Skip to main content
فهرست مقالات

بایسته های نرم افزار جامع فقه اهل بیت(ع

نویسنده:

(2 صفحه - از 8 تا 9)

خلاصه ماشینی:

"بایسته‌های نرم‌افزار جامع فقه اهل‌البیت(ع) علی روح‌الهی خراسانی اشاره از دو دهه قبل، در سایه فناوری نوین تسهیل دسترسی پژوهشگران به منابع و متون اسلامی به خصوص فقه، شروع شده است و مؤسسات و مراکزی چند به تولید این نوع نرم‌افزارها پرداخته‌اند و کتابخانه‌های بزرگ نرم‌افزاری، مانند: معجم فقهی، عقائدی و احکام و معجم فقه الجواهر (1) در این زمینه تولید یافته‌اند و به تازگی برنامه فقهی دیگری به نام جامع فقه اهل‌البیت(ع) در دسترس محققان قرار گرفته است؛ که البته انتظار می‌رود این نرم‌افزار بتواند پاسخگوی کاستی‌ها و چالش‌های موجود باشد و راه تحقیق را آسان‌تر نماید. 3. دسترسی به ابواب کتب فقهی به شکل گروهی در تحقیقات نقش مهمی دارد، اما در برنامه این قابلیت در نظر گرفته نشده است؛ مثلا محقق می‌خواهد بداند چه کتبی موضوع تحقیق او را مانند: الخمس، الانفال و یا اللقطه دربردارند و یا موضوع مزبور در کدام جلد و صفحه می‌باشد، اگر چه در قسمت فهرست گزینشی، این امکان درنظر گرفته شده ولی به‌علت وجود الفاظ مشترک مانند خمس و خمس انتخاب ابواب خاص، مشکل است."

صفحه: از 8 تا 9
8 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

9 ره آورد نور , بهار 1384 - شماره 10

مزبور در كدام جلد و صفحه مى‏باشد، اگـر چـه در قـسمت‌ فهرست‌ گزينشى، اين امكان درنظر گرفته شده ولى به‏علت وجود الفاظ مشترك مانند خُمس و خَمس انـتخاب ابـواب‌ خاص‌، مشكل است.

4. در قسمت جستجو، اولاً: محدود كردن دامنه فقط براساس كتاب‌ خاص‌ يا جلد خـاص يا چـند عـنوان ممكن‌ مى‏باشد‌ و كاربر‌ نمى‏تواند دامنه برنامه را بر اساس يك‌ گروه‌ همچون كتب فقهى استدلالى و يا مقارن مـحدود كنـد؛ بلكه براى اين كار بايد‌ خود‌ محقق يك به يك كتب‌ مورد‌ نظر خويش‌ را‌ انتخاب‌ نـمايد.

ثـانياً: در مـحل درج عبارت‌ جهت‌ جستجو، براى تبديل حرف آخر به حروف بزرگ و فاصله بعد از آن‌ بايد‌ دو مـرتبه كليد فـاصله (Spece) فـشرده‌ شود و اين بر خلاف‌ تمامى‌ برنامه‏ها ديگر است و براى كسانى‌ كه‌ با بـرنامه‏هاى ديگـر كار مى‏كنند، مشكلاتى را ايجاد مى‏نمايد.

5. يكى از ويژگى‏هاى مهم‌ جامع‌ فقه اهل‏البيت(ع)، گزينه متن و شرح‌ است‌ كه‌ اين برنامه را‌ از‌ بـرنامه‏هاى مـتمايز كرده است‌؛ ولى‌ اولاً: كامل نبودن شرح‏ها، به‏خصوص فقدان شرح‏هاى فارسى براى پژوهشگران فارسى زبـان و طـلاب مبتدى‌، از‌ كاستى‏هاى آن به‏شمار مى‏رود.

ثانياً: براى‌ رسـيدن‌ بـه عـلامت‌ شرح‌ (l) بايد‌ متن مورد نظر را‌ سطر بـه سـطر مطالعه كرد؛ در حالى كه اگر امكان حركت در ميان اين گونه‌ علامت‏ها‌ بود، سرعت در امر تحقيق افـزايش‌ مـى‏يافت‌.

