Skip to main content
فهرست مقالات

اینترنت بسان سمبلی برای خدا

نویسنده:

(6 صفحه - از 48 تا 53)

آنچه در مقاله «اینترنت بسان سمبلی برای خدا» نوشته چارلز هندرسن مطرح می‌گردد، در واقع ارائه یکی از دیدگاه‌هایی است که درباره تاثیر اینترنت و فنّاوری نوین اطلاعاتی در تصور انسان از خدا بحث می‌کند و ما با وجود همه انتقادهایی که نسبت به مبانی این نظریه و تعابیر به‌کار رفته در آن داریم، به منظور آشنا نمودن خوانندگان با این نوع دیدگاه‌ها آن را در معرض استفاده و اطلاع قرار می‌دهیم. گفتنی است که این مقاله توسط مترجم آن آقای عیسی جهانگیر مورد نقد و بررسی قرار گفته که بعد از نوشته مزبور ارائه گردیده است.

خلاصه ماشینی:

"آیا تعهد فرهنگ مدرن به فناوری رایانه‌ای به این معناست که یک شکاف همواره فزاینده‌ای بین دارندگان اطلاعات و فاقدان آنها، یا بین تهیدستان و ثروتمندان خواهد بود؟ آیا خدای جدید عصر اطلاعات فقط به اشخاصی اهمیت خواهد داد که فرصت کافی برای برخورداری از رایانه‌های حرفه‌ای را داشته باشند؟ آیا شبکه‌های رایانه‌ای در همان جهتی که تلویزیون رشد کرد؛ یعنی به سوی یک رسانه تفریحی تا یک رسانه روشنگر رشد خواهند کرد، یا به سوی فناوری‌ای که موفقیت آن تنها زمانی است که کاربران آن، مصرف کنندگان غیر فعال باشند؟ آیا تجاربی که فناوری جدید در سر می‌پروراند، جایگزین کم‌ارزشی برای زندگی معنوی و مقتدر ارائه خواهد کرد؟ در این جهان ناآرام، آیا دین آن گونه که کارل مارکس گفته بود، بسان افیون جدید نیرومند انسان‌ها خواهد بود؟ عجیب آنکه شدت چنین سؤال‌هایی، شاید خود محکم‌ترین دلیل بر این باشد که در حقیقت اینترنت نماد بسیار خوبی برای خداست. وی ابتدا با طرح سؤال، چگونگی کاربرد این نماد را برای وجود مقدس الهی سنجیده و ضمن نقد و رد شایستگی این نماد برای خدای مقصود در عقاید سنتی ادیان ابراهیمی، در نهایت با تبیین بیشتر جایگاه شبکه عالم‌گستر اینترنت و امتیاز خاص آن بر دیگر رسانه‌ها و همچنین با استناد به جملاتی از متکلم برجسته معاصر پل تیلیش (1886-1965م) چنین نتیجه می‌گیرد که اینترنت نماد خوبی برای خداوند است و در تایید نظر خود نوشته‌اش را با این جمله به یاد ماندنی پایان می‌بخشد که: «شاید در حقیقت خدا همان شبکه بزرگ‌تری باشد که شبکه‌ای بزرگ‌تر از آن را نمی‌توان تصور کرد»."

صفحه: از 48 تا 53
48 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

‌ ‌‌‌اينـترنت‌ بسان سمبلى براى خدا

چارلز هندرسن (Charles Henderson)

ترجمه و نقد : عيسى جهانگير

اشاره‌

آنچه‌ در‌ مـقاله «اينـترنت بـسان سمبلى براى خدا» نوشته چارلز هندرسِن مطرح مى‏گردد، در واقع ارائه يكى‌ از ديدگاه‏هايى است كه درباره تأثير اينترنت و فـنّاورى نوين اطلاعاتى در تصور انسان‌ از خدا بحث مى‏كند‌ و ما‌ با وجود همه انتقادهايى كه نـسبت به مبانى اين نظريه و تـعابير بـه‏كار رفته در آن داريم، به منظور آشنا نمودن خوانندگان با اين نوع ديدگاه‏ها آن را در معرض استفاده و اطلاع‌ قرار مى‏دهيم. گفتنى است كه اين مقاله توسط مترجم آن آقاى عيسى جهانگير مورد نقد و بررسى قرار گفته كه بعد از نوشته مزبور ارائه گـرديده است. اينترنت، پنجره جديدى براى انسان‌ گشوده‌ است كه از طريق آن مى‏توان «بى‏نهايت» را به نظاره نشست.

