاب عـلمى ديگـرى كه جـنبه استنادى داشته باشد‌، محدود‌ مى‏شود‌؛ زيرا نسخه الكترونيك كتاب‏هاى مرجع، اولاً: در مقايسه‌ با‌ كتاب‏هاى سنتى حجم بسيار كمترى اشـغال ‌ ‌مـى‏كند.

ثانياً: هزينه آن از كتب مرجع سنتى كمتر است.

ثالثاً: سرعت بازيابى‌ اطلاعات‌ مورد‌ نـظر بـسيار بـيشتر از كتاب‏هاى معمولى است.

و رابعاً: اين كتب‌ چنان كه از نامشان بر مى‏آيد، صرفاً براى مراجعه هستند و نه مـطالعه.

در نتيجه، مشكلاتى نظير كيفيت نمايش‌، خستگى‌ چشم‌ و مانند آن، مانع از مراجعه كاربران به آنـها نمى‏شود.

به‏تازگى، كتاب‌ داسـتان‏هاى‌ زيادى بـه صورت الكترونيك به بازار عرضه شده است كه اين خود گوياى رشد و رواج روز‌ افزون‌ كتاب‌ الكترونيك در ميان كاربران است؛ اما با توجه به اشكالاتى كه در‌ بالا‌ مطرح‌ شد، بايد اعتراف كرد كه كتاب الكترونيك در مقولاتى همچون داسـتان، هنوز جايگاه واقعى‌ خود‌ را‌ نيافته و تا رسيدن به اين مرحله راه درازى پيش‏روى خود دارد.

كتاب الكتروينك و آموزش‌

آموزش‌ الكترونيك و آموزش از راه دور، از مسائل مهم و در خور توجه امر آموزش‌ در‌ عصر‌ ماست. به طورى كه پيش‏بينى مى‏شود تا سـال 2015 مـيلادى آموزش الكترونيك جايگزين آموزش‌ سنتى‌ شود. امروزه بنا بر نظريه‏هاى جديد آموزشى، بهترين نوع يادگيرى، يادگيرى تعاملى است‌. از‌ جمله‌ خصوصيات اين نوع يادگيرى مى‏توان به استفاده از ابزارهاى چند رسانه‏اى و مشاركت فـراگير در فـرايند‌ يادگيرى‌ اشاره كرد. تفاوت مطالعه كتاب‏هاى معمولى با كتاب الكترونيك، آن است كه‌ يادگيرى‌ از‌ طريق كتاب الكترونيك از نوع تعاملى است و اين يكى از ويژگى‏هاى بسيار ارزشمند استفاده از‌ اين‌ فنّاورى‌ نوپاست.

مراكز آموزش عالى مـى‏توانند بـا توليد نسخه الكترونيك منابع رشته‏هاى

27 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10