ثالثاً‌: در‌ برخى‌ موارد، بين مـتن‌ و شـرح‌ در پيوند صـحيح و هـماهنگى بـرقرار نشده است و اين كاستى، محقق را دچار سـردرگمى مـى‏سازد. ضمن اينكه‌ همين‌ موارد‌ جزئى اعتماد كاربر را از برنامه سلب‌ مى‏نمايد‌؛ به‌ عـنوان‌ مـثال‌، در‌ متن عروة الوثقى در موارد متعددى بـين متن و شرح‏ها هماهنگى وجـود نـدارد مانند ص 5 مسئلة 9: الأقوى جواز l البـقاء عـلى تقليد الميّت. در اينجا اگر روى علامت شرح كه‌ بعد از كلمه »جواز» برقرار دارد كليك كنيم، در قـسمت شـروح، كتاب »التعليقات على العروة الوثـقى» و پاورقـى‏هاى 1 تـا 5 نمايش مى‏يابد كه بـراى تـشخيص آن بايد مجدداً به اصـل كتـاب مراجعه‌ كرد‌. همچنين است در ص 5 مسئله 18 و صفحه 9 مسئله 1 و 2 .

6. ارائه نكردن آيات الأحكام و روايات فقهى و امكان رسيدن از آيه يا روايت به متن كتـاب، از كاسـتى‏هاى عمده برنامه است؛ زيرا در‌ برخى‌ از پژوهش‏هاى فـقهى چـگونگى كاربرد آيه قـرآن و روايت بـراى پژوهـشگر ارزش استنباطى دارد؛ مثلاً محقق مـى‏خواهد بداند كه از يك آيه قرآن و يا‌ يك‌ روايت خاص چه برداشت‏هايى شده‌ است‌ و يا مؤلف در باره اعتبار سند يك روايت چه نظرى ارائه داده است.

7. در ارائه ريشـه كلمـات قرآنى دقت كافى نشده و فهرست مـزبور داراى‌ غـلطهاى‌ مـتعددى مـى‏باشد، مـانند كلمه‌ «لا‌» كه زير مجموعه حـرف «ف» آمـده است، و يا كلمه «لو» كه زير مجموعه ريشه «لا» قرار گرفته و يا ريشه «لئك» كه داراى زير مجموعه‏هاى متعدد است و موارد فراوان ديگر.

8. با توجه‌ بـه‌ اهـميت «لغـت» در فهم متون، انتظار مى‏رفت كه در بخش لغت‏نامه فـقط بـه كتـاب لسـان العـرب اكتـفا نمى‏گرديد و قاموس‏هاى ديگر نيز اضافه مى‏گرديد، به خصوص قاموس نامه‏هاى تخصصى در مورد‌ قرآن‌ و فقه.

9. وجود‌ قابليت‏هاى كارآمد و امكانات چشمگيرى مانند: علامت‏گذارى، حاشيه‏نويسى و يادداشت‏بردارى از امكانات منحصر به فـرد برنامه است؛ اما فقدان‌ استانداردهاى نمايه‏زنى، فيش بردارى و موضوع‏بندى و نيز منتقل نشدن پاورقى‏ها به بخش‌ يادداشت‌ را‌ مى‏توان از ديگر چالش‏هاى اين نرم‏افزار دانست.

سخن آخر

لوح فشرده جامع فقه اهل‏البيت(ع) نتيجه سال‏ها تـلاش‌ و ‌‌كوشـش‌ گروهى از فضلاء و محققان حوزه علميه با همكارى برنامه‏نويسان رايانه‏اى است كه داراى‌ قابليت‏ها‌ و جذابيت‏هاى‌ بسيارعالى است. از اين‏رو، هيچ با انصافى نمى‏تواند عظمت اين كار را انكار كند و نگارنده‌ نيز وظيفه خود مى‏داند كه از تمامى اين عـزيزان تـشكر نمايد و آنچه در‌ اين مختصر به‏نگارش درآمد‌، يادآورى‌ نكاتى بود كه اميد است در نسخه آتى اين برنامه مورد توجه دست‏اندركاران اين كتابخانه بزرگ فقهى قرار گيرد تا فقه‏پژوهان و مـحققان عـلوم اسلامى با اطمينان و آسايش بـيشترى بـه سامان‏دهى پژوهش‏هاى‌ خويش بپردازند.

www.rasanews.com