شرى تركل (Sherry Turkle) در تحقيق خود در زمينه هويت انسان در عصر اينترنت مى‏گويد: «كاربران بى‏شمار اينترنت كه‌ وى‌ با آنان مـصاحبه كرده اسـت، تجربه اينترنتى خود را همراه با معنويت و روحانيت توصيف مى‏كند».

در اين مصاحبه‏ها، مردم به او مى‏گويند كه شبكه‏هاى رايانه‏اى پر از طنين عميق‏ترين‌ احساسى‌ هستند كه بيان مى‏دارد زندگى پيش‏بينى‏پذير نيست. اين شبكه‏ها تفكر و تأمل مذهبى را بر مـى‏انگيزند.

يكى از مـصاحبه شونده‏ها به تركل گفته است: «خدا و علم براى من به طور‌ هماهنگ‌ جمع‌ شده است و چنين چيزى را‌ رايانه‏ها‌ برايم‌ ممكن ساخته‏اند».

بدين ترتيب، در مصاحبه با مجله تايمز (Times)، تركل حـتى پا را فـراتر نهاده، اظهار مى‏كند: «مردم به اينترنت‌ به‌ مثابه‌ سمبل جديدى براى خداوند مى‏نگرند».

وى در تبيين‌ اين‌ ادّعا مى‏گويد كه مردم، شبكه‏هاى الكترونيكى را همانند خود زندگى تجربه مى‏كنند؛ بدين شكل كه زندگى بـه وسـيله نـيرويى‌ پرورش‌ و تكامل‌ مى‏يابد كه نه دركش مـقدور اسـت و نـه قابل كنترل است‌. اينترنت، يكى از برجسته‏ترين نمونه‏هايى است كه «خود سازمان دهنده» (Self-organized) مى‏باشد و نكته اساسى همين است؛ چنان‌ كه‌ خداوند‌ نيز موجودى نـامتمركز و هـمه جـا شمول است.

تركل اين جملات را‌ در‌ كنار هم قرار مـى‏دهد، نـه مانند يك فرد مذهبى كه مى‏كوشد چيزى را اثبات كند؛ بلكه‌ همچون‌ دانشمندى‌ كه تلاش مى‏كند آنچه را در حال روى دادن است، به تفصيل‌ و با‌ دقـت‌ درك كنـد.

اكنـون بايد ديد كه سمبل بودن اينترنت براى خداوند به چه‏گونه و تا‌ چـه‌ اندازه‌ خوب است. من به عنوان يك مسيحى متعهد، متكلم و كسى كه هر روز با‌ اين‌ رسانه جديد در ارتباطم، مى‏خواهم نـگاه مـوشكافانه‏ترى بـه آراء و افكار و اين تمثيل تركل‌ بيفكنم‌.

اگر‌ اينترنت آغشته با چنين معانى مـقدسى اسـت، چگونه سمبلى است؟

ممكن است براى بسيارى ارتباط‌ با‌ خداوند و اينترنت، همسان به نظر آيد؛ اما دلايل و منابع مـسلم چـندى بـراى مخالفت‌ با‌ اين‌ پندار وجود دارد. رايانه در نهايت، يك ماشين و دستگاه است. بديهى اسـت پروردگـارى را كهـ‌ معمار‌ هستى و آفريننده انسان تعريف مى‏شود، نمى‏توان يك ماشين دانست.

به علاوه، دستگاه‏ها‌ به‌ عـالم‌ مـاده تـعلق دارند؛ در حالى كه اغلب مردم خدا را بسان وجودى نامرئى، روحانى و نيرويى‌ غير‌ قابل‌ مشاهده مـى‏دانند. البـته، تركل در كتاب خود تحت عنوان «زندگى بر روى‌ صفحه‌ نمايش» on the Screen Life معتقد است كه شبكه‏هاى ديجـيتالى امـروزى بـسيار فراتر از دستگاه‏هاى فيزيكى‌ صرف‌ هستند كه با سيم به يكديگر متصل شده‏اند. در شبكه‏هاى معاصر، مـرزهاى‌ مـوجود‌ در ميان انسان و دستگاه‏هاى صرف درهم مى‏شكنند‌.

همچنان‌ كه‌ رايانه‏ها قادر به انجام كارهـايى هـستند كهـ‌ زمانى‌ فقط توسط انسان صورت مى‏گرفت، و همان‏گونه كه مردم اغلب كارهاى روزمره خود را‌ با‌ رايانه‏هاى

49 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

50 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

51 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

52 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

53 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10