Skip to main content
فهرست مقالات

بازبینی تاریخی اخلاق رایانه ای از دریچه دانشنامه استنفورد

(4 صفحه - از 54 تا 57)

خلاصه ماشینی:

"«اخلاق رایانه» از یک سو ممکن است به صورت بسیار محدود و به عنوان تلاش‌های فیلسوفان حرفه‌ای برای اعمال نظریه‌های اخلاقی متعارف نظیر: فایده گرایی، کانت گرایی و یا اخلاق فضیلت‌محور به مضامین مربوط به کاربرد فناوری رایانه قلمداد شود. اگر چه «وینر» در این کتاب از واژه «اخلاق رایانه» که استفاده از آن دو دهه پیش رواج پیدا کرد استفاده نکرد، اما وی به تعریف یک بنیاد جامع و فراگیر پرداخت که امروزه به عنوان پایه و اساس قدرتمند تحقیق و تحلیل اخلاق رایانه مورد استناد قرار می‌گیرد. به دلیل کارهای «پارکر»، «ویز نباوم»، «منر» و دیگران، بنیادی برای اخلاق رایانه‌ای به عنوان یک رشته دانشگاهی تأسیس شد؛ اما متأسفانه دستاوردهای وینر در این زمینه نادیده گرفته شد. در زمینه روان‌شناسی و جامعه‌شناسی کتاب‌های وابسته به این عرصه منتشر شده بود که در این میان می‌توان به کتاب «خود دوم» (1984) نوشته «شری تورکل» از مؤسسه تحقیقاتی ماساچوست درباره تأثیر رایانه بر روان انسان و نیز کتاب «رایانه‌ها و تغییر اجتماعی: اطلاعات، خاصیت و قدرت» (1987) نوشته «گجودیث پرول» با رویکری جامعه شناسانه به رایانه و ارزش‌های انسان، اشاره کرد. در اوایل دهه 80 م که «تریل وارد بینوم» با «منر» در انتشار کتاب «کیت آغازگر در اخلاق رایانه‌ای» همکاری می‌کرد، بیشتر فیلسوفان و دانشمندان رایانه‌ای این رشته را بی اهمیت می‌خواندند؛ اما «بینوم» کار «منر» را ادامه داد و رشته‌هایی در همین زمینه به وجود آورد و کارگاه‌هایی نیز در این باره برگزار کرد."

صفحه: از 54 تا 57
54 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

55 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

56 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

57 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

در اين زمينه ناديده گرفته شد. به هر حال، دهه هشتاد ميلادى زمان‌ مناسبى‌ براى‌ بررسى اقداماتى بود كه در زمينه اخلاق رايانه‏اى انجام شده است.

در اواسط دهه‌ 80‌، «جيمز مور» از دانشگاه «دارتـماث» مـقاله تأثيرگذار خود را تحت عنوان «اخلاق رايانه‏اى‌ چيست؟» در‌ شماره‌ ويژه مجله «متافيلوسوفى» به نام رايانه‏ها و اخلاق منتشر كرد.

علاوه بر اين، «دبوراجانسون» از مؤسسه‌ پلى‌ تكنيك رنسلير، اولين كتاب درسى اخلاق رايانه‏اى را در اين عرصه منتشر‌ نمود‌.

در‌ زمينه روان‏شناسى و جـامعه‏شناسى كتـاب‏هاى وابسته به اين عرصه منتشر شده بود كه در اين ميان‌ مى‏توان‌ به‌ كتاب «خود دوم» (1984) نوشته «شرى توركل» از مؤسسه تحقيقاتى ماساچوست درباره‌ تأثير‌ رايانه بر روان انسان و نيز كتاب «رايانه‏ها و تغيير اجتماعى: اطلاعات، خـاصيت و قـدرت» (1987) نوشته «گجوديث پرول‌» با‌ رويكرى جامعه شناسانه به رايانه و ارزش‏هاى انسان، اشاره كرد.

