Skip to main content
فهرست مقالات

مدرس و رویدادهای جنگ جهانی اول در ایران

نویسنده:

(30 صفحه - از 299 تا 328)

کلید واژه های ماشینی : مدرس ،سیاسی ،مهاجرین ،جنگ ،ایران ،مجلس ،مهاجرت ،دولت ،اصفهان ،عثمانی ،کرمانشاه ،دولت ملی ،هیأت ،دموکراتها ،ملی ،آلمان ،روسیه ،نمایندگان ،سیاست ،آزادیخواهان ،دفاع ،جنگ جهانی ،اسلامی ،تهران ،متفقین ،نمایندگان مجلس ،مدرس و رویدادهای جنگ ،تاریخ ،رویدادهای جنگ جهانی ،مجلس سوم

به‌رغم تحقیقات گسترده و نسبتا همه جانبه‌ای که تا کنون پیرامون آیت‌الله‌ مدرس صورت گرفته است، هنوز فرازهای مهمی از تکاپوی فکری و سیاسی او در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. بی‌تردید یکی از دورانهای برجسته اما ناشناخته حیات وی نقش مسلطش در تحولات سیاسی سالهای جنگ جهانی اول در ایران است. نقض بیطرفی ایران و تهاجم به قلمرو کشور، زمینه‌ساز رخدادهای مهمی چون جنبش «مهاجرت» و تلاش برای انتقال پایتخت از تهران به اصفهان گردید. در این میان، مدرس که فعالیتهای سیاسی خود را با رهبری جریان سیاسی ـ مذهبی موسوم به «هیأت علمیه» در مجلس سوم ابعاد تازه‌ای بخشیده بود، هم‌صدا با دیگر مدافعان میهن به این حرکت پیوست که اوج آن اعلان جنگ به دولتهای استیلاگرروس و انگلیس و تشکیل «دولت ملی» در کرمانشاه بود. این مقاله می‌کوشد تا با اتکا به اسناد و منابع اصلی، زوایای ناگفته حیات سیاسی مدرس را در دوره یاد شده، با توجه به پویش تاریخی رخدادها و پیامدهای آن مورد مطالعه قرار دهد.

خلاصه ماشینی:

"روسیه به ایران که به انحلال مجلس دوم و استقرار دیکتاتوری ناصر الملک منتهی گردید، سرانجام ناصر الملک نایب السلطنه در آستانه جنگ جهانی اول در برابر نیروی فزاینده آزادیخواهان و محافل سیاسی بویژه فعالیت انجمن ایالتی تبریز، تحولات روابط بین‌الملل و رسیدن شاه به سن بلوغ، ناگزیر فرمان انتخابات مجلس سوم را به نام سلطان احمد شاه صادر کرد و خود به سرعت کشور را ترک گفت. مدرس علاوه بر کابینه ملی در جلسات و هیأت نمایندگان و گردهمایی روحانیون در کرمانشاه برای گفتگو و تصمیم‌گیری در امور جاریه و یافتن راهکارهای مناسب و مقتضی، فعالانه مشارکت داشت و از آنجا که سید محمد صادق طباطبایی (نماینده اعتدالی مجلس سوم و عضو کمیته دفاع ملی و سپس رئیس هیأت نمایندگان) اکنون به عنوان سفیر دولت ملی به استانبول مأموریت یافته بود، مدرس این جلسات را اداره می‌کرد [دیوان بیگی 1351: 70]. جنبش مهاجرت چنان‌که مرحوم مدرس در دفاعیات خویش اظهار داشت، پیامدهای مهم و مؤثری بر روند رویدادهای ایران معاصر بر جای نهاد که مهمترین آن در بعد بین‌المللی، حضور نمایندگان دولت ملی در کنفرانس صلح «برست لیتوسک» و به رسمیت شناختن استقلال و تمامیت ارضی ایران و تاکید صریح بر تخلیه فوری ایران از سوی دولتهای متخاصم بود و خود مبنای عهدنامه مودت 1921 ایران و شوروی گردید که بر اساس احترام متقابل پس از قریب به یک قرن مناسبات سلطه‌آمیز، ارمغان سیاسی قابل ملاحظه‌ای به حساب می‌آمد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.