در اوايل دهه‌ 80‌ م كه «تريل وارد بينوم» با «منر» در‌ انتشار‌ كتاب‌ «كيت آغازگر در اخلاق رايانه‏اى» همكارى مى‏كرد‌، بيشتر‌ فيلسوفان و دانشمندان رايانه‏اى اين رشته را بى اهـميت مـى‏خواندند؛ امـا «بينوم» كار «منر‌» را‌ ادامه داد و رشته‏هايى در هـمين‌ زمـينه‌ بـه وجود‌ آورد‌ و كارگاه‏هايى‌ نيز در اين باره برگزار كرد‌. وى‌ در سال 1985م انتشار يكى از شماره‏هاى ويژه مجله «متافيلوسوفى» را به‌ عهده‌ گرفت و آن را به اخلاق رايانه‏اى‌ اختصاص داد. در سال‌ 1991‌ «بينوم» و «منر» اولين هـمايش مـيان‌ رشـته‏اى‌ بين المللى را در زمينه اخلاق رايانه‏اى تشكيل دادند. اين هـمايش بـه عنوان‌ يكى‌ از نقاط عطف اصلى در‌ اين‌ زمينه‌ به شمار مى‏رود‌. اين‌ همايش براى اولين بار‌ فيلسوفان‌، افراد حرفه‏اى رايانه‏اى، وكلا، نمايندگان تـجارى، خـبرنگاران و مـقامات دولتى را گرد هم آورد و مجموعه‏اى‌ از‌ برنامه‏هاى ويدئويى، موضوعات درسى و رساله‏ها را‌ ايجاد‌ نـمود.

دهه‌ 1990‌

در‌ طى دهه 1990م رشته‏هاى‌ تازه دانشگاهى، مراكز تحقيقاتى، همايش‏ها، مجلات، مقالات و كتاب‏هاى درسى در اين عرصه ظهور كردند و دانشمندان‌ بـسيار‌ و مـوضوعات بـسيارى نيز در اين عرصه‌ به‌ فعاليت‌ پرداختند‌.

به‌ عنوان نمونه، متفكرانى‌ همچون‌: «دونـالد گـاتربارن»، «كيث ميلر»، و «سيمون راجرستون» و «ديان مارتين» و سازمان‏هايى مانند: «متخصصان رايانه براى مسئوليت اجتماعى»، «بنياد‌ مرز‌ الكترونيك‌» و«ACM-SIGCAS» پروژه‏هاى اين عـرصه را هـدايت‌ كردنـد‌.

پيشرفت‏هاى‌ اروپا‌ و استراليا‌ و همچنين‌ مراكز تحقيقى تازه در انگلستان، لهستان، هلند و ايتاليا، مجموعه هـمايش‏هاى ETHICOMP كه تـوسط «جـروئن ون دن هاون» و مؤسسه استراليايى اخلاق رايانه‏اى به رياست «كريس سيمسون»و »جان وكرت‌» برگزار شدند، از اهميت و ارزش بـسزايى بـرخوردار بـودند.

اين پيشرفت‏هاى مهم با كمك پيشگامانى چون «سيمون راجرسون» از دانشگاه «دوو منتفورت» انگلستان انجام مى‏شد كه مـركز مـحاسبه و مسئوليت اجتماعى را‌ تأسيس‌ كرده بود.

و اين گونه در اواسط دهه 1990 م آغاز نسل دوم پيشرفت‏هاى اخلاق رايانه‏اى رقـم خـورد.

دهـه 1990 م زمان توضيح مفاهيم بنيادين، گسترش چارچوب‏هايى كه اقدامات عملى در آن‌ صورت‌ مى‏گرفت، رسيده بود. از اين رو، نـياز بـه كاهش احتمال تأثيرات غير قابل پيش‏بينى فناورى اطلاعات احساس مى‏شد.

منبع

<http:\\www‌.mehrnews‌